گزارش مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) درباره رقابت ژئوپلیتیک تراشه‌ها نشان می‌دهد که با وجود سرمایه‌گذاری سنگین چین در صنعت نیمه‌هادی‌ها، همچنان فاصله قابل توجهی با آمریکا و متحدان آن دارد.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، بر اساس این گزارش که اوایل مارس منتشر شده، مجموع هزینه‌های سیاست صنعتی چین در حوزه نیمه‌هادی‌ها طی بازه ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۳ به حدود ۱۴۲ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که تقریبا ۳.۶ برابر بیشتر از ۳۹ میلیارد دلار تعهدات ایالات متحده در همین دوره زمانی برآورد می‌شود. این گزارش استدلال می‌کند که این سطح از سرمایه‌گذاری فناورانه، موقعیت چین را در معادلات قدرت و نفوذ بین‌المللی تقویت کرده است و در عین حال هشدار می‌دهد که سایر دولت‌ها باید با رویکردی عمل‌گرایانه، هزینه‌های جانبی این رقابت را مدیریت کنند.
داده‌های مالی این گزارش بر پایه تحلیلی از گروه مشاوره بوستون (BCG) و انجمن صنعت نیمه‌هادی‌ها (SIA) تهیه شده است. اسکات کندی، نویسنده گزارش و مدیر ارشد مرکز CSIS در تحلیل خود تاکید می‌کند که علی‌رغم حجم عظیم سرمایه‌گذاری، سیاست صنعتی چین در حوزه جنگ تراشه‌ها در لایه‌های پیشرفته فناوری هنوز به نتایج منسجمی نرسیده است و آن را نوعی شکست توصیف می‌کند.
حتما بخوانید: تراشه‌های گراویتون و ترینیوم آمازون وارد رقابت با اینتل و AMD شدند
این مقایسه، کل زنجیره ارزش صنعت نیمه‌هادی را در بر می‌گیرد و نشان می‌دهد که پس از چین، کره جنوبی با ۵۵ میلیارد دلار در جایگاه دوم قرار دارد و پس از آن اتحادیه اروپا با ۴۷ میلیارد دلار، ژاپن با ۱۷.۵ میلیارد دلار و تایوان با ۱۶ میلیارد دلار قرار گرفته‌اند. با وجود این، باید توجه داشت که این بازه زمانی بخش عمده‌ای از پرداخت‌های قانون CHIPS and Science Act آمریکا (تصویب‌شده در اوت ۲۰۲۲) را پوشش نمی‌دهد؛ همچنین مرحله سوم «صندوق بزرگ صنعت مدار مجتمع چین» (Big Fund III) که در مه ۲۰۲۴ با ارزش تقریبی ۴۷.۵ میلیارد دلار آغاز شد، در این محاسبات لحاظ نشده است.
سهم چین و آمریکا در رقابت ژئوپلیتیک تراشه‌ها
این گزارش با اتکا به داده‌های انجمن صنعت نیمه‌هادی‌ها در سال ۲۰۲۵ نتیجه‌گیری می‌کند که حجم گسترده سرمایه‌گذاری‌های چین هنوز باعث یک پیشرفت بنیادین نشده است. در سطح بازار جهانی، شرکت‌های مستقر در ایالات متحده همچنان بیش از ۵۰ درصد از کل محموله‌های نیمه‌هادی را از منظر محل استقرار شرکت‌ها در اختیار دارند، در حالی که سهم شرکت‌های چینی تنها ۴.۵ درصد برآورد می‌شود.
برای مطالعه بیشتر: خیز بلند پکن؛ تولید تراشه‌های پیشرفته در چین ۵ برابر می‌شود
در سطح تولید، این گزارش سهم شرکت SMIC را تا اواسط ۲۰۲۵ حدود ۶ درصد از تولید جهانی تخمین می‌زند؛ جایگاهی که این شرکت را پس از TSMC و سامسونگ در رتبه سوم قرار می‌دهد. ارزیابی‌های صنعتی نشان می‌دهد که SMIC دست‌کم دو تا سه نسل فناوری از TSMC عقب‌تر است؛ به‌گونه‌ای که نرخ بازده تولید آن در فرایند ۵ نانومتری حدود ۲۰ درصد و در ۷ نانومتری بین ۲۵ تا ۴۶ درصد گزارش شده است، در حالی که بازیگران پیشرو مانند اینتل، سامسونگ و TSMC به سمت تولید در گره ۲ نانومتری حرکت کرده‌اند و به بازده‌هایی تا حدود ۹۰ درصد دست یافته‌اند.
همچنین این گزارش تاکید می‌کند که SMIC بدون دسترسی به تجهیزات لیتوگرافی EUV شرکت ASML و در افق آینده حتی DUV پیشرفته، از ورود به گره‌های زیر ۷ نانومتر بازمانده است؛ وضعیتی که به باور نویسندگان می‌تواند شکاف جنگ تراشه‌ها را نه‌تنها حفظ، بلکه تعمیق کند. تلاش‌های داخلی چین برای توسعه یا مهندسی معکوس سامانه‌های EUV نیز تاکنون باعث تولید عملی یک تراشه نشده است. در بخش طراحی نیز انویدیا با بیش از ۹۰ درصد سهم بازار GPU همچنان سلطه بلامنازع را دارد، در حالی که بازیگران چینی شامل سری Ascend شرکت هواوی، T-Head از علی‌بابا، Cambricon و Moore Threads از منظر توان پردازشی، فاصله معناداری با سطح جهانی دارند. علاوه بر این، شکاف در سرمایه‌گذاری تحقیق و توسعه نیز به عنوان یک عامل ساختاری مطرح است؛ به گونه‌ای که شرکت‌های آمریکایی به طور متوسط ۱۷.۷ درصد از درآمد خود را به R&D اختصاص می‌دهند، در حالی که این نسبت در شرکت‌های چینی ۹.۲ درصد است.
در همین چارچوب، «صندوق بزرگ صنعت مدار مجتمع چین» (Big Fund III) با هدف کاهش شکاف در زنجیره ارزش نیمه‌هادی (از تجهیزات تولید تا نرم‌افزارهای EDA و شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی) در سال ۲۰۲۴ راه‌اندازی شد. با وجود این، تحلیلگرانی مانند جیمی گودریچ معتقد هستند که چین در آینده قابل پیش‌بینی همچنان در جایگاه «دنباله‌روی سریع» باقی خواهد ماند و در رقابت ژئوپلیتیک تراشه‌ها با محدودیت‌های ساختاری مواجه است؛ دیدگاهی که اسکات کندی نیز با استناد به کنترل‌های صادراتی آمریکا بر فناوری لیتوگرافی پیشرفته و افزایش شکاف هزینه‌های R&D آن را تقویت می‌کند.
