جنگ پنهان در اعماق اقیانوس؛ ناتو توطئه روسیه را خنثی کرد

آمریکا، بریتانیا و نروژ تمرین مخفی روسیه برای استفاده از سلاحی علیه کابل‌های زیردریایی حیاتی در آب‌های قطبی را شناسایی و متوقف کردند.

به گزارش سرویس اینترنت و شبکه تک‌ناک،دو مقام غربی به رویترز گفتند که اداره جنگ زیرسطحی روسیه، موسوم به GUGI، این عملیات محرمانه را انجام داده است.

این نهاد از زیردریایی‌های کوچک اعماق دریا استفاده کرده تا نحوه به‌کارگیری فناوری پیچیده و مخرب جدید را شبیه‌سازی کند.

به گفته این دو مقام که به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، یک عملیات مشترک میان بریتانیا، نروژ و آمریکا شناورهای روسیه را در دریا زیر نظر گرفت و با آن‌ها مواجه شد.

نیروهای این سه کشور مانع تکمیل تمرین روسیه شدند و شناورهای روسی در نهایت منطقه را ترک کردند.

شناسایی سلاح مخفی روسیه در آب‌های قطبی

بریتانیا و نروژ در ماه آوریل اعلام کرده بودند که یک عملیات مخفی روسیه را در آب‌های قطبی شناسایی کرده‌اند، اما تاکنون جزئیاتی درباره سلاح جدید، محل عملیات و مشارکت آمریکا منتشر نشده بود.

این رویارویی در اعماق دریا در شرایطی رخ داده است که برخی مقام‌های اطلاعاتی غربی نگران افزایش عملیات خرابکارانه کرملین در اروپا و آماده شدن روسیه برای درگیری احتمالی با ناتو هستند.

سه مقام آمریکایی گفتند برخی تحلیلگران اطلاعاتی آمریکا به‌طور فزاینده‌ای نگران هستند که روسیه پیمان دفاع جمعی ناتو، موسوم به ماده ۵، را آزمایش کند.

مقام‌های غربی معتقدند در چنین شرایطی، نابودی کابل‌های زیردریایی می‌تواند بخش مهمی از این اقدام باشد.

اهمیت حیاتی کابل‌های زیردریایی برای ارتباطات جهانی

کابل‌های زیردریایی که ضخامت برخی از آن‌ها از یک شلنگ باغچه بیشتر نیست، روی بستر دریا قرار گرفته‌اند یا کمی زیر آن دفن شده‌اند.

این کابل‌ها برای اتصال جهانی اینترنت و انجام تراکنش‌های مالی حیاتی هستند.

اهمیت اقتصادی و راهبردی آن‌ها باعث شده است در درگیری‌های گذشته نیز هدف قرار بگیرند. این کابل‌ها در جنگ‌های جهانی اول و دوم برای انتقال دستورها از طریق تلگراف یا تلفن اهمیت زیادی داشتند.

دو کابل فیبر نوری زیردریایی به طول ۱۴۰۰ کیلومتر که سوالبارد را به سرزمین اصلی نروژ متصل می‌کنند، در عمق ۲۷۰۰ متری زیر سطح دریا قرار دارند.

این کابل‌ها حجم زیادی از داده‌های ماهواره‌ای را که در ایستگاه زمینی ماهواره‌ای SvalSat، بزرگ‌ترین ایستگاه از این نوع در جهان و بخشی از شبکه Near Space ناسا، دریافت می‌شوند، منتقل می‌کنند.

وزارت دفاع روسیه به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این حادثه پاسخ نداد. کرملین نیز همواره انجام عملیات خرابکارانه در کشورهای عضو ناتو یا برنامه‌ریزی برای رویارویی با این ائتلاف را رد کرده است.

برخی مقام‌های غربی معتقدند هدف قرار دادن کشورهای اروپایی توسط مسکو در ماه‌های اخیر افزایش یافته است، زیرا خط مقدم جنگ اوکراین تا حد زیادی ثابت مانده است.

کشورهایی مانند لهستان، لیتوانی و رومانی نیز موارد مختلفی از نقض حریم خود را تأیید کرده‌اند. در تازه‌ترین مورد، تلاش برای حمله پهپادی به فرودگاه لایپزیگ/هاله در ماه اوت، واکنش‌هایی را از سوی آلمان به دنبال داشت.

برلین در پی این حادثه کنسولگری روسیه در بن و یک مرکز فرهنگی روسیه در برلین را تعطیل کرد.

دو فرد مطلع گفتند جان رتکلیف، مدیر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، در ماه اوت با همتایان اطلاعاتی خود در مسکو دیدار کرد و یکی از اهداف این سفر، هشدار به روسیه درباره تشدید عملیات خرابکارانه در اروپا بود.

رویترز نتوانست مشخص کند که آیا رتکلیف در این دیدار درباره عملیات مخفی روسیه علیه زیرساخت‌های زیردریایی نیز صحبت کرده است یا خیر.

کرملین حاضر نشد درباره موضوعات مطرح‌شده در این دیدار یا جزئیات آن توضیح دهد.

بیشتر بخوانید: ربات انسان‌نما به مشتریان و کارکنان فروشگاه در روسیه حمله کرد

تمرین روسیه در آب‌های قطبی

همزمان با رویارویی شناورها در دریا، مقام‌های بریتانیا و نروژ یافته‌های خود را به مسکو ارائه کردند تا نشان دهند از فناوری جدید روسیه اطلاع دارند.

به گفته دو مقام غربی، هدف از این اقدام آن بود که روسیه در استفاده از این فناوری محتاط‌تر شود.

مقام‌های غربی گفتند روسیه هیچ کابلی را تخریب نکرد و این تمرین صرفاً بر شبیه‌سازی استفاده از فناوری جدید در صورت وقوع درگیری با ناتو متمرکز بود. آن‌ها درباره نحوه عملکرد این فناوری توضیح بیشتری ارائه نکردند.

ناتو رویترز را برای دریافت توضیحات بیشتر به مقام‌های نروژی و بریتانیایی ارجاع داد.

تور ساندویک، وزیر دفاع نروژ، در بیانیه‌ای گفت: «ما از طریق عملیات مشترک خود، پیام روشنی به روسیه فرستادیم که نمی‌تواند مخفیانه فعالیت کند.»

او افزود: «ما برای مقام‌های روسیه کاملاً روشن کرده‌ایم که هرگونه تلاش برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های حیاتی ما شناسایی خواهد شد و با پیامدهایی روبه‌رو می‌شود. تشدید تنش در شمالگان به نفع هیچ‌کس نیست.»

وزارت دفاع بریتانیا نیز به اظهارات ۹ آوریل خود درباره فعالیت‌های مخفیانه احتمالی روسیه در آب‌های نروژ و بریتانیا و اطراف آن‌ها اشاره کرد.

این فعالیت‌ها به اداره اصلی تحقیقات اعماق دریا، موسوم به GUGI، نسبت داده شده بود. واشنگتن و لندن هر دو این اداره محرمانه روسیه را تحریم کرده‌اند.

کاخ سفید به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا نیز از اظهارنظر خودداری کرد.

بیشتر بخوانید: روسیه با ۹۲۴ ماهواره به جنگ استارلینک می‌رود

اهمیت راهبردی مسیر دریایی سوالبارد

یکی از مقام‌های غربی گفت هرگونه تشدید تنش میان روسیه و ناتو می‌تواند اهمیت راهبردی پهنه آبی سردی را که میان جنوبی‌ترین بخش مجمع‌الجزایر سوالبارد و سرزمین اصلی نروژ قرار دارد، بیشتر آشکار کند. این منطقه «گذرگاه خرس» نامیده می‌شود.

زیردریایی‌های هسته‌ای روسیه که در شبه‌جزیره کولا مستقر هستند، برای رسیدن به اقیانوس اطلس باید از این پهنه آبی به عرض حدود ۴۰۰ مایل عبور کنند و سپس از کنار جزیره آتشفشانی و دورافتاده یان ماین در نروژ بگذرند.

بریتانیا اعلام کرد این کشور در ماه اوت نیروهایی را در یان ماین مستقر کرده است. این اقدام در چارچوب رزمایشی مشترک با نروژ و آمریکا انجام شد تا توانایی ناتو برای انجام عملیات مشترک در شمالگان به نمایش گذاشته شود.

نروژ نیز قصد دارد تا سال ۲۰۲۸ یک کابل فیبر نوری جدید میان سوالبارد و یان ماین و سرزمین اصلی ایجاد کند.

افزایش نگرانی‌ها درباره تهدید روسیه

متحدان ناتو از زمان تخریب سه خط لوله از چهار خط لوله زیردریایی نورد استریم که گاز روسیه را به آلمان منتقل می‌کردند در سال ۲۰۲۲، تمرکز بیشتری بر امنیت زیرساخت‌های زیردریایی داشته‌اند.

دادستان‌های آلمان یک مرد اوکراینی را که هنگام حمله افسر نیروهای ویژه بود، متهم کرده‌اند. اوکراین هرگونه نقش داشتن در این خرابکاری را رد کرده است.

از سال ۲۰۲۳ نیز تعداد بیشتری از کشتی‌ها با سرعت کم از روی زیرساخت‌های حساس زیردریایی یا در نزدیکی آن‌ها عبور کرده‌اند.

این زیرساخت‌ها شامل خطوط لوله، کابل‌های برق و کابل‌های مخابراتی هستند. کارشناسان این فعالیت را «دریفتینگ» یا حرکت سرگردان می‌نامند و معتقدند بخشی از این کشتی‌ها برای شناسایی و ثبت موقعیت زیرساخت‌ها حرکت می‌کنند.

داده‌های شرکت تحلیل ریسک دریایی Windward نشان می‌دهد میزان این فعالیت در دریای شمال در سال گذشته با افزایش ۵۲ درصدی به ۱۳ هزار و ۷۹ کشتی رسید.

این میزان در منطقه دریای چین جنوبی نیز با رشد ۸۸ درصدی به ۱۸ هزار و ۴۰۱ کشتی افزایش یافت.

بررسی زیرساخت‌ها در آب‌های بین‌المللی غیرقانونی نیست، اما کارشناسان امنیتی معتقدند چنین عملیات گسترده‌ای می‌تواند نشانه آماده‌سازی برای خرابکاری باشد.

افزایش این فعالیت‌ها و موارد مشکوک از ایجاد اختلال در برخی کابل‌ها، به راه‌اندازی طرح‌های جدیدی در ژانویه سال گذشته منجر شد.

از جمله این طرح‌ها می‌توان به سامانه نظارتی Baltic Sentry ناتو و Nordic Warden به رهبری بریتانیا اشاره کرد که با هدف افزایش گشت‌زنی مشترک برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی فعالیت می‌کنند.

داده‌های Windward نشان می‌دهد میزان فعالیت‌های دریفتینگ در دریای بالتیک در سال ۲۰۲۵ با کاهش ۵ درصدی نسبت به سال قبل به ۵۲۶ کشتی رسید.

این شرکت اعلام کرد دست‌کم ۱۱ کابل زیردریایی در دریای بالتیک از اکتبر ۲۰۲۳ تا پایان سال گذشته آسیب دیده یا قطع شده‌اند.

آمی دنیل، مدیرعامل Windward، گفت روسیه و چین احتمالاً فعال‌ترین و مهم‌ترین تهدیدهای زیرسطحی کنونی هستند.

شبکه جهانی کابل‌های برق و مخابرات که در بستر دریاها گسترده شده است، هر سال بزرگ‌تر می‌شود. افزایش تقاضا برای داده و برق، که بخشی از آن تحت تأثیر رشد هوش مصنوعی قرار دارد، به توسعه این شبکه کمک کرده است و برخی تحلیلگران معتقدند اروپا همچنان در برابر تهدیدهای احتمالی آسیب‌پذیر است.

بروس جونز، پژوهشگر ارشد مؤسسه بروکینگز، گفت اروپا طی ۲۵ سال گذشته همزمان دو مسیر را طی کرده است.

این قاره وابستگی خود به زیرساخت‌های بستر دریا را به‌شدت افزایش داده و در همان زمان ظرفیت حفاظت از این زیرساخت‌ها را به‌طور چشمگیری کاهش داده است.

به گفته او، اروپا اکنون و در واکنش به افزایش تهدید روسیه، با تأخیر در حال بازسازی این ظرفیت است.