هوش مصنوعی حالا به عامل اصلی تعدیل نیرو در شرکتهای بزرگ تبدیل شده است و مدیران عامل در سراسر جهان انتظار دارند این فناوری طی دو سال آینده موج تازهای از اخراج کارکنان را رقم بزند.
به گزارش سرویس کسب و کار تکناک، نتایج یک پژوهش تازه از شرکت مشاورهای Mercer نشان میدهد که 99 درصد مدیران عامل شرکتها انتظار دارند استفاده از هوش مصنوعی باعث کاهش تعداد کارکنان شود. این نظرسنجی با مشارکت 12 هزار مدیر ارشد، مدیر منابع انسانی، کارمند و سرمایهگذار انجام شده است.
همزمان با این روند، نگرانی شغلی و فشار اقتصادی میان کارکنان افزایش یافته است. گزارش Mercer نشان میدهد که میزان رضایت کارکنان از محیط کار به شکل محسوسی کاهش پیدا کرده است و سهم افرادی که اعلام کردهاند «در محل کار احساس خوبی دارند» از 66 درصد در سال 2024 به 44 درصد رسیده است.
این گزارش هشدار میدهد که کارکنان جوان بین 22 تا 27 سال بیشترین خطر را تجربه میکنند. دلیل اصلی این مسئله آن است که شرکتها اکنون مشاغل ساده و ابتدایی را که معمولا برای آموزش نیروهای تازهوارد استفاده میشدند به هوش مصنوعی مولد واگذار میکنند. از آنجا که سامانههای مولد در انجام وظایف تکراری و قابلکدنویسی عملکرد بالایی دارند، بسیاری از شرکتها روند استخدام نیروهای تازهکار را کاهش دادهاند.
مرتبط: جدیدترین اخبار هوش مصنوعی در ایران و جهان
بانک Standard Chartered نیز به تازگی اعلام کرده است که 7 هزار شغل را حذف میکند تا بهجای «سرمایه انسانی کمارزشتر» روی خودکارسازی تمرکز کند.
گزارش دیگری از شرکت مشاورهای Oliver Wyman نیز این روند را تایید میکند. این گزارش نشان میدهد تعداد شرکتهایی که به طور فعال در حال حذف موقعیتهای شغلی سطح ابتدایی هستند، طی یک سال از 17 درصد به 43 درصد رسیده است.
با وجود این موج گسترده، بسیاری از مدیران هنوز مطمئن نیستند سرمایهگذاریهای سنگین روی هوش مصنوعی واقعا نتیجه اقتصادی مطلوبی داشته باشد. طبق گزارش Mercer، تنها 32 درصد مدیران اجرایی معتقد هستند که شرکتهای آنها توانستهاند نیروی انسانی و سامانههای هوش مصنوعی را به درستی با یکدیگر ترکیب کنند.
بررسیهای شرکت Oliver Wyman نیز نشان میدهد بیش از 90 درصد مدیران عامل یا از هوش مصنوعی استفاده کردهاند یا قصد دارند آن را در شرکتهای خود پیادهسازی کنند. با وجود این، بیش از نیمی از آنها گفتهاند که هنوز نمیتوانند تشخیص دهند این فناوری واقعا باعث افزایش بهرهوری شده است یا خیر.
تنها 27 درصد مدیران عامل اعلام کردهاند که بازگشت سرمایه هوش مصنوعی مطابق انتظار یا بهتر از آن بوده است. این رقم سال قبل 38 درصد بود. همچنین نزدیک به 25 درصد مدیران گفتهاند استفاده از هوش مصنوعی هیچ تاثیری بر درآمد شرکت نداشته است.
کارشناسان بیان کردند که بازطراحی کامل فرایندهای کاری و هماهنگسازی آنها با سامانههای هوش مصنوعی بسیار پیچیدهتر از چیزی است که ابتدا تصور میشد و همین موضوع باعث شده است که بخشی از هیجان اولیه پیرامون هوش مصنوعی کاهش پیدا کند.
در سهماهه نخست سال 2026 حدود 40 هزار نفر در صنعت فناوری شغل خود را از دست دادهاند. شرکتهای بزرگی مانند آمازون، Accenture و متا نیز طی ماههای اخیر هزاران موقعیت شغلی را با محوریت خودکارسازی حذف کردهاند.
با وجود این، دادههای اقتصادی تصویر متفاوتی ارائه میکنند. گزارش منتشرشده از سوی Fortune نشان میدهد که تعدیل نیروهای مرتبط با خودکارسازی در بسیاری از موارد نتوانسته است بازده مالی یا رشد بهرهوری وعدهدادهشده را ایجاد کند.
مرتبط: هوش مصنوعی دیگر رایگان نیست
برخی تحلیلگران بازار کار نیز معتقد هستند بخشی از موج اخراجها صرفا به هوش مصنوعی مربوط نیست. موسسه Challenger, Gray & Christmas اعلام کرده است که بسیاری از مدیران فناوری از هوش مصنوعی به عنوان پوششی برای پنهانکردن مشکلات داخلی شرکتها، اصلاح استخدامهای بیشازحد سالهای گذشته و انتقال مشاغل به شرکتهای برونسپاری استفاده میکنند.
این گزارشها در مجموع تصویری از دنیای شرکتها ارائه میکنند که با سرعت به سمت تحول مبتنی بر هوش مصنوعی حرکت میکند، در حالی که هنوز درک کاملی از پیامدهای واقعی آن ندارد. بسیاری از شرکتها مشاغل ابتدایی را حذف میکنند؛ مشاغلی که معمولا مسیر ورود نسل جدید به بازار کار بودند. ادامه این روند ممکن است نسل تازهای از کارکنان را وارد بازاری کند که تجربه کاری میخواهد، اما فرصت کسب آن را از بین برده است.
در مقابل، حامیان فناوری عنوان کردهاند که انقلابهای فناورانه در طول تاریخ در نهایت باعث بهبود شرایط کلی بشر شدهاند. اما منتقدان تاکید کردهاند که اجرای اخلاقی هوش مصنوعی به بررسی دقیق تاثیرات واقعی آن بر نیروی کار نیاز دارد. در همین راستا، یک دادگاه در چین اخیرا حکم داده بود که شرکتها نمیتوانند صرفا به این دلیل که «هوش مصنوعی کار را بهتر انجام میدهد» کارکنان خود را اخراج کنند.
