شرکتهای ایرباس و MTU با توسعه نخستین موتور تمامبرقی هیدروژنی مبتنی بر پیل سوختی، مسیر جایگزینی توربینهای جت و پروازهای بدون آلایندگی را هموار میکنند.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، ایرباس، یکی از بزرگترین شرکتهای هوافضای جهان و شرکت آلمانی MTU Aero Engines که از مهمترین تولیدکنندگان موتور هواپیما به حساب میآید، همکاری خود را برای توسعه و تجاریسازی این موتور هیدروژنی اعلام کردند. این توافق در ۷ ژوئیه ۲۰۲۶ به صورت رسمی معرفی شد و ادامه تفاهمنامهای است که دو شرکت در نمایشگاه هوایی پاریس در ژوئن ۲۰۲۵ امضا کرده بودند.
بر اساس اعلام دو شرکت، این همکاری در قالب یک شرکت مشترک انجام میشود که وظیفه آن توسعه، آزمایش، دریافت گواهیهای فنی و تجاریسازی سامانه پیشران هیدروژنی خواهد بود. آغاز فعالیت رسمی این شرکت برای سال ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است، اما زمان دقیق راهاندازی به دریافت مجوزهای قانونی و تکمیل فرایندهای نظارتی و اجتماعی در اروپا بستگی دارد.
در این همکاری، ایرباس دانش و تجربه خود را در زمینه طراحی هواپیماهای تجاری، سامانههای ذخیرهسازی هیدروژن مایع و یکپارچهسازی فناوریهای هیدروژنی در هواپیماها ارائه میکند. در مقابل، MTU Aero Engines مسئولیت استفاده از تجربه خود در طراحی موتور، توسعه سامانههای پیل سوختی، دریافت گواهیهای هوانوردی، تعمیر و نگهداری و خدمات پس از فروش این فناوری را بر عهده خواهد داشت.
برونو فیشفو، رئیس برنامههای آینده ایرباس اعلام کرد که ایجاد این شرکت مشترک، گام منطقی بعدی برای تحقق چشمانداز مشترک دو شرکت در زمینه توسعه سامانههای پیشران مبتنی بر هیدروژن است. وی بیان کرد که هدف اصلی این همکاری، تبدیل پژوهشهای پیشرفته به سامانههای پیشران الکتریکی صنعتی، قابل تولید و قابل دریافت گواهیهای هوانوردی است تا امکان استفاده عملی از آنها در هواپیماهای تجاری فراهم شود.
به گفته ایرباس، شرکت مشترک جدید تمام مراحل توسعه موتور هیدروژنی را مدیریت خواهد کرد. این مراحل از طراحی مهندسی و ساخت نمونههای اولیه آغاز میشود، سپس آزمایشهای زمینی و پروازی انجام خواهد شد و در ادامه فرایند دریافت گواهیهای ایمنی، تولید انبوه و عرضه تجاری دنبال میشود. متمرکز شدن تمام این فعالیتها در یک مجموعه میتواند سرعت توسعه فناوری را افزایش دهد و مسیر ورود آن را به بازار کوتاهتر کند.
این پروژه بخش مهمی از برنامه مشهور ZEROe ایرباس محسوب میشود. این برنامه با هدف ساخت نخستین هواپیمای تجاری بدون آلایندگی جهان تا سال ۲۰۳۵ آغاز شده است. برخلاف موتورهای جت امروزی که با سوزاندن سوختهای فسیلی کار میکنند، در این پروژه از سامانههای تمامبرقی مبتنی بر پیل سوختی استفاده خواهد شد.
پیل سوختی هیدروژنی، برق مورد نیاز موتورهای الکتریکی را از طریق یک واکنش الکتروشیمیایی میان هیدروژن و اکسیژن تولید میکند. در این فرایند، هیچ احتراقی رخ نمیدهد و تنها محصول جانبی آن بخار آب است. به همین دلیل، این سامانه هنگام پرواز هیچگونه دیاکسید کربن (CO₂) و اکسیدهای نیتروژن (NOx) تولید نمیکند. حذف این آلایندهها میتواند نقش مهمی در کاهش اثرات زیستمحیطی صنعت هوانوردی ایفا کند.
سامانه پیشران جدید قرار است به نخستین موتور تمامبرقی هیدروژنی تبدیل شود که برای استفاده در یک هواپیمای تجاری ایرباس طراحی شده است. این موضوع تفاوت مهمی با پروژههای آزمایشی کوچک یا هواپیماهای سبک دارد، چرا که توسعه سامانهای برای هواپیماهای تجاری به استانداردهای بسیار سختگیرانه ایمنی، قابلیت اطمینان و دوام نیاز دارد.
استفان وبر، معاون ارشد مهندسی و فناوری MTU Aero Engines اعلام کرد که این همکاری گام مهمی در مسیر توسعه نسل جدید سامانههای پیشران هوانوردی محسوب میشود. او تأکید کرد که هدف این پروژه، طراحی سامانهای ایمن، قابل اعتماد، اقتصادی و مناسب برای تحقق هوانوردی بدون اثرات اقلیمی است.
همچنین وبر این پروژه را نمونهای از رهبری فناوری اروپا در حوزه هیدروژن توصیف کرد و گفت که شرکت مشترک تمام چرخه عمر سامانههای پیشران مبتنی بر پیل سوختی را پوشش خواهد داد. این چرخه شامل توسعه فناوری، ساخت نمونههای اولیه، آزمایش، دریافت گواهیهای هوانوردی، تولید صنعتی، تجاریسازی و پشتیبانی فنی خواهد بود.
ایرباس و MTU معتقد هستند که هیدروژن میتواند در بلندمدت یکی از مهمترین گزینهها برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای در صنعت هوانوردی باشد. آنها این تحول را با تغییر بزرگی مقایسه میکنند که خودروهای برقی طی سالهای اخیر در صنعت خودروسازی ایجاد کردهاند. در صورت موفقیت این پروژه، موتورهای هیدروژنی میتوانند در آینده بخشی از ناوگان هواپیماهای مسافربری جهان را به حرکت درآورند.
با وجود این، توسعه موتور بهتنهایی برای ورود هواپیماهای هیدروژنی به خطوط هوایی کافی نخواهد بود. استفاده از این فناوری به ایجاد زیرساختهای گسترده برای تولید، انتقال، ذخیرهسازی و سوختگیری هیدروژن مایع در فرودگاهها نیاز دارد. همچنین قوانین جدیدی باید برای حمل، نگهداری، ایمنی و بهرهبرداری از این نوع سوخت تدوین شود.
به همین دلیل، دو شرکت اعلام کردهاند که علاوه بر توسعه موتور، در ایجاد اکوسیستم کامل هوانوردی هیدروژنی نیز مشارکت خواهند کرد. این همکاری شامل تعامل با سازمانهای قانونگذار، تدوین استانداردهای فنی، ایجاد چارچوبهای صدور گواهی و کمک به توسعه زیرساختهای مورد نیاز برای بهرهبرداری از هواپیماهای هیدروژنی خواهد بود.
در صورت تحقق اهداف این پروژه، صنعت هوانوردی در دهه آینده میتواند شاهد ورود نسل جدیدی از هواپیماهای تجاری باشد که بدون استفاده از سوختهای فسیلی پرواز میکنند و تنها بخار آب از خود بر جای میگذارند. اگرچه مسیر توسعه این فناوری هنوز با چالشهای فنی، اقتصادی و زیرساختی همراه است، اما همکاری ایرباس و MTU یکی از جدیترین تلاشها برای جایگزینی موتورهای توربینی جت با سامانههای تمامبرقی هیدروژنی محسوب میشود و میتواند آینده حملونقل هوایی را برای همیشه تغییر دهد.
