روسیه با راسوت به جنگ اینترنت ماهواره‌ای استارلینک رفت

روسیه با پرتاب نخستین دسته از ماهواره‌های منظومه «راسوت» (Rassvet) گام مهمی را برای ایجاد شبکه اینترنت ماهواره‌ای بومی خود برداشت.

به گزارش سرویس اینترنت و شبکه ، بسیاری از رسانه‌ها و تحلیلگران، این پروژه را پاسخ روسیه به شبکه استارلینک شرکت اسپیس‌ایکس می‌دانند. پروژه‌ای که علاوه بر اهداف تجاری و ارتباطی، می‌تواند کاربردهای راهبردی و نظامی نیز داشته باشد.

شرکت روسی Bureau 1440 در ۲۳ مارس، ۱۶ ماهواره پهن‌باند را با استفاده از موشک Soyuz-2.1B از پایگاه فضایی نظامی پلستسک به مدار پایین زمین فرستاد. این مأموریت، آغاز ساخت منظومه‌ای است که طبق برنامه‌ریزی‌ها تا سال ۲۰۳۰ حداقل ۳۰۰ ماهواره را در مدار مستقر خواهد کرد.

این شرکت اعلام کرده است که هدف نهایی پروژه، ارائه اینترنت پهن‌باند با سرعتی تا یک گیگابیت بر ثانیه برای هر پایانه کاربری و تأخیر ارتباطی کمتر از ۷۰ میلی‌ثانیه است. به گفته Bureau 1440، پرتاب اخیر نشان‌دهنده عبور پروژه از مرحله آزمایشی و ورود به فاز ایجاد یک سرویس عملیاتی ارتباطی است.

مقایسه راسوت با استارلینک از همان ابتدای پروژه آغاز شد. اهمیت این موضوع پس از جنگ اوکراین بیشتر شد؛ جایی که استارلینک نقش مهمی در ارتباطات نیروهای نظامی ایفا کرد. همین تجربه باعث شد روسیه به دنبال ایجاد زیرساختی مستقل برای ارتباطات ماهواره‌ای باشد تا بتواند نیازهای غیرنظامی و نظامی خود را بدون وابستگی به سامانه‌های خارجی تأمین کند.

نشانه‌های متعددی از ماهیت دوگانه این پروژه دیده می‌شود. پرتاب ماهواره‌ها نه توسط سازمان فضایی روسیه، بلکه از طریق وزارت دفاع این کشور و پایگاه فضایی پلستسک انجام شد. چند روز پس از پرتاب نیز ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، این رویداد را «اتفاقی بزرگ» توصیف کرد.

ویتالی اگوروف، کارشناس فضایی روس، معتقد است که راسوت همانند سایر سامانه‌های ارتباطی ماهواره‌ای می‌تواند علاوه بر کاربردهای غیرنظامی، وظایف نظامی را نیز برعهده بگیرد. به گفته او، موفقیت استارلینک در میدان نبرد باعث شده روسیه نیز به دنبال بهره‌برداری مشابه از راسوت باشد.

با این حال، راسوت هنوز فاصله قابل توجهی با استارلینک دارد. اگوروف می‌گوید پایانه‌های زمینی راسوت چندین برابر بزرگ‌تر و سنگین‌تر از تجهیزات استارلینک هستند. این موضوع می‌تواند استفاده گسترده از شبکه را با محدودیت‌هایی مواجه کند.

بر اساس گزارش رسانه‌های مستقل روسیه، وزارت ارتباطات این کشور حدود ۱۰۰ میلیارد روبل برای توسعه راسوت اختصاص داده است. همچنین Bureau 1440 قصد دارد حدود ۳۰۰ میلیارد روبل دیگر نیز در این پروژه سرمایه‌گذاری کند.

کارشناسان معتقدند مقایسه راسوت با شبکه OneWeb دقیق‌تر از مقایسه آن با استارلینک است. راسوت بیشتر برای شرکت‌های تجاری، نهادهای دولتی و سازمان‌های حاکمیتی طراحی شده است. در مقابل، استارلینک اکنون هزاران ماهواره فعال در مدار دارد و طیف گسترده‌ای از کاربران عادی را پوشش می‌دهد.

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پیش روی Bureau 1440، تولید انبوه ماهواره‌ها است. برای دستیابی به منظومه‌ای متشکل از حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ ماهواره تا پایان دهه جاری، این شرکت باید تقریباً هر هفته یک یا دو ماهواره تولید کند. کارشناسان می‌گویند صنعت فضایی روسیه تاکنون چنین سرعت تولیدی را تجربه نکرده است.

چالش دیگر به توسعه پایانه‌های ارزان‌تر و سبک‌تر مربوط می‌شود. بدون تجهیزات کاربری مقرون‌به‌صرفه، گسترش واقعی شبکه در مقیاس وسیع دشوار خواهد بود.

راسوت از نظر طراحی مداری نیز با استارلینک تفاوت دارد. استارلینک عمدتاً بر پوشش مناطق پرجمعیت جهان تمرکز دارد. اما Bureau 1440 مدارهایی نزدیک به قطب زمین با زاویه تمایل ۸۱.۴ درجه را انتخاب کرده است. این رویکرد امکان پوشش کامل خاک روسیه، از کریمه تا مناطق قطبی و چوکوتکا را فراهم می‌کند.

ماهواره‌های راسوت در ارتفاع حدود ۸۰۰ کیلومتری از سطح زمین فعالیت خواهند کرد. این در حالی است که بیشتر ماهواره‌های استارلینک در مدارهایی با ارتفاع حدود ۵۵۰ کیلومتر یا کمتر قرار دارند.

پشت این پروژه نیز ساختار مالکیتی قابل توجهی قرار دارد. Bureau 1440 در سال ۲۰۲۰ به عنوان بخشی از شرکت مخابراتی Megafon تأسیس شد. این شرکت بعدها به هلدینگ Iks Holding منتقل شد؛ مجموعه‌ای که برخی رسانه‌های مستقل روسیه آن را در توسعه سامانه‌های نظارتی و ابزارهای کنترل اینترنت دخیل می‌دانند.

برخی گزارش‌ها همچنین از ارتباط مدیران ارشد این هلدینگ با نهادهای امنیتی روسیه خبر می‌دهند. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند راسوت تنها یک شبکه اینترنت ماهواره‌ای نیست، بلکه بخشی از راهبرد روسیه برای دستیابی به حاکمیت دیجیتال و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی مورد نیاز در رقابت‌های ژئوپلیتیکی آینده محسوب می‌شود.