بمبافکن B-21 Raider با ابعاد کوچکتر نسبت به B-2 Spirit طراحی شده است تا سطح مقطع راداری کمتری داشته باشد و راحتتر از سامانههای پدافندی مدرن عبور کند.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، بمبافکنهای رادارگریز B-2 Spirit، بار دیگر توجه کارشناسان نظامی و رسانههای دفاعی را به نسل جدید بمبافکنهای پنهانکار آمریکا جلب شده است. در مرکز این توجهات، بمبافکن B-21 Raider قرار دارد؛ هواپیمایی که قرار است در آینده جایگزین ناوگان سالخورده B-2 شود.
بمبافکن B-21 Raider در نگاه اول شباهت زیادی به B-2 Spirit دارد و همان طراحی مشهور بالدلتا را حفظ کرده است. با وجود این، تفاوت مهم این دو هواپیما در ابعاد آنها دیده میشود. B-21 به طور محسوسی کوچکتر از B-2 طراحی شده و همین مسئله باعث شکلگیری پرسشهای فراوانی درباره فلسفه طراحی آن شده است.
به گفته مهندسان و تحلیلگران دفاعی، کوچکتر بودن B-21 یک تصمیم کاملاً هدفمند بوده است. نیروی هوایی آمریکا و شرکت سازنده این بمبافکن معتقد هستند که کاهش ابعاد هواپیما مزیتهای عملیاتی و راهبردی قابل توجهی ایجاد میکند که در جنگهای مدرن، اهمیت حیاتی دارند.
مهمترین مزیت طراحی کوچکتر، افزایش سطح پنهانکاری هواپیما است. در سالهای اخیر، سامانههای راداری و شبکههای شناسایی کشورهای رقیب مانند چین و روسیه پیشرفت چشمگیری داشتهاند و عبور مخفیانه از حریم هوایی دشمن دشوارتر از گذشته شده است.
در چنین شرایطی، کاهش ابعاد بدنه باعث کوچکتر شدن سطح مقطع راداری یا RCS میشود. این موضوع به زبان ساده یعنی رادارهای دشمن سختتر میتوانند هواپیما را شناسایی و رهگیری کنند. همین ویژگی، شانس بقای B-21 را در مأموریتهای نفوذ عمیق افزایش میدهد.
کارشناسان نظامی میگویند که مأموریت اصلی B-21 مشابه عملیاتهایی است که بمبافکن B-2 Spirit در گذشته انجام داده بود. این هواپیما برای نفوذ به حریم هوایی به شدت محافظتشده دشمن و حمله به اهداف راهبردی در عمق خاک آن کشور طراحی شده است.
بمبافکن B-21 علاوه بر طراحی کوچکتر، از نسل جدید پوششها و مواد جاذب امواج راداری استفاده میکند. این مواد امضای الکترومغناطیسی، حرارتی و حتی دید بصری هواپیما را کاهش میدهند. به دلیل کوچکتر بودن بدنه، میزان استفاده از این مواد گرانقیمت نیز کمتر میشود و در نتیجه هزینههای نگهداری و تعمیرات کاهش پیدا میکند.
این مسئله برای نیروی هوایی آمریکا اهمیت زیادی دارد، چرا که نگهداری بمبافکنهای پنهانکار همواره بسیار پرهزینه بوده است. B-2 Spirit یکی از گرانترین هواپیماهای تاریخ محسوب میشود و تعمیر پوششهای پنهانکار آن زمان و هزینه زیادی نیاز دارد.
یکی دیگر از مزیتهای B-21 انعطافپذیری عملیاتی بیشتر آن است. B-2 Spirit برای حمل محمولههای بسیار سنگین در مأموریتهای دوربرد طراحی شده بود و به زیرساختهای پیچیده و پایگاههای بزرگ نیاز داشت.
اما جنگهای امروزی بیش از هر زمان دیگری به استقرار سریع، جابهجایی مداوم و استفاده از پایگاههای متنوع نیاز دارند. B-21 به دلیل ابعاد کوچکتر میتواند از فرودگاهها و پایگاههایی استفاده کند که برای B-2 مناسب نیستند.
این ویژگی به خصوص در منطقه هند-اقیانوس آرام اهمیت دارد؛ منطقهای که آمریکا با فاصلههای طولانی و کمبود پایگاههای نظامی روبهرو است. توانایی استقرار سریع در پایگاههای کوچکتر میتواند برنامهریزی دشمن را پیچیدهتر کند و انعطاف عملیاتی آمریکا را افزایش دهد.
همچنین تحلیلگران تأکید میکنند که B-21 فقط یک بمبافکن سنتی نیست. این هواپیما بخشی از ساختار جنگ شبکهمحور آینده آمریکا محسوب میشود و میتواند مأموریتهایی فراتر از بمباران انجام دهد.
جمعآوری اطلاعات، شناسایی، نظارت، فرماندهی و کنترل و همکاری با پهپادها از جمله نقشهایی هستند که برای B-21 در نظر گرفته شدهاند. طراحی کوچکتر و چابکتر به این هواپیما اجازه میدهد سریعتر با شرایط متغیر میدان نبرد هماهنگ شود.
با وجود این مزایا، برخی کارشناسان نسبت به کوچکتر بودن B-21 ابراز نگرانی کردهاند. آنها معتقد هستند کاهش ابعاد ممکن است باعث کاهش ظرفیت حمل تسلیحات شود و توان عملیاتی هواپیما را محدود کند.
با وجود این، تحلیلگران دفاعی میگویند که پیشرفت مهمات هدایتشونده دقیق باعث شده است که نیازی به حمل تعداد بسیار زیادی بمب وجود نداشته باشد. تسلیحات مدرن میتوانند با تعداد کمتر، همان میزان تخریب یا حتی بیشتر را ایجاد کنند.
با وجود تمام این ویژگیها، بزرگترین چالش B-21 همچنان قیمت بسیار بالای آن است. برآوردها نشان میدهد که هزینه هر فروند B-21 حدود 700 میلیون دلار خواهد بود. این رقم اگرچه از قیمت تقریبی 2 میلیارد دلاری B-2 کمتر است، اما همچنان بسیار سنگین محسوب میشود.
نیروی هوایی آمریکا قصد دارد بین 100 تا 300 فروند از این بمبافکن تولید کند، اما برخی تحلیلگران معتقد هستند هزینههای سنگین و روند کند تولید باعث میشود تحقق این هدف دشوار باشد.
بعضی کارشناسان دفاعی نیز اعتقاد دارند سرمایهگذاری روی موشکهای دوربرد، سلاحهای هایپرسونیک و سامانههای بدون سرنشین میتواند در آینده گزینه عملیتر و کمهزینهتری نسبت به تولید انبوه بمبافکنهای فوقگرانقیمت باشد.
