فهرست مطالب
گروهی از کارآفرینان و مدیران حوزه فناوری قصد دارند در سال ۲۰۲۹ فضاپیمای کوچکی به نام Fermi Explorer را به سوی آلفا قنطورس، نزدیکترین منظومه ستارهای به منظومه شمسی پرتاب کنند.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، مأموریت Fermi Explorer حدود ۷۹ هزار و ۸۰۰ سال برای رسیدن به مقصد زمان نیاز دارد و هدف اصلی آن، اثبات امکان و اراده بشر برای آغاز سفرهای میانستارهای است.
این پروژه غیرانتفاعی با مشارکت فیلیپ جانستون، آدی اولتین و ازرا فیلدن، همبنیانگذاران شرکت Starcloud، در حال توسعه است. سازندگان میخواهند فضاپیمایی مکعبی به ابعاد ۱۰ سانتیمتر و وزن حدود یک کیلوگرم بسازند و آن را به سامانهای پیشران متصل کنند. فضاپیما پس از انتقال به فضا، مسیر بسیار طولانی خود را به سوی آلفا قنطورس آغاز خواهد کرد.
گروه سازنده میگوید که این مأموریت با هدف واقعی کردن ایده سفر میانستارهای و جلب توجه بیشتر مردم به یکی از مهمترین پرسشهای بیپاسخ بشر طراحی شده است. ویدیوی مفهومی منتشرشده از این پروژه نیز Fermi Explorer را در مسیر آلفا قنطورس نشان میدهد که صدها فضاپیمای سریعتر در آینده از آن سبقت میگیرند.
محاسبهگر رسمی این مأموریت، زمان رسیدن Fermi Explorer به مقصد را ۷۹ هزار و ۸۰۰ سال تخمین میزند. بنابراین، نه انسانهای امروزی و نه هزاران نسل پس از آنها، نتیجه نهایی این سفر را مشاهده نخواهند کرد.
بیشتر بخوانید: برنامه ناسا برای ساخت پایگاه دائمی در ماه + تصویر
خروج از منظومه شمسی در دهه ۲۰۴۰
فضاپیمای Fermi Explorer پس از پرتاب مستقیما به سوی آلفا قنطورس حرکت نمیکند. طبق برنامه، فضاپیما ابتدا حدود ۱۲ سال در مداری بیضوی به دور خورشید گردش خواهد کرد. پیشرانهای آن هنگام نزدیک شدن به خورشید فعال میشوند تا فضاپیما با استفاده از «مانور اوبرت» سرعت بیشتری به دست آورد.
در مانور اوبرت، فضاپیما با روشن کردن پیشران خود در نزدیکی یک جرم پرجرم مانند خورشید، از شرایط مداری برای افزایش مؤثرتر سرعت استفاده میکند. Fermi Explorer این فرایند را طی چند گردش تکرار خواهد کرد تا سرانجام به سرعت لازم برای خروج از منظومه شمسی برسد.
بر اساس ارزیابی امکانسنجی فنی پروژه، این فضاپیما باید در اوایل دهه ۲۰۴۰ میلادی منظومه شمسی را ترک کند. پس از آن، سفر چند ده هزار ساله آن در فضای میانستارهای ادامه پیدا خواهد کرد.
تلاشهای قبلی برای سفر میانستارهای
این مأموریت با فعالیت اصلی بنیانگذاران Starcloud تفاوت زیادی دارد. این شرکت روی استقرار مراکز داده در فضا برای تأمین توان پردازشی مورد نیاز هوش مصنوعی فعالیت میکند. شرکت Starcloud قصد دارد نخستین مرکز داده کاملا تجاری خود را با نام Starcloud-2 در سال ۲۰۲۷ به فضا بفرستد. این شرکت پیشتر در سال ۲۰۲۵ نیز یک پردازنده گرافیکی Nvidia H100 را با مأموریت Starcloud-1 به فضا ارسال کرده بود.
ایده ارسال فضاپیما به ستارههای دیگر البته جدید نیست. یکی از مهمترین تلاشها در این زمینه پروژه Breakthrough Starshot بود. این طرح چند میلیارد دلاری قرار بود با استفاده از پیشران لیزری، زمان سفر به یک ستاره دیگر را از هزاران سال به چند دهه کاهش دهد. هرچند، این پروژه در سال ۲۰۲۵ بدون انجام هیچ پرتابی متوقف شد.
وویجر ۱ و وویجر ۲ نیز تاکنون توانستهاند وارد فضای میانستارهای شوند. این دو کاوشگر به ترتیب در سالهای ۲۰۱۲ و ۲۰۱۸، بیش از چهار دهه پس از پرتاب، از مرز فضای میانستارهای عبور کردند. با وجود این، آنها از ابتدا برای سفر به یک منظومه ستارهای دیگر طراحی نشده بودند.
بیشتر بخوانید: اسپیسایکس بزرگترین پایگاه فضایی جهان را در لوئیزیانا می سازد
ارتباط فضاپیمای Fermi Explorer با پارادوکس فرمی
این فضاپیما بیش از آنکه یک مأموریت علمی متعارف باشد، پروژهای نمادین محسوب میشود. گروه سازنده میخواهد یک ساخته بشر را عمدا در مسیر ستارهای دیگر قرار دهد و نشان دهد که آغاز یک سفر میانستارهای با فناوری موجود امکانپذیر است.
فلسفه این پروژه با «پارادوکس فرمی» ارتباط دارد. این پارادوکس به تناقض میان تعداد بسیار زیاد ستارهها و سیارات موجود در جهان و نبود شواهد قابل مشاهده از تمدنهای فرازمینی اشاره میکند. اگر جهان مکانهای فراوانی برای شکلگیری حیات دارد، این پرسش مطرح میشود که چرا تاکنون نشانهای از تمدنهای هوشمند دیگر پیدا نکردهایم.
یکی از توضیحات احتمالی برای این مسئله، مفهوم «فیلتر بزرگ فرمی» است. این فرضیه میگوید که ممکن است در مسیر پیدایش و تکامل تمدنهای هوشمند، مانع یا موانعی بسیار دشوار وجود داشته باشند که بیشتر تمدنها قادر به عبور از آنها نیستند.
این فیلترهای احتمالی میتوانند از مراحل اولیه پیدایش حیات از مواد غیرزنده آغاز شوند و تا موانع پیشرفته فناوری ادامه پیدا کنند. برای نمونه، ممکن است تمدنهای هوشمند نتوانند فناوری لازم را برای سفر فضایی توسعه دهند یا پس از دستیابی به فضا، انگیزهای برای ترک منظومه ستارهای خود نداشته باشند.
سازندگان Fermi Explorer معتقد هستند این مأموریت میتواند دستکم دو مورد از این فیلترهای احتمالی را درباره بشر کنار بزند. نخست اینکه خروج یک گونه هوشمند از محدوده ستاره محل زندگی خود غیرممکن باشد و دوم اینکه گونههای هوشمند پس از دستیابی به فناوری لازم، تصمیم بگیرند هیچگاه به سوی ستارههای دیگر حرکت نکنند.
بیشتر بخوانید: ایلان ماسک در ماه کارخانه می سازد!
مأموریت ۱۵ میلیون دلاری فضاپیمای Fermi Explorer
گروه Fermi Explorer قصد دارد کل این پروژه را با بودجهای حدود ۱۵ میلیون دلار اجرا کند. برای کاهش هزینهها نیز قرار است از فناوریهای موجود استفاده شود. فضاپیما میتواند به عنوان محموله همراه یک موشک تجاری، از جمله یکی از موشکهای SpaceX به مدار زمین منتقل شود.
Fermi Explorer قرار نیست در آینده قابل پیشبینی اطلاعاتی از آلفا قنطورس به زمین ارسال کند. اهمیت اصلی پروژه در خود عمل پرتاب نهفته است. سازندگان میخواهند ثابت کنند بشر از نظر فناوری میتواند یک ساخته خود را عمدا در مسیر منظومه ستارهای دیگری قرار دهد و حاضر است مأموریتی را آغاز کند که نتیجه آن را هیچ انسان زندهای مشاهده نخواهد کرد.
اگر پرتاب طبق برنامه در سال ۲۰۲۹ انجام شود، Fermi Explorer پس از حدود ۱۲ سال آماده خروج از منظومه شمسی خواهد شد، اما رسیدن آن به آلفا قنطورس تقریبا ۸۰ هزار سال دیگر زمان میبرد. به این ترتیب، این فضاپیمای یک کیلوگرمی میتواند یکی از طولانیترین مأموریتهایی باشد که بشر تاکنون آغاز کرده است.
