کشف سیستم موقعیت‌یابی سه‌بعدی مغز؛ تحولی در توسعه رابط‌های مغز و کامپیوتر

محققان مؤسسه اتوماسیون آکادمی علوم چین، سیستم موقعیت‌یابی سه‌بعدی مغز را کشف کرده‌اند که می‌تواند زمینه‌ساز توسعه نسل جدید رابط‌های مغز و کامپیوتر شود.

به گزارش سرویس علمی تک‌ناک، این دانشمندان سازوکاری مشابه سیستم موقعیت‌یابی GPS را در قشر حرکتی مغز میمون‌های ماکاک شناسایی کرده‌اند. این سازوکار به مغز اجازه می‌دهد موقعیت دست را در فضای سه‌بعدی هنگام حرکت مشخص کند. همچنین دانشمندان دریافتند که مغز علاوه بر موقعیت فعلی دست، اطلاعات مربوط به مقصد حرکت و محل مورد نظر برای گرفتن اشیا را رمزگذاری می‌کند.

براساس گزارش وب‌سایت Interesting Engineering، محققان به سرپرستی یو شان، فعالیت مغزی میمون‌های ماکاک را هنگام حرکت دست به‌سمت اشیا بررسی کردند. آنها توانستند با تحلیل سیگنال‌های عصبی ثبت‌شده، مسیر حرکت دست حیوانات را بازسازی کنند.

این یافته‌ها می‌توانند روش جدیدی برای تفسیر فرمان‌های حرکتی مغز در اختیار توسعه‌دهندگان رابط‌های مغز و کامپیوتر قرار دهند. چنین روشی در آینده می‌تواند به افراد دارای اختلالات حرکتی در کنترل اندام‌های رباتیک کمک کند.

جزئیات سیستم موقعیت‌یابی سه‌بعدی مغز

محققان در جریان این پژوهش به میمون‌های ماکاک اجازه دادند زمان و مقصد حرکت دست خود را آزادانه انتخاب کنند. آنها فعالیت نورون‌ها را با استفاده از آرایه‌های میکروالکترودی کاشته‌شده در دو ناحیه از نیمکره چپ مغز حیوانات ثبت کردند.

ناحیه نخست، قشر حرکتی اولیه مغز بود که در اجرای حرکات نقش دارد. ناحیه دوم، قشر پیش‌حرکتی پشتی بود که وظیفه برنامه‌ریزی حرکات را بر عهده دارد.

نتایج آزمایش نشان داد که حدود ۳۶.۲ درصد از نورون‌های ثبت‌شده در قشر حرکتی اولیه به موقعیت لحظه‌ای دست واکنش نشان می‌دهند. محققان این ویژگی را در ۲۱.۳ درصد از نورون‌های قشر پیش‌حرکتی پشتی نیز مشاهده کردند.

کائو شنگ‌هائو، نویسنده نخست این پژوهش توضیح داد که میزان فعالیت این نورون‌ها صرفا متناسب با فاصله دست افزایش یا کاهش نمی‌یابد. هر یک از این نورون‌ها به محدوده مشخصی از فضای سه‌بعدی حساس هستند و هنگام ورود دست به آن محدوده، فعالیت بیشتری از خود نشان می‌دهند.

پزشک در حال بررسی تصاویر اسکن مغز انسان روی نمایشگر پزشکی برای مطالعه فعالیت‌های عصبی و عملکرد نواحی مختلف مغز

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این پژوهش، امکان بازسازی مسیر حرکت دست با استفاده از تعداد محدودی از نورون‌ها بود. دانشمندان دریافتند که تنها ۱۷.۷ درصد از نورون‌های ثبت‌شده در قشر پیش‌حرکتی پشتی می‌توانند به ۹۴.۱ درصد از عملکرد رمزگشایی مجموع نورون‌های این ناحیه دست پیدا کنند.

محققان در قشر حرکتی اولیه نیز نتایج مشابهی به دست آوردند. گروهی متشکل از ۳۲.۸ درصد نورون‌های ثبت‌شده در این ناحیه توانستند به ۹۲.۹ درصد از عملکرد رمزگشایی کل نورون‌ها برسند.

تحلیل‌های آماری بیشتر نشان داد که به‌طور میانگین، ثبت فعالیت ۲.۸ نورون حساس به موقعیت در قشر پیش‌حرکتی پشتی برای دستیابی به ۹۰ درصد از عملکرد رمزگشایی کل گروه کافی است. این تعداد در قشر حرکتی اولیه به ۱۶.۴ نورون می‌رسد.

البته این اعداد میانگین‌های آماری حاصل از آزمایش هستند و لزوما تعداد الکترودهای مورد نیاز در ایمپلنت‌های مغزی آینده را مشخص نمی‌کنند. این ایمپلنت‌ها همچنان باید تعداد کافی از سیگنال‌های عصبی قابل‌ استفاده را برای شناسایی نورون‌های مرتبط ثبت کنند.

توسعه نسل جدید ایمپلنت‌های مغزی

برخی رابط‌های مغز و کامپیوتر حرکتی برای بازسازی مسیر حرکت اندام‌ها، ابتدا سرعت و جهت حرکت را تخمین می‌زنند. روش پیشنهادی محققان چینی می‌تواند با دریافت مستقیم اطلاعات مربوط به موقعیت دست، نیاز به انجام بخشی از این محاسبات را برطرف کند.

شناسایی سیگنال‌های مرتبط با مقصد حرکت نیز اهمیت ویژه‌ای در توسعه رابط‌های مغز و کامپیوتر دارد. در صورت تأیید این سازوکار در انسان، رابط مغزی می‌تواند مقصد مورد نظر کاربر را تشخیص دهد و دستگاه خارجی نحوه حرکت اندام رباتیک به‌سمت آن مقصد را تعیین کند.

به گفته کائو، این فناوری در آینده می‌تواند به افرادی کمک کند که توانایی حرکت بازوی خود را بر اثر سکته مغزی از دست داده‌اند. با وجود این‌، دانشمندان هنوز شواهد کافی برای تأیید عملکرد این سازوکار در مغز انسان در اختیار ندارند.

محققان باید با ثبت فعالیت مغزی انسان مشخص کنند که آیا نورون‌های مشابهی در مغز انسان نیز موقعیت دست و محل مورد نظر برای گرفتن اشیا را رمزگذاری می‌کنند.

حفظ کیفیت سیگنال‌های عصبی در طولانی‌مدت نیز یکی دیگر از چالش‌های توسعه این فناوری محسوب می‌شود. کیفیت سیگنال‌های ثبت‌شده توسط ایمپلنت‌های مغزی ممکن است طی سال‌ها کاهش یابد. الگوهای فعالیت نورون‌های مورد نیاز سیستم رمزگشایی نیز ممکن است به‌مرور تغییر کنند.

کائو تأکید کرد که کنترل حرکات ظریف دست و عملکرد قابل‌ اعتماد رابط‌های مغزی بدون نیاز به کالیبراسیون مجدد، همچنان فراتر از دستاوردهای این پژوهش است.

دانشمندان در مراحل بعدی باید توانایی این فناوری را در کنترل دستگاه‌های خارجی در شرایط واقعی زندگی بررسی کنند. حرکت دست به‌سمت اشیا تنها نخستین مرحله از فرایند گرفتن و استفاده از آنها در فعالیت‌های روزمره محسوب می‌شود.

نتایج این پژوهش در زمینه کشف سیستم موقعیت‌یابی سه‌بعدی مغز به‌ تازگی در مجله علوم اعصاب (Journal of Neuroscience) منتشر شده است.

بیشتر بخوانید: کنترل ربات‌های انسان نما با اپل ویژن پرو انویدیا

نرگس چالوک

نرگس چالوک

به‌عنوان مترجم وب‌سایت خبری در حوزه فناوری فعالیت می‌کنم و تجربه‌ی خوبی در زمینه‌ی سئو، تولید و انتشار محتوا، نگارش و ویرایش مقالات و گزارش‌های خبری دارم.علاوه بر این، مدرس زبان انگلیسی هستم و سال‌هاست به کودکان و بزرگسالان در محیط‌های حضوری و آنلاین آموزش می‌دهم. همیشه تلاش کرده‌ام شیوه‌های آموزشی متنوع و مؤثر را به‌کار بگیرم و با صبر و انگیزه، یادگیری زبان را برای زبان‌آموزان آسان‌تر کنم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *