هنگام قطعی اینترنت این اپلیکیشن‌‌‌ها ارتباط را زنده نگه می‌دارند

همه ما می‌دانیم که در دنیای امروز، تقریبا همه چیز به اینترنت وابسته است. نبود اینترنت می‌تواند همه کار‌ها، از ارتباط با عزیزان گرفته تا هماهنگی‌های شغلی، درس‌خواندن، حمل‌و‌نقل، درمان و به‌طور‌کلی زندگی را غیر‌ممکن کند. به همین دلیل، در روز‌هایی که بیش‌از‌پیش با احتمال قطعی اینترنت مواجه هستیم، ارتباط بدون اینترنت اهمیت زیادی پیدا می‌کند. 

خوشبختانه فناوری‌ها و اپلیکیشن‌هایی وجود دارند که بدون نیاز به اینترنت و آنتن موبایل، فقط با استفاده از بلوتوث، وای‌فای دایرکت یا شبکه‌های مش (Mesh)، می‌توانند به برقراری ارتباط شما با دیگران کمک کنند. اگر این روز‌ها با دغدغه قطعی اینترنت و ناکامی در ارتباط مواجه هستید، در این مقاله از تکناک که به معرفی بهترین پیام‌رسان آفلاین می‌پردازیم، همراه ما باشید.

چرا ارتباط بدون اینترنت اهمیت دارد؟

ارتباط بدون اینترنت در دنیای امروز نه یک انتخاب، بلکه یک نیاز اساسی برای بقا، امنیت و استقلال است. بحران‌های سیاسی یا وقایع طبیعی چون زلزله یا سیل می‌توانند زیرساخت‌ها را تحت‌تاثیر قرار دهند و باعث قطعی سراسری اینترنت شوند. در شرایط سرکوب و سانسور شدید نیز، تنها چیزی که می‌تواند مانع از قطع ارتباط شما با دیگران شود، پیام‌رسان‌های آفلاین است. 

انواع اپلیکیشن ارتباط در بحران، با برقراری ارتباط در شرایط اضطراری، به افراد این امکان را می‌دهند که در دل فاجعه‌های طبیعی بتوانند به امدادگران کمک کنند و موقعیت دقیق آسیب‌دیدگان را بیابند. همچنین، به فعالان و روزنامه‌نگاران و شهروندان عادی نیز این قدرت را می‌دهند که آنلاین باشند و منتظر تصمیم یک دولت، اپراتور یا شرکت برای برقراری ارتباط نمانند.

فناوری‌های مورد استفاده در پیام‌رسان آفلاین

انواع پیام‌رسان آفلاین از فناوری‌های مختلفی برای ارتباط بدون اینترنت استفاده می‌کنند. بلوتوث کم‌مصرف (BLE) و وای‌فای دایرکت (wi-Fi Direct) یکی از این فناوری‌هاست که اجازه می‌دهد گوشی‌ها بدون نیاز به آنتن مستقیما با‌هم ارتباط برقرار کنند.

همچنین، در پیام‌رسان Mesh Network، پیام‌ها از گوشی به گوشی «پرش» (hop) می‌کنند و زنجیره‌ای از دستگاه‌ها تشکیل می‌دهند. در این فناوری برد ارتباط با افزایش تعداد کاربران به چند کیلومتر هم می‌رسد و هرچه افراد بیشتری اپ مورد‌نظر را باز کنند، شبکه قوی‌تر می‌شود.

برقراری ارتباط با پیام‌رسان بدون سیم‌کارت و بدون آنتن موبایل، کاملا مستقل از شبکه موبایل، اینترنت یا سیم‌کارت، فقط با رادیوهای داخلی گوشی (بلوتوث/وای‌فای) یا در مواردی مانند Meshtastic با سخت‌افزار LoRa اضافی کار می‌کند.

برخی اپلیکیشن‌ها از رمزنگاری انتها به انتها (end-to-end) و پروتکل‌هایی مانند Signal استفاده می‌کنند که بدون سرور مرکزی، پیام‌ها در آن‌ها قابل شنود یا سانسور نیستند و حفظ حریم خصوصی بسیار عالی است.

بهترین اپلیکیشن‌های ارتباط بدون اینترنت

از‌آنجایی‌که در دنیای امروز تقریبا همه ارتباطات ما وابسته به اینترنت است، تصور یک روز بدون اینترنت ترسناک به نظر می‌رسد. اپلیکیشن‌های کاربردی برای ارتباط بدون اینترنت وجود دارند که استفاده از آن‌ها در روز‌های قطعی اینترنت کورسوی امیدی به در دسترس ماندن است. در ادامه این بخش، با بهترین اپلیکیشن‌های ارتباط بدون اینترنت حال حاضر جهان آشنا می‌شویم. 

Bridgefy

یکی از محبوب‌ترین و موفق‌ترین اپ‌های آفلاین در جهان، Bridgefy است. این برنامه با استفاده از بلوتوث کم‌مصرف و شبکه مش، امکان ارسال پیام متنی را بدون نیاز به اینترنت، سیم‌کارت یا دکل موبایل فراهم می‌کند. برد مستقیم این پیام‌رسان آفلاین بلوتوثی حدود ۱۰۰ متر است، اما در حضور افراد بیشتر (مانند تجمعات) پیام‌ها از گوشی به گوشی پرش کرده و برد به چند کیلومتر هم می‌رسد. 

Bridgefy که در حال حاضر بیش از ۱۲ میلیون کاربر دارد، در بحران‌های مختلف بارها امتحان خود را پس داده است. اگرچه در سال‌های گذشته کاربران با برخی مشکلات امنیتی مواجه بودند، اما این برنامه اکنون از پروتکل رمزنگاری Signal برای چت خصوصی استفاده می‌کند. به‌طور‌کلی، اگر به دنبال یک اپ کاربردی و نسبتا امن برای ارتباط بدون اینترنت در زمان قطعی کامل هستید، Bridgefy گزینه‌ای عالی است.

FireChat

اپلیکیشن FireChat نیز یکی از پیام‌رسان‌های آفلاین پیشگام در زمینه ارتباط بدون اینترنت است که با ارتباط همتا به همتا (Peer-to-Peer) و شبکه مش (Mesh Networking) کار می‌کند. در این برنامه، گوشی‌ها مستقیما از طریق بلوتوث، وای‌فای دایرکت یا Multipeer (در iOS) به هم متصل می‌شوند و پیام‌ها از دستگاه به دستگاه «پرش» می‌کنند تا به مقصد برسند.

در جمعیت‌های متراکم، شبکه مش این اپ قوی‌تر و برد ارتباط چند‌برابر می‌شود. اپلیکیشن FireChat از سال ۲۰۱۸ تا سال ۲۰۲۰ متوقف شد. به این معنا که سرورهای ثبت‌نام در آن از کار افتاده‌اند، توسعه‌دهنده‌ها دیگر پشتیبانی نمی‌کنند و حتی برنامه و وب‌سایت رسمی آن نیز به‌روزرسانی نمی‌شود.

Briar

اپلیکیشن Briar، یکی از امن‌ترین پیام‌رسان آفلاین جهان است که بدون نیاز به سرور مرکزی و اینترنت کار می‌کند و پیام‌ها بین دستگاه‌ها همگام‌سازی می‌شوند. در این برنامه که برای ارتباط بدون اینترنت طراحی شده، اتصال از طریق بلوتوث، وای‌فای محلی یا حتی Tor (وقتی اینترنت ضعیف است) برقرار می‌شود.

تمرکز اصلی پیام‌رسان بدون سرور Briar بر حفظ حریم خصوصی و رمزنگاری قوی است. زیرا از رمزنگاری انتها به انتها (end-to-end) استفاده می‌کند، هیچ داده‌ای روی ابر ذخیره نمی‌شود، همه چیز فقط روی دستگاه فرد نگه‌داری می‌شود و حتی اسکرین‌شات و ضبط صفحه نیز در اپ غیرفعال است. این برنامه فقط در سیستم‌عامل اندروید و نسخه دسکتاپ در دسترس است و برای قطع اینترنت در شرایط پرریسک گزینه ایدئالی به شمار می‌آید. 

Zello

اپلیکیشن Zello، یک برنامه واکی‌تاکی دیجیتال (Push-to-Talk یا PTT) بسیار عالی است که البته آفلاین واقعی نیست و برای کار‌کردن حتما نیاز به اینترنت دارد. تماس صوتی بدون اینترنت شبه بی‌سیم در Zello بسیار شبیه واکی‌تاکی کلاسیک است. به این صورت که با فشردن دکمه و حرف‌زدن (پوش‌تو‌تاک)، صدای زنده به‌صورت real-time به افراد در کانال یا گروه می‌رسد. 

همچنین، امکان ضبط و بازپخش پیام‌های صوتی، ارسال موقعیت مکانی و حتی هشدار اضطراری (emergency alert) نیز وجود دارد. Zello برای ارتباط در زلزله و بلایای طبیعی، عملیات امداد و نجات، تیم‌های آتش‌نشانی، پلیس، خدمات اورژانس و گروه‌های داوطلب بسیار کاربردی است و بیش از ۳۰۰۰ سازمان امدادی در جهان از آن استفاده می‌کنند.

Two Way: Walkie Talkie

اپلیکیشن Two Way: Walkie Talkie، یک برنامه واکی‌تاکی دیجیتال آفلاین عالی است که گوشی را به یک دستگاه تماس صوتی برای ارتباط بدون اینترنت تبدیل می‌کند. در این اپلیکیشن، ارتباط محلی بدون اینترنت با وای‌فای دایرکت اصلی‌ترین فناوری به شمار می‌آید.

به این معنی که دستگاه‌ها مستقیما با مرورگر همتا به همتا (peer-to-peer) از طریق Wi-Fi Direct به هم متصل می‌شوند. برای کار با آن، فقط کافی است کانال یا فرکانس یکسانی انتخاب کرده و با push-to-talk مکالمه کنید. برد این برنامه معمولا ۵۰–۲۰۰ متر (بسته به محیط، بدون مانع و مدل گوشی) است و کیفیت صدای خوب و تأخیر کم دارد.

Two Way: Walkie Talkie به‌عنوان یک اپلیکیشن ارتباط در کمپینگ، در مناطق دورافتاده، طبیعت‌گردی یا کوهنوردی که اینترنت یا آنتن وجود ندارد، به افراد اجازه می‌دهد سریع با یکدیگر ارتباط بگیرند، هماهنگ شوند و لوکیشن ارسال کنند. 

Voxer

Voxer یک پیام‌رسان آفلاین صوتی محبوب با ساختار واکی‌تاکی (Push-to-Talk یا PTT) است که گوشی را به دستگاهی برای مکالمه زنده تبدیل می‌کند. استفاده ترکیبی آنلاین و آفلاین یکی از نقاط قوت این برنامه است. به این معنا که می‌توانید پیام‌ها را حتی آفلاین ضبط و ایجاد کنید، اما برای ارتباط فوری نیازمند اینترنت هستید. وقتی دوباره آنلاین شدید، پیام‌های آفلاین ارسال می‌شوند و مکالمات همگام‌سازی می‌گردند.

Voxer برای تیم‌های کاری، اعضای خانواده، هماهنگی گروهی در سفر، مسیریابی آفلاین، عملیات میدانی یا شرایطی که نیاز به ارتباط سریع وجود دارد، ایدئال است. اگر اینترنت ضعیفی دارید ولی کاملا قطع نیست، Voxer بهترین واکی‌تاکی دیجیتال برای شرایط نیمه‌اضطراری است که برای سیستم‌عامل‌های iOS، Android و وب در دسترس است.

Serval Mesh

Serval Mesh که به نام Batphone نیز معروف است، پروژه‌ای قدیمی و قدرتمند در شبکه مش بدون نیاز به زیرساخت است که گوشی‌های اندروید را قادر می‌سازد مستقیما با هم ارتباط برقرار کنند. 

این سیستم از ارتباط مستقیم گوشی به گوشی (peer-to-peer) از طریق وای‌فای و بلوتوث استفاده کرده و پیام‌ها، تماس‌های صوتی و فایل‌ها را از دستگاه به دستگاه منتقل می‌کند. به همین دلیل، هرچه افراد بیشتری در منطقه فعال باشند، شبکه مش گسترده‌تر و برد بیشتر می‌شود.

یکی از اصلی‌ترین اهداف طراحی این پیام‌رسان آفلاین وای‌فای دایرکت، کاربرد در بلایای طبیعی است. این پروژه در بحران‌هایی مانند زلزله، سیل یا شرایطی که دکل‌ها آسیب‌دیده، اجازه تماس صوتی امن، ارسال پیام و اشتراک فایل را می‌دهد. 

اپلیکیشن‌های مسیریابی و وب‌گردی بدون اینترنت

به هنگام قطعی اینترنت یا شرایط بحرانی که نیاز است نیرو‌های امداد‌رسان به مناطق دور و دشوار سفر کنند، داشتن ابزارهای مسیریابی، وب‌گردی آفلاین و ارتباط در مناطق دورافتاده می‌تواند بسیار نجات‌دهنده باشد. این اپ‌ها نقشه‌ها یا صفحات وب را از قبل دانلود کرده و بدون نیاز به اینترنت، فقط با GPS گوشی کار می‌کنند. در ادامه، دو اپلیکیشن وب‌گردی و مسیریاب بدون اینترنت را معرفی می‌کنیم.

Organic Maps

Organic Maps یک اپلیکیشن نقشه آفلاین موبایل مبتنی بر OpenStreetMap است که کاملا رایگان، بدون ردیابی و open-source کار می‌کند. این برنامه نقشه‌های دقیق و به‌روزی از داده‌های crowd-sourced OpenStreetMap ارائه می‌دهد و برای مسیریابی بدون اینترنت عالی است. 

از نقاط قوت این نقشه OpenStreetMap، می‌توان به مسیریابی گام‌به‌گام با راهنمای صوتی، پشتیبانی از CarPlay و Android Auto، جستجوی آفلاین سریع، خطوط ارتفاعی (contour lines)، مسیرهای کوهنوردی و دوچرخه و حتی ضبط مسیر (track recording) به‌صورت آفلاین اشاره کرد.

Organic Maps بانقشه آفلاین موبایل، برای مناطق فاقد پوشش شبکه، طبیعت‌گردی، کوهنوردی، سفر به مناطق روستایی، کمپینگ، سفرهای طولانی بدون اینترنت یا حتی شرایط بحران که پوشش شبکه ضعیف یا قطع است، گزینه عالی به شمار می‌آید. این برنامه را می‌توانید بر روی Android و iOS نصب کنید.

Ceno Browser

Ceno Browser، یک مرورگر آفلاین رایگان است که برای مقابله با سانسور و قطعی اینترنت گزینه ایدئالی به شمار می‌آید. این برنامه اولین مرورگر همتا به همتا (P2P) جهان است که بر پایه کتابخانه متن‌باز Ouinet و پروتکل‌هایی مانند BitTorrent کار می‌کند.

Ceno وب‌سایت‌ها را مستقیما از طریق شبکه کاربران (peers) به اشتراک می‌گذارد. به این صورت که وقتی شما یک صفحه را باز می‌کنید، آن را در کش توزیع‌شده (distributed cache) ذخیره می‌کند تا دیگران بدون نیاز به دسترسی مستقیم به سرور اصلی، از شما یا کاربران دیگر آن را دریافت کنند.

این اپلیکیشن در شرایط قطعی سراسری شدید نیز همچنان از محتوای کش‌شده توسط کاربران محلی استفاده می‌کند و می‌تواند به‌مرور ادامه دهد. با این برنامه، وقتی VPNها مسدود می‌شوند یا اینترنت کامل قطع می‌گردد، کاربران می‌توانند دسترسی به وب بدون اینترنت را از طریق شبکه همتا‌به‌همتا داشته باشند.

این اپلیکیشن‌ها در چه شرایطی بیشترین کاربرد را دارند

اپلیکیشن‌های آفلاین، در شرایط بحران و بلایای طبیعی که دکل‌های مخابراتی آسیب می‌بینند و اینترنت قطع یا بسیار ضعیف می‌شود، بیشترین کاربرد را دارند. در این شرایط، انواع پیام‌رسان آفلاین می‌توانند پیام‌ها را از گوشی به گوشی به‌صورت زنجیره‌ای (hop-by-hop) منتقل کنند.

برای سفرهای طبیعت‌گردی و کمپینگ در نقاط بسیار دورافتاده که فاقد پوشش مخابراتی هستند یا آنتن‌دهی و اینترنت قطع می‌شود، این اپ‌ها با استفاده از بلوتوث یا وای‌فای مستقیم و قابلیت رله کردن پیام‌ها، امکان برقراری ارتباط متنی، گاهی صوتی یا حتی موقعیت‌یابی را بدون نیاز به هیچ دکل یا اینترنت مرکزی فراهم می‌کنند.

در زمان‌هایی چون اعتراضات، جنگ سایبری، بحران‌های اجتماعی-سیاسی و خرابی زیرساخت که اینترنت به‌صورت سراسری یا منطقه‌ای قطع می‌شود، انواع پیام‌رسان امن بدون اینترنت مهم‌ترین و گاهی تنها ابزار ارتباطی واقعی برای ارتباط بدون اینترنت به شمار می‌روند.

جمع‌بندی

با‌توجه‌به کاربرد اینترنت در حوزه‌های مختلف زندگی امروزی، در شرایط بحرانی ارتباط بدون اینترنت اهمیت زیادی پیدا می‌کند. خوشبختانه اپلیکیشن‌های آفلاینی وجود دارند که استقلال کامل از اینترنت و دکل‌های مخابراتی، وب‌گردی بدون اینترنت، امکان ارتباط مستقیم و رله‌ای بین افراد نزدیک و حفظ هماهنگی و اطلاع‌رسانی در زمان قطع سراسری اینترنت یا بلایای طبیعی را فراهم می‌کنند. 

البته این برنامه‌های پیام‌رسان آفلاین محدودیت‌هایی مانند برد محدود (معمولا چند ده تا چند صد متر بدون رله و حداکثر چند کیلومتر با جمعیت متراکم)، مصرف بالای باتری، نیاز به نصب و آشنایی قبلی توسط حداقل تعدادی از افراد حاضر در منطقه و سرعت پایین را نیز دارند.

از بین اپلیکیشن‌های معرفی شده، برای اعتراضات و قطع سراسری اینترنت در شهرهای شلوغ، Bridgefy یا FireChat (به‌خاطر برد خوب با تراکم جمعیت بالا) و برای مناطق روستایی یا طبیعت‌گردی Meshenger یا Serval Mesh مناسب هستند. اگر به دنبال امنیت بالا و حفظ حریم خصوصی در ارتباطات آفلاین هستید، Briar گزینه خوبی به‌حساب می‌آید. 

سوالات متداول