فهرست مطالب
تیم پروژه LeLaR با اجرای موفق سیستم خودمختار فضایی روی ماهواره InnoCube، یک گام بزرگ به سوی ماموریت‌های هوشمند و خودمختار فضایی برداشت.
به گزارش سرویس اخبار هوش مصنوعی تکناک، تیم تحقیقاتی دانشگاه Julius Maximilians وورتسبورگ برای نخستین بار در جهان موفق شد کنترل‌کننده وضعیت مبتنی بر هوش مصنوعی را به‌طور مستقیم در مدار اجرا کند. این پیشرفت روی ماهواره نانو InnoCube و در یک گذر کوتاه صبح‌گاهی رخ داد، زمانی که هوش مصنوعی به‌طور مستقل یک مانور کامل را انجام داد. آزمایش‌های بعدی نشان دادند که کنترل‌کننده چندین بار به جهت‌گیری هدف رسید و توانست شرایط واقعی فضا را مدیریت کند.
ظهور نسل جدید هوش مصنوعی با سیستم خودمختار فضایی
هدف تیم پروژه LeLaR ساخت کنترل‌کننده‌های تطبیقی نسل جدید است، که بدون دخالت انسان، فضاپیما را پایدار نگه دارند و ابزارهای آن را هدایت کنند. ویژگی منحصربه‌فرد کنترل‌کننده وورتسبورگ، استفاده از یادگیری عمیق تقویتی (Deep Reinforcement Learning) یا DRL است؛ یعنی به جای تکیه بر قوانین ثابت، شبکه عصبی رفتار خود را از طریق تمرینات طولانی در محیط شبیه‌سازی‌شده می‌آموزد. این روش وعده توسعه سریع‌تر و عملکرد تطبیقی را می‌دهد. کنترل‌کننده‌های سنتی معمولا ماه‌ها تنظیم تخصصی نیاز دارند، در حالی که سیستم DRL می‌تواند پیشاپیش یاد بگیرد و هنگام مواجهه با شرایط غیرمنتظره، خود را تنظیم کند.
بخوانید: هوش مصنوعی جانشین سم آلتمن در مدیرعاملی OpenAI می شود
پیش به‌سوی فضای هوشمند!
کنترل‌کننده پیش از آزمایش پروازی، در شبیه‌ساز دقیق و واقعی آموزش دید و سپس روی ماهواره InnoCube بارگذاری شد. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، تطبیق رفتار یادگرفته شده روی زمین با شرایط واقعی فضا بود، مشکلی که با عنوان فاصله شبیه‌سازی تا واقعیت (Sim2Real gap) شناخته می‌شود. کیرل جبکو از محققان این پروژه تاکید کرد: «این یک موفقیت تعیین‌کننده است؛ ما برای نخستین بار در جهان اثبات عملی کردیم که کنترل‌کننده وضعیت ماهواره آموزش‌دیده با یادگیری عمیق تقویتی می‌تواند در مدار به‌طور موفق عمل کند.»
بخوانید: گوگل دسترسی به هوش مصنوعی در کروم موبایل را آسان‌تر می‌کند
تام بومن از دیگر محققان این پروژه به تاثیرات گسترده این دستاورد اشاره کرد: «این آزمایش سیستم خودمختار فضایی، نقطه عطفی در توسعه سیستم‌های کنترل ماهواره‌های آینده است و نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند در شرایط واقعی نیز مانورهای دقیق و خودمختار را اجرا کند.»
تیم پروژه خاطرنشان کرد که این موفقیت اعتماد به هوش مصنوعی را برای انجام ماموریت‌های حساس به ایمنی تقویت می‌کند، چرا که فضاپیماهای آینده باید در مسیرهای طولانی بین‌سیاره‌ای که ارتباط محدود یا غیرممکن است، تصمیم‌گیری خودمختار داشته باشند. فرانک پوپه از محققان پروژه با اشاره به قدرت مدل‌های شبیه‌سازی بیان کرد: «این پیشرفت، پذیرش فناوری‌های هوش مصنوعی در هوانوردی و تحقیقات فضایی را به‌طور چشمگیری افزایش خواهد داد.»
با موفقیت پروژه LeLaR، تیم تحقیقاتی به یک نقطه عطف کلیدی دست یافته است؛ پروژه‌ای که از سال ۲۰۲۴ با حمایت وزارت اقتصاد و انرژی آلمان و مدیریت آژانس فضایی آلمان (DLR) دنبال می‌شود. اریک دیلگر از دیگر محققان پروژه تاکید کرد: «این موفقیت انگیزه‌ای برای گسترش فناوری به سناریوهای جدید است.» ماهواره InnoCube به‌عنوان یک پروژه مشترک با دانشگاه فنی برلین، بستری عملی برای آزمایش مفاهیم نوظهور در مدار ارائه می‌دهد.
یکی از سامانه‌های آزمایشی نصب‌شده، سیستم بی‌سیم SKITH است که جای کابل‌کشی سنتی را با ارتباط داخلی بی‌سیم پر کرده است و به کاهش وزن و ریسک خرابی کمک می‌کند. تیم پروژه معتقد است که این موفقیت شهر وورزبورگ را در جایگاه پیشروی کنترل فضایی مبتنی بر هوش مصنوعی قرار داده و پایه‌گذار ماموریت‌های عمیق فضایی است که به سیستم‌های هوشمند و خودیادگیر وابسته هستند.
کیرل جبکو عنوان کرد: «هدف بعدی ما توسعه این پیشتازی است.» سرجیو مونته‌نگرو از محققان این پروژه نیز تصریح کرد: «این یک گام اساسی به سوی سیستم خودمختار فضایی محسوب می‌شود.»
