شرکت اسپیس ایکس از ساخت کارخانه عظیم Gigasat در شهر باستروپ ایالت تگزاس خبر داد که قرار است از سال ۲۰۲۷ تولید ماهواره‌های هوش مصنوعی را برای ایجاد مراکز داده مداری آغاز کند.
به گزارش سرویس هوش مصنوعی تکناک، هدف این شرکت رسیدن به ظرفیت پردازش هوش مصنوعی مداری معادل یک گیگاوات تا پایان سال آینده است و برنامه‌ریزی شده است که این مقدار پس از آن هر سال یک مرتبه ده برابر افزایش یابد.
ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس ایکس در یک گفت‌وگوی داخلی که ۸ ژوئن در شبکه اجتماعی X منتشر شد، طراحی و مشخصات ماهواره پیشنهادی AI1 را نیز معرفی کرد؛ محصولی که در واقع نسخه اسپیس ایکس از مراکز داده مداری محسوب می‌شود. این ماهواره حدود ۷۰ متر طول خواهد داشت و بخش عمده ساختار آن از یک آرایه عظیم خورشیدی تشکیل می‌شود که با چگالی توان ۲۵۰ وات بر متر مربع برق تولید می‌کند. همچنین در این ساختار رادیاتورهای دوطرفه عمودی برای خنک‌سازی تعبیه شده است و بار پردازشی اوج ۱۵۰ کیلوواتی درست در مرکز سازه قرار می‌گیرد.
مرتبط: استقرار بزرگ‌ترین آرایه مخابراتی در مدار پایین زمین
کارخانه عظیم Gigasat با مساحت ۱۱ میلیون فوت مربع، بیش از ده برابر بزرگ‌تر از Starfactory یعنی بزرگ‌ترین مجموعه فعلی تولید فضاپیماهای اسپیس ایکس خواهد بود. این مرکز قرار است بخش بزرگی از زنجیره تامین ماهواره AI1 را به صورت یکپارچه در یک پردیس واحد متمرکز کند. در این مجموعه تولید شمش‌ها و ویفرهای خورشیدی، سلول‌های خورشیدی، بردهای مدار چاپی، قطعات الکترونیکی مبتنی بر سیلیکون، ترمینال‌های کاربری، درگاه‌های ارتباطی و خود ماهواره‌های AI1 انجام خواهد شد. این سایت هزار هکتاری اسپیس ایکس شامل تاسیسات اختصاصی توسعه و آزمایش ماهواره، زیرساخت‌های انبارداری و لجستیک و یک خط تولید گسترده برای ماهواره‌های هوش مصنوعی خواهد بود.
به گفته ماسک، تاسیسات تولید تجهیزات خورشیدی هم‌اکنون در حال ساخت هستند و ساختمان اصلی تولید ماهواره‌های هوش مصنوعی نیز به زودی وارد مرحله آغاز عملیات ساختمانی خواهد شد. اسپیس ایکس انتظار دارد تا پایان سال ۲۰۲۷ بتواند حجم قابل توجهی از این مراکز داده مداری را تولید کند. هر ماهواره ۱۵۰ کیلووات توان پردازشی خواهد داشت، اما هدف شرکت دستیابی به ظرفیت یک گیگاوات پردازش هوش مصنوعی فضایی در سال است. رسیدن به چنین ظرفیتی به معنای پرتاب بیش از ۶۰۰۰ ماهواره AI1 در یک سال خواهد بود. برای مقایسه، شبکه استارلینک تا ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۱۰۵۰۰ ماهواره فعال در مدار دارد.
مرتبط: دورخیز ایران برای فعالسازی اینترنت ماهواره ای
ماسک امیدوار است که این ظرفیت تا سال ۲۰۳۰ به ۱۰۰ گیگاوات در سال برسد و حتی به سطح پردازش در مقیاس تراوات نیز فکر می‌کند، که آن هم به طور کامل با انرژی خورشیدی در فضا خواهد بود. به گفته او، قرار است تا پایان سال آینده نرخ سالانه حدود یک گیگاوات پردازش هوش مصنوعی فضایی حاصل شود و سپس این مقدار هر سال یک مرتبه ده برابر افزایش یابد. در چنین سناریویی، طی حدود دو سال و نیم می‌توان به نرخ سالانه ۱۰ گیگاوات و در حدود سه سال و نیم به ۱۰۰ گیگاوات در سال رسید. او همچنین ابراز امیدواری کرده است که در آینده، بسته به پیشرفت فناوری ساخت تراشه، دستیابی به ظرفیت یک تراوات در سال نیز امکان‌پذیر شود.
در حال حاضر بزرگ‌ترین مرکز داده هوش مصنوعی که تاکنون اعلام شده پروژه Hyperion شرکت متا در ایالت لوئیزیانا است که قرار است در نهایت تا ۵ گیگاوات مقیاس پیدا کند و در مرحله نهایی حدود دو میلیون پردازنده گرافیکی را در خود جای دهد. هزینه این پروژه بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار برآورد شده است و حتی در این حالت نیز نخستین فاز ۲ گیگاواتی آن تا سال ۲۰۳۰ تکمیل می‌شود. در همین حال، مرکز داده Colossus 2 متعلق به شرکت xAI در ممفیس اخیرا به ظرفیت نزدیک به ۲ گیگاوات با ۵۵۵ هزار پردازنده گرافیکی گسترش یافته است و با هزینه حدود ۱۸ میلیارد دلار بزرگ‌ترین تاسیسات واحد هوش مصنوعی جهان محسوب می‌شود. در این مقیاس، هدف ۱۰۰ گیگاوات در سال تقریباً معادل ساخت ۲۰ مرکز داده در اندازه Hyperion یا ۵۰ مرکز در ابعاد Colossus 2 در هر سال خواهد بود.
مرتبط: روسیه با راسوت به جنگ اینترنت ماهواره‌ای استارلینک رفت
رسیدن به چنین ظرفیتی به حجم بی‌سابقه‌ای از تراشه‌ها نیاز دارد و پاسخ ماسک به این چالش پروژه Terafab است؛ سرمایه‌گذاری مشترکی میان اسپیس ایکس، تسلا و xAI در شهر آستین که هدف آن تولید سالانه یک تراوات توان پردازشی است. این پروژه قرار است در کارخانه‌ای با مساحت ۱۰۰ میلیون فوت مربع حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون تراشه پیشرفته در سال تولید کند. هرچند، این طرح با تردیدهای گسترده‌ای روبه‌رو شده است. برای مثال، هیچ‌یک از این سه شرکت تاکنون تجربه ساخت تراشه نداشته‌اند، اما قصد دارند کار را به صورت مستقیم از فناوری بسیار پیشرفته ۲ نانومتری آغاز کنند. بررسی‌های تحلیلی صنعت نیز دلایل متعددی برای منطقی بودن این تردیدها مطرح کرده‌اند.
مرتبط: نسل جدید عینک‌های هوشمند متا در راه است
بر اساس گزارش تامز هاردور، با وجود این اهداف چندگیگاواتی، پروژه Gigasat گام مهمی در مسیر ایجاد مراکز داده مداری محسوب می‌شود؛ مفهومی که به طور فزاینده‌ای به عنوان راهکاری بالقوه برای مصرف عظیم انرژی مراکز داده زمینی مطرح شده است. در این رقابت، اسپیس ایکس به شکل طبیعی در خط مقدم قرار دارد. تولید انبوه آرایه‌های خورشیدی، سیم‌کشی‌ها و بدنه ماهواره‌ها در اصل کارهایی نسبتاً متعارف محسوب می‌شوند و بسیاری از آنها بر فناوری‌هایی استوار هستند که اسپیس ایکس پیش از این در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر در ماهواره‌های Starlink V3 به کار برده است. همین موضوع باعث می‌شود آغاز تولید در سال ۲۰۲۷ هدفی قابل باور به نظر برسد.
