فهرست مطالب
تلسکوپ فضایی سوئیفت ناسا پس از ۲۲ سال فعالیت در مدار زمین و شکست مأموریت نجات آن، وارد جو زمین شد و بخش عمده تجهیزات آن سوخت.
به گزارش سرویس نجوم تکناک، این رصدخانه حدود ۱۴۵۰ کیلوگرم وزن داشت و تلاش ناسا برای جلوگیری از سقوط آن با شکست مواجه شده بود.
براساس گزارش وب‌سایت CBS News، ناسا اعلام کرد که این تلسکوپ ساعت ۷:۳۹ صبح به وقت شرق آمریکا، بر فراز منطقه سوماترای شمالی در اندونزی وارد جو زمین شد. بخش عمده تجهیزات آن هنگام عبور از جو سوخت، اما احتمال دارد برخی قطعات در برابر حرارت شدید مقاومت کرده و به سطح زمین رسیده باشند.
ناسا و نیروی فضایی ایالات متحده مسیر سقوط این رصدخانه را زیر نظر داشتند. ناسا پیش‌بینی کرده بود که تلسکوپ حدود ساعت ۳:۳۰ صبح چهارم نوامبر وارد جو شود. البته زمان اعلام‌شده در هر دو جهت با ۱۱ ساعت عدم قطعیت همراه بود.
این سازمان پیش‌تر احتمال آسیب دیدن افراد روی زمین بر اثر سقوط بقایای تلسکوپ را پایین ارزیابی کرده و احتمال وقوع چنین حادثه‌ای را حدود یک در ۲۱۰۰ اعلام کرده بود.
بیشتر بخوانید: تلسکوپ فضایی هابل رکورد ۲۰۰ هزار گردش به دور زمین را ثبت کرد
شکست مأموریت نجات تلسکوپ سوئیفت ناسا
ناسا تلسکوپ سوئیفت را در ۲۰ نوامبر ۲۰۰۴ به مدار پایین زمین فرستاد. مأموریت اصلی آن شناسایی انفجارهای عظیم کیهانی، از جمله فوران‌های پرتو گاما و انفجارهای ابرنواختری بود. این رصدخانه می‌توانست به‌سرعت جهت خود را تغییر دهد و تجهیزات رصدی را به سمت پدیده‌های تازه کشف‌شده تنظیم کند.
مهندسان ناسا ابتدا عمر عملیاتی سوئیفت را تنها دو سال در نظر گرفته بودند، اما این تلسکوپ نزدیک به ۲۲ سال فعالیت کرد. در نهایت، فعالیت خورشیدی و تأثیر آن بر جو فوقانی زمین باعث افزایش مقاومت جو در برابر حرکت تلسکوپ و کاهش تدریجی ارتفاع مدار آن شد.
ناسا در ژوئیه ۲۰۲۶ شرکت کاتالیست اسپیس (Katalyst Space) را برای اجرای مأموریت نجات سوئیفت انتخاب کرد. این شرکت رباتی سه‌بازویی به نام لینک (Link) را برای نزدیک شدن به تلسکوپ و افزایش ارتفاع مدار آن به فضا فرستاد.
هدف این مأموریت جلوگیری از سقوط زودهنگام سوئیفت و فراهم کردن شرایط ادامه فعالیت علمی آن بود. با وجود این، ربات لینک مدت کوتاهی پس از پرتاب با مشکلات فنی مواجه شد و نتوانست به فاصله کمتر از حدود ۱۱ کیلومتری تلسکوپ برسد.
ناسا در ماه اوت تصمیم گرفت تلاش برای نجات سوئیفت را متوقف کند. ربات لینک نیز در سپتامبر به زمین بازگشت و مأموریت آن بدون دستیابی به هدف اصلی پایان یافت.
با وجود شکست عملیات نجات، سوئیفت تا اواخر اکتبر همچنان مشاهدات علمی خود را به زمین ارسال می‌کرد. سرانجام ناسا تشخیص داد که ارتفاع مدار برای حفظ پایداری تلسکوپ کافی نیست و سیستم‌های آن را خاموش کرد.
دستاوردهای علمی در ۲۲ سال فعالیت
تلسکوپ سوئیفت در طول فعالیت خود بیش از ۲۰۰۰ فوران پرتو گاما و ۱۴۰۰ انفجار ستاره‌ای را شناسایی و رصد کرد. این مشاهدات اطلاعات ارزشمندی درباره رویدادهای پرانرژی کیهان و مراحل پایانی زندگی ستارگان در اختیار دانشمندان قرار داد.
همچنین سوئیفت نقش مهمی در پشتیبانی از تلسکوپ‌های فضایی هابل و جیمز وب داشت. ناسا این رصدخانه را یک «واکنشگر اولیه» برای شناسایی رویدادهای کیهانی توصیف کرده است.
این تلسکوپ پس از شناسایی پدیده‌های مهم، هشدارهایی برای رصدخانه‌های دیگر ارسال می‌کرد. تلسکوپ‌های هابل، جیمز وب و سایر تجهیزات نجومی نیز با دریافت این هشدارها، مشاهدات دقیق‌تری از اهداف شناسایی‌شده انجام می‌دادند.
ناسا در وبلاگ رسمی خود اعلام کرد که سوئیفت شناخت دانشمندان را از طیف گسترده‌ای از اجرام و رویدادهای کیهانی افزایش داده است. این موارد شامل کهکشان‌های فعال با سیاه‌چاله‌های کلان‌جرم، ستارگان دارای فوران‌های پرتو ایکس، انفجارهای ابرنواختری، دنباله‌دارها و سیارک‌های منظومه شمسی می‌شوند.
جان نوسک (John Nousek)، اخترشناس دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا و مسئول پیشین تیم کنترل سوئیفت، درباره پایان مأموریت این تلسکوپ گفت:
«ما از پیش از پرتاب سوئیفت می‌دانستیم که چنین روزی فرا خواهد رسید. دست‌کم در مدار پایین زمین، هر چیزی که بالا می‌رود، سرانجام باید پایین بیاید. این پایان نیز فاجعه‌بار است.»
همچنین نوسک ابراز امیدواری کرد که تجربه‌ها و دستاوردهای علمی سوئیفت در طراحی نسل‌های آینده مأموریت‌های فضایی به کار گرفته شوند و روند کشف ناشناخته‌های جهان را سرعت بخشند.
دانشمندان اکنون به دنبال راه‌هایی برای جایگزینی قابلیت‌های رصدی سوئیفت هستند. پایان فعالیت این تلسکوپ، یکی از طولانی‌ترین مأموریت‌های موفق ناسا در زمینه رصد انفجارهای پرانرژی کیهانی را به پایان رساند.
