ایلان ماسک در ماه کارخانه می سازد!

01

از 04

کارخانه‌های رباتیک در قاره جدید بشر

ماسک معتقد است ربات‌ها نقش اصلی را در ایجاد زیرساخت صنعتی ماه خواهند داشت. کارخانه‌ها احتمالاً به‌صورت مجموعه‌ای از قطعات و سامانه‌های جداگانه به ماه منتقل می‌شوند و سپس ربات‌ها آنها را روی سطح مونتاژ و راه‌اندازی خواهند کرد.

متیوز نیز معتقد است استفاده گسترده از نیروی انسانی برای فعالیت‌های صنعتی روی ماه از نظر اقتصادی و ایمنی منطقی نخواهد بود. حضور طولانی‌مدت انسان در چنین محیطی بسیار پرهزینه و خطرناک است، در حالی که ربات‌ها می‌توانند بخش زیادی از فعالیت‌های استخراج، حمل‌ونقل، مونتاژ و نگهداری را انجام دهند.

جیم کانترل، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار Phantom Space و نخستین معاون توسعه کسب‌وکار اسپیس‌ایکس در سال ۲۰۰۱، احتمال می‌دهد ربات‌های انسان‌نمای اپتیموس تسلا در آینده بخشی از این نیروی کار را تشکیل دهند. او می‌گوید ربات‌ها در چنین محیطی اساساً به برق، انرژی خورشیدی و روان‌کاری تجهیزات مکانیکی خود نیاز خواهند داشت.

بااین‌حال، فعالیت صنعتی روی ماه با موانع بزرگی روبه‌رو است. یکی از مهم‌ترین مشکلات، چرخه طولانی شب و روز ماه محسوب می‌شود. هر دوره روشنایی تقریباً ۱۴ روز ادامه دارد و پس از آن حدود ۱۴ روز تاریکی فرا می‌رسد. این شرایط اتکا به انرژی خورشیدی را دشوار می‌کند و کانترل معتقد است استفاده از انرژی هسته‌ای می‌تواند برای فعالیت دائمی کارخانه‌ها ضروری باشد.

غبار ماه نیز مشکل دیگری است. ذرات رگولیت در ابعاد میکروسکوپی بسیار تیز و ساینده هستند و به‌دلیل بار الکترواستاتیکی می‌توانند به تجهیزات و صفحات خورشیدی بچسبند. این پدیده می‌تواند عملکرد سامانه‌ها را کاهش دهد و عمر قطعات را کوتاه کند.

تغییرات شدید دما نیز تجهیزات صنعتی را تحت فشار قرار می‌دهد. بخش‌های مختلف یک دستگاه ممکن است در شرایط خاص هم‌زمان با دماهایی از حدود منفی ۱۸۴ درجه سانتی‌گراد تا بالاتر از نقطه جوش آب مواجه شوند. متیوز که سابقه فعالیت در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا و اسپیس‌ایکس را دارد، ماه را مکانی بسیار دشوار برای عملیات صنعتی توصیف می‌کند.

با وجود این مشکلات، متیوز ظرفیت اقتصادی ماه را بسیار بزرگ می‌داند. او مساحت سطح ماه را تقریباً با قاره آفریقا مقایسه می‌کند و معتقد است دسترسی پایدار به ماه، از نظر ظرفیت توسعه، می‌تواند شبیه دستیابی به یک قاره جدید باشد.

به گفته او، منابع معدنی موردنیاز نیز در ماه وجود دارند و استخراج آنها برخلاف معادن زمینی هزینه زیست‌محیطی مشابهی ایجاد نمی‌کند. این ویژگی در کنار گرانش کمتر، نبود جو و دسترسی به مواد اولیه می‌تواند ماه را به مکانی مناسب برای برخی صنایع فضایی تبدیل کند.

بیشتر بخوانید: اولین ماهواره تجاری مجهز به محموله هسته‌ای با موفقیت به مدار زمین رسید

02

از 04

چرا اسپیس‌ایکس ماه را پیش از مریخ انتخاب کرده است؟

گرگ مارتین، مدیرعامل Rainmaker Securities، معتقد است حرکت اسپیس‌ایکس به سمت ماه از دید سرمایه‌گذاری منطقی‌تر از آغاز مستقیم پروژه‌های صنعتی در مریخ است. سفر به ماه تنها چند روز طول می‌کشد، در حالی که مأموریت‌های مریخ به پنجره‌های پرتاب خاص وابسته هستند و مسیر بسیار طولانی‌تری دارند.

او مسیر توسعه را مرحله‌ای می‌بیند. ابتدا باید فضاپیما و محموله به ماه منتقل شود، سپس استخراج منابع آغاز شود و پس از ایجاد زیرساخت کافی، ظرفیت تولید افزایش پیدا کند. مارتین معتقد است ماسک اکنون در حال ایجاد اجزای بنیادی لازم برای اجرای چنین برنامه‌ای است.

کانترل توصیف صریح‌تری دارد و برنامه ماسک را «دیوانگی محض» می‌خواند، اما در عین حال معتقد است او برای اجرای آن تلاش خواهد کرد. کانترل می‌گوید از دهه ۱۹۸۰ درباره منابع ماه مطالعه کرده و آنچه زمانی یک رؤیای دست‌نیافتنی به نظر می‌رسید، امروز از نظر فناوری امکان‌پذیر شده است.

او همچنین معتقد است فعالیت‌های مختلف شرکت‌های تحت مدیریت ماسک می‌توانند در کنار یکدیگر برای ایجاد سکونتگاه‌های فرازمینی استفاده شوند. ارتباطات استارلینک، مراکز داده هوش مصنوعی، سامانه‌های خودران، ربات‌های انسان‌نما و فناوری‌های حفاری، همگی می‌توانند در ایجاد زیرساخت‌های یک سکونتگاه مستقل نقش داشته باشند.

کانترل حتی معتقد است هدف ماسک از ساخت مجموعه‌ای از این فناوری‌ها بسیار فراتر از ایجاد یک شرکت بزرگ است. او ماسک را در حال ساخت چیزی شبیه یک «دولت-ملت» می‌داند که مجموعه‌ای از زیرساخت‌های مستقل حمل‌ونقل، انرژی، ارتباطات، هوش مصنوعی و تولید را در اختیار خواهد داشت.

بیشتر بخوانید: جنگ ستارگان ماسک و آلتمن؛ دیتاسنتر فضایی، نبوغ یا توهم؟

03

از 04

استارشیپ؛ ستون اصلی برنامه صنعتی ماه

اجرای این چشم‌انداز بدون افزایش شدید ظرفیت حمل محموله به فضا امکان‌پذیر نیست و استارشیپ در مرکز برنامه اسپیس‌ایکس قرار دارد. ماسک می‌گوید موشک‌های فالکون این شرکت اکنون سالانه حدود ۲۵۰۰ تن محموله را به مدار منتقل می‌کنند. به ادعای او، این مقدار معادل حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد کل جرم منتقل‌شده به مدار در جهان است.

اما هدف اسپیس‌ایکس برای استارشیپ بسیار بزرگ‌تر است. ماسک می‌خواهد ظرفیت انتقال محموله این شرکت را با استارشیپ به یک میلیون تن در سال برساند و در مرحله‌ای بعدی آن را تا ۱۰ میلیون تن در سال افزایش دهد. دستیابی به چنین مقیاسی برای انتقال تجهیزات استخراج، کارخانه‌های رباتیک و زیرساخت‌های موردنیاز به ماه اهمیت اساسی خواهد داشت.

رایان وستردال، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار Turion Space که نزدیک به یک دهه در اسپیس‌ایکس فعالیت کرده است، می‌گوید جدول‌های زمانی ماسک معمولاً چند سال خوش‌بینانه‌تر از واقعیت هستند. بااین‌حال، او منطق پشت این برنامه‌ها را قابل درک می‌داند.

وستردال رویکرد ماسک را این‌گونه توصیف می‌کند که ابتدا هدفی بسیار بلندپروازانه تعیین می‌شود و تا زمانی که مهندسان غیرممکن بودن آن را ثابت نکرده‌اند، تلاش برای دستیابی به آن ادامه پیدا می‌کند.

از دید او، یکی از مهم‌ترین توجیه‌های اقتصادی فعالیت روی ماه، ساخت ماهواره‌های مرکز داده است. هلیوم-۳ نیز می‌تواند در آینده اهمیت اقتصادی پیدا کند. این ماده به‌عنوان یکی از گزینه‌های بالقوه برای استفاده در فناوری همجوشی هسته‌ای مطرح شده است.

اسپیس‌ایکس تنها بازیگر برنامه‌های توسعه ماه نیست. ناسا نیز ۲۰ میلیارد دلار بودجه اضافی را طی هفت سال برای توسعه پایگاه‌های ماه در نظر گرفته است. افزایش فعالیت دولت آمریکا و شرکت‌های خصوصی می‌تواند به ایجاد زیرساخت‌هایی کمک کند که پروژه‌های صنعتی آینده نیز از آنها استفاده کنند.

فاصله کمتر ماه نسبت به مریخ نیز مزیت مهمی محسوب می‌شود. انسان‌ها می‌توانند طی چند روز به ماه برسند، در حالی که کانترل زمان سفر به مریخ را حدود ۱۸ تا ۲۴ ماه عنوان می‌کند. فرصت‌های پرتاب به ماه نیز بسیار بیشتر هستند و مأموریت‌ها مجبور نیستند برای قرار گرفتن زمین و مریخ در موقعیت مداری مناسب منتظر بمانند.

ماسک ماه را مقصد نهایی نمی‌بیند. تجربه‌ای که اسپیس‌ایکس از استخراج منابع، ساخت کارخانه‌های خودکار، استفاده از ربات‌ها و ایجاد زیرساخت‌های مستقل در ماه کسب می‌کند، قرار است بعدها برای مریخ مورد استفاده قرار گیرد.

هدف بلندمدت او ایجاد یک سکونتگاه انسانی با جمعیتی حدود یک میلیون نفر در مریخ است. وستردال معتقد است تا زمان رسیدن پروژه به چنین مرحله‌ای، ربات‌های انسان‌نمای اپتیموس ممکن است بخش عمده کارهای سنگین را انجام دهند و استارشیپ نیز بتواند محموله‌ها را به‌صورت خودکار در مقصد تخلیه کند.

04

از 04

اقتصاد فضایی ماسک و مسیر رسیدن به مریخ

این چشم‌انداز در شرایطی مطرح می‌شود که اسپیس‌ایکس فعالیت تجاری خود را نیز با سرعت افزایش می‌دهد. این شرکت در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ درآمد ۷.۸ میلیارد دلاری ثبت کرد که نسبت به دوره مشابه سال قبل ۹۲ درصد افزایش داشت. EBITDA تعدیل‌شده شرکت نیز به ۳.۵ میلیارد دلار رسید.

بخش فضایی اسپیس‌ایکس که خدمات پرتاب، توسعه استارشیپ و برنامه‌های مرتبط با ماه را دربر می‌گیرد، ۹۶۲ میلیون دلار درآمد داشت. این بخش به‌دلیل سرمایه‌گذاری‌های سنگین در توسعه استارشیپ، زیان ۲۰۵ میلیون دلاری بر مبنای EBITDA تعدیل‌شده ثبت کرد.

ماسک پیش‌بینی کرده است درآمد اسپیس‌ایکس تا سال ۲۰۳۰ یا حتی زودتر به یک تریلیون دلار برسد. تحقق برنامه‌های صنعتی ماه می‌تواند یکی از اجزای چشم‌انداز بلندمدتی باشد که قرار است اقتصاد این شرکت را از خدمات پرتاب و ارتباطات ماهواره‌ای بسیار فراتر ببرد.

کانترل تولید ماهواره روی ماه را در بلندمدت فعالیتی بسیار سودآور می‌داند و آن را با توسعه سکونتگاه‌ها در قاره آمریکا مقایسه می‌کند. او می‌گوید شاید خودش آن‌قدر زنده نماند که تحقق کامل این برنامه را ببیند، اما تجربه ۲۵ سال گذشته باعث شده است علیه ماسک شرط‌بندی نکند.

کانترل به زمانی اشاره می‌کند که ماسک در بازگشت از سفری به مسکو درباره ساخت یک موشک از صفر صحبت می‌کرد. او در آن زمان تصور می‌کرد ماسک عقلش را از دست داده است، زیرا ساخت یک شرکت موشکی خصوصی با چنین اهدافی غیرواقعی به نظر می‌رسید. اکنون، پس از گذشت حدود ۲۵ سال، اسپیس‌ایکس به یکی از بازیگران اصلی صنعت فضایی تبدیل شده است.

مارتین نیز تأکید می‌کند که برنامه صنعتی ماه هنوز بسیار گمانه‌زنانه است، اما مبانی علمی آن را نمی‌توان نادیده گرفت. به اعتقاد او، ماسک در تلاش است یک اقتصاد فضایی گسترده ایجاد کند و سابقه اسپیس‌ایکس باعث می‌شود تحقق بخشی از این اهداف را نتوان به‌سادگی رد کرد.

در نهایت، پرسش اصلی برای سرمایه‌گذاران اسپیس‌ایکس این است که آیا به مسیر بلندمدت شرکت اعتماد دارند یا خیر. کارخانه‌های رباتیک روی ماه، استخراج منابع فرازمینی، تولید انبوه ماهواره‌های هوش مصنوعی و پرتاب آنها با سامانه‌های الکترومغناطیسی هنوز با موانع فنی و اقتصادی بزرگی روبه‌رو هستند. بااین‌حال، ماسک این پروژه را بخشی از مسیری می‌بیند که از استارشیپ و ماه آغاز می‌شود و در نهایت می‌تواند به ایجاد یک تمدن انسانی بزرگ در مریخ منتهی شود.