فهرست مطالب
چین با آغاز تولید انبوه دستگاه های بومی لیتوگرافی DUV، گام مهمی برای کاهش وابستگی به تجهیزات خارجی برداشته است.
به گزارش سرویس سخت افزار تکناک، نخستین دستگاههای این فناوری تا پایان سال جاری به شرکتهای SMIC، Hua Hong Semiconductor و ChangXin Memory Technologies تحویل داده میشوند؛ شرکتهایی که همزمان با محدودیتهای فزاینده آمریکا برای دسترسی به تجهیزات و خدمات ASML روبهرو هستند.
نشریه The Information به نقل از دو منبع آگاه گزارش داده است که این شرکت قصد دارد در سال ۲۰۲۶ حدود پنج دستگاه و در سال ۲۰۲۷ نزدیک به ۲۰ دستگاه تولید کند. هر سه مشتری نخست این تجهیزات نیز در فهرست شرکتهای چینی قرار دارند که طرحهای قانونی در حال بررسی در کنگره آمریکا، دسترسی آنها را به فروش تجهیزات و خدمات شرکت هلندی ASML محدود میکند.
مرتبط: چین از نخستین تراشه سهبعدی هوش مصنوعی خود رونمایی کرد + تصویر
نام سازنده دستگاه های لیتوگرافی DUV در گزارش اعلام نشده است، اما منابع بیان کردهاند که توسعه این پروژه با همکاری تیمهای فنی چند شرکت چینی انجام شده است. یکی از این شرکتها، استارتآپ دولتی Shanghai Yuliangsheng Technology است. شرکت SMIC نیز از سپتامبر ۲۰۲۵ یک دستگاه لیتوگرافی غوطهوری ساخت این شرکت را در شرایط عملیاتی آزمایش کرده است. بخش عمده قطعات دستگاههای جدید در داخل چین تولید میشود، اما برخی قطعات حساس همچنان از ژاپن تأمین میشوند. همچنین تأخیر برخی تأمینکنندگان داخلی باعث شده است روند افزایش تولید در سال جاری با سرعت کمتری پیش برود.
تحریمهای آمریکا و تلاش چین برای خودکفایی
قطعنامه شماره 8170 مجلس نمایندگان آمریکا، شرکتهای SMIC، Hua Hong، CXMT، Huawei و YMTC را در فهرست نهادهای محدودشده قرار میدهد. سه شرکت نخست همین فهرست، مشتریان اولیه دستگاههای لیتوگرافی بومی چین هستند. علاوه بر این، طرح MATCH Act که در ماه آوریل به کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان ارجاع شد، نسخه مشابهی نیز در سنای آمریکا با شماره S.4281 دارد.
دامنه این طرح تنها به ممنوعیت صادرات تجهیزات جدید محدود نیست. این قانون خدمات فنی، تعمیرات و پشتیبانی از دستگاههای DUV غوطهوری نصبشده در کارخانههای تراشهسازی چین را نیز هدف قرار میدهد. چنین محدودیتی میتواند بر صدها دستگاهی تأثیر بگذارد که هماکنون در خطوط تولید کارخانههای چینی فعال هستند. این کارخانهها طی دو سال گذشته با استفاده از ارتقاهای غیرمستقیم و بازارهای واسطه، عمر عملیاتی تجهیزات موجود خود را افزایش دادهاند.
بیشتر بخوانید: حمله نیکون به قلمرو ASML؛ تجهیزات لیتوگرافی ارزانتر در راه است
در همین حال، ASML همچنان بزرگترین بازیگر بازار جهانی تجهیزات لیتوگرافی باقی مانده است. راجر داسن، مدیر مالی این شرکت در نشست اعلام نتایج مالی ماه ژوئیه گفت که ASML در سال ۲۰۲۶ نیز حدود ۱۳۰ دستگاه لیتوگرافی غوطهوری عرضه خواهد کرد؛ رقمی که با سال ۲۰۲۵ برابر است. او همچنین اعلام کرد که این شرکت قصد دارد ظرفیت تولید این تجهیزات را در سال ۲۰۲۷ حدود ۳۰ درصد افزایش دهد و افزایش مشابهی را نیز برای سال ۲۰۲۸ بررسی میکند.
براساس اعلام ASML، سهم بازار چین از فروش خالص این شرکت در سال جاری به حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است، در حالی که این سهم در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۳ درصد بود. این کاهش عمدتاً به افت تقاضا برای تراشههای منطقی متداول نسبت داده شده است.
دستگاه لیتوگرافی DUV چین راه درازی تا رقابت با ASML دارند
فناوری لیتوگرافی غوطهوری DUV میتواند در یک مرحله نوردهی، الگوهای مربوط به فناوری ساخت ۲۸ نانومتری را ایجاد کند. این فناوری با استفاده از روش چندالگوسازی امکان تولید تراشههای ۷ نانومتری را نیز فراهم میکند، اما این روش باعث افزایش خطاهای همترازی لایهها، پیچیدهتر شدن فرایند تولید و کاهش بازده نهایی میشود.
کریستوف فوکه، مدیرعامل ASML اعلام کرده است که افزایش تقاضای صنعت حافظه DRAM برای تجهیزات لیتوگرافی تا حدی به این دلیل است که بسیاری از مشتریان به جای استفاده از روش پرهزینه چندالگوسازی، به فناوری EUV تکمرحلهای روی آوردهاند.
حتما بخوانید: عرضه تراشههای بومی چین امسال به ۵ میلیون واحد می رسد
با وجود پیشرفت چین، ارزیابی مؤسسه AI Futures Project که در ماه ژوئن منتشر شد نشان میدهد تولید تجاری گسترده دستگاههای لیتوگرافی غوطهوری ساخت چین احتمالا تا اواسط دهه ۲۰۳۰ زمان خواهد برد. همچنین این گزارش برآورد کرده است که ASML همچنان حدود ۹۸٫۷ درصد بازار جهانی این تجهیزات را در اختیار دارد.
کارشناسان معتقد هستند حتی پس از آغاز تولید انبوه، فرایند تأیید و آمادهسازی این دستگاهها برای استفاده در خطوط تولید نیمههادی ممکن است چندین ماه طول بکشد. علاوه بر این، عملکرد، دقت و کیفیت ساخت تجهیزات چینی هنوز با محصولات ASML فاصله دارد. پروژه توسعه دستگاههای EUV بومی چین نیز که خبر ساخت نمونه اولیه آن نخستینبار در ماه دسامبر توسط رویترز منتشر شد، همچنان چند سال با تولید تجاری فاصله دارد.
با وجود این، آغاز تولید انبوه دستگاه های لیتوگرافی DUV بومی نشان میدهد چین در حال ایجاد زنجیره تأمین داخلی برای مهمترین تجهیزات صنعت نیمههادی است؛ مسیری که در صورت ادامه سرمایهگذاری و رفع وابستگی به قطعات خارجی، میتواند در سالهای آینده بخشی از فشار ناشی از محدودیتهای صادراتی غرب را کاهش دهد.
