چین با تأیید تراشه مغزی NEO به نخستین کشور دارای ایمپلنت مغزی تجاری تبدیل شد و در این رقابت از Neuralink ایلان ماسک پیشی گرفت.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، این تراشه نخستین ایمپلنت مغزی جراحیشدهای است که مراحل آزمایشهای بالینی را پشت سر گذاشته و مجوز عرضه تجاری دریافت کرده است. این تراشه هماندازه یک سکه طراحی شده و در نسخه نخست، برای کمک به بیماران مبتلا به آسیب نخاعی و فلج بهینهسازی شده است. توسعهدهندگان چینی اعلام کردهاند که این محصول به زودی وارد مرحله تولید انبوه برای استفاده در سیستم درمانی دولتی چین خواهد شد.
در حالی که درمان فلج، بازگرداندن بینایی و کمک به بیماران مبتلا به اختلالات عصبی از مهمترین اهداف فعلی این فناوری محسوب میشود، برخی از حامیان آن آیندهای را ترسیم میکنند که در آن انسانها بتوانند از طریق ارتباط مستقیم مغز با رایانه، دستورات دیجیتالی را تنها با فکر کردن اجرا کنند.
ماسک نیز بارها درباره ظرفیتهای گسترده تراشههای مغزی سخن گفته است. او در یکی از سخنرانیهای اخیر خود اعلام کرد که بازگرداندن کنترل حرکتی به افراد دچار فلج چهاراندام و احیای توانایی بینایی، از مهمترین کاربردهای این فناوری به حساب میآید. شرکت Neuralink نیز وعده داده است که کاربران در آینده بتوانند تنها با استفاده از افکار خود کارهایی مانند تایپ کردن یا کنترل نشانگر رایانه را انجام دهند.
با وجود این، کارشناسان نسبت به خطرات بالقوه این فناوری هشدار میدهند. دکتر دیوید تافلی، کارشناس امنیت سایبری معتقد است که تراشههای مغزی میتوانند هدف حملات سایبری قرار گیرند. به گفته او، هکرها در تئوری قادر خواهند بود به دادههای عصبی حساس از جمله افکار، خاطرات و الگوهای ذهنی افراد دسترسی پیدا کنند.
او هشدار میدهد که نفوذ به چنین سامانههایی تنها به سرقت داده محدود نخواهد شد و حتی ممکن است مهاجمان بتوانند برخی عملکردهای شناختی مانند تمرکز یا کنترل حرکتی افراد را تحت تأثیر قرار دهند. این موضوع نگرانیهای گستردهای را درباره امنیت و حریم خصوصی کاربران ایجاد کرده است.
در همین حال، بسیاری از سرمایهگذاران حوزه فناوری، آیندهای را متصور هستند که در آن مرز میان انسان و هوش مصنوعی بهتدریج از بین برود. برخی فعالان این حوزه معتقد هستند که ادغام مستقیم مغز انسان با سامانههای هوش مصنوعی میتواند مرحله بعدی تکامل فناوری باشد.
برآوردهای شرکت تحقیقاتی Future Market Insights نشان میدهد که ارزش بازار جهانی رابطهای مغز و رایانه از حدود ۴۹۰ میلیون دلار در حال حاضر به حدود ۱.۷ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۵ خواهد رسید. این رشد قابل توجه نشاندهنده رقابت فزاینده شرکتها و دولتها برای تسلط بر این فناوری نوظهور است.
در کنار فرصتهای درمانی، مسئله مالکیت دادههای مغزی نیز به یکی از چالشهای اصلی این صنعت تبدیل شده است. اطلاعات استخراجشده از مغز افراد میتواند ارزش بسیار بالایی برای شرکتهای فناوری، تبلیغاتی و حتی مجرمان سایبری داشته باشد. کارشناسان معتقد هستند که تعیین قوانین شفاف درباره مالکیت، ذخیرهسازی و استفاده از این دادهها در آینده اهمیت حیاتی خواهد داشت.
تراشه مغزی NEO چین که توسط پژوهشگران Tsinghua University و شرکت Neuracle Technology توسعه یافته، رویکردی متفاوت نسبت به Neuralink دارد. این ایمپلنت میان جمجمه و مغز قرار میگیرد و هشت حسگر را روی سختشامه یا لایه محافظ خارجی مغز قرار میدهد. سپس یک واحد پردازشی مرکزی، امواج مغزی را به فرمانهای دیجیتال تبدیل میکند.
به گفته توسعهدهندگان، ۳۶ بیمار تاکنون این تراشه را آزمایش کردهاند و نتایج اولیه امیدوارکننده بوده است. همین موفقیت باعث شده است که چین در مسیر تجاریسازی رابطهای مغز و رایانه از رقبای غربی خود پیشی بگیرد.
در مقابل، تراشه N1 شرکت Neuralink هنوز مجوز استفاده عمومی از U.S. Food and Drug Administration را دریافت نکرده است؛ هرچند این شرکت از سال ۲۰۲۴ آزمایشهای انسانی خود را آغاز کرده است.
برخی پژوهشگران معتقد هستند دلیل پیشرفت سریعتر نمونه چینی، طراحی کمتهاجمیتر آن است. در حالی که تراشه NEO روی لایه محافظ مغز قرار میگیرد، تراشه Neuralink باید برای ثبت سیگنالهای عصبی به قشر مغز نفوذ کند؛ موضوعی که پیچیدگیهای پزشکی و نظارتی بیشتری ایجاد میکند.
رقابت میان چین و Neuralink اکنون وارد مرحله تازهای شده است؛ رقابتی که میتواند آینده درمان بیماریهای عصبی، تعامل انسان با رایانه و حتی مفهوم حریم خصوصی ذهن را برای همیشه تغییر دهد.
