انجمن «بولتن دانشمندان اتمی» روز سهشنبه اعلام کرد که عقربه «ساعت آخرالزمان» را به ۸۵ ثانیه مانده به نیمهشب جلو برده است.
به گزارش سرویس علمی تکناک، این تصمیم نمادین نشاندهنده افزایش بیسابقه خطر وقوع یک فاجعه جهانی برای بشریت است. به گفته این انجمن، ترکیبی از تنشهای ژئوپلیتیکی، تهدیدهای هستهای، بحران اقلیمی و گسترش کنترلنشده فناوری هوش مصنوعی، جهان را به نقطهای بسیار خطرناک نزدیک کرده است.
بولتن دانشمندان اتمی در بیانیه رسمی خود اعلام کرد: «تفاهمهای جهانی که طی دههها با تلاش فراوان ایجاد شده بودند، در حال فروپاشی هستند و این روند، رقابت قدرتهای بزرگ را با منطق برندههمهچیز تشدید کرده و همکاریهای بینالمللی لازم را برای کاهش خطرات وجودی تضعیف کرده است.»
بخوانید: ساعت آخرالزمان ۱ ثانیه به نیمهشب نزدیکتر شد
اعضای این انجمن، ادامه جنگ روسیه و اوکراین را یکی از مهمترین عوامل افزایش خطر جهانی دانستند. به گفته آنها، این جنگ نهتنها نشانهای از پایان ندارد، بلکه با درگیر کردن قدرتهای بزرگ و افزایش تسلیحات، خطر گسترش درگیری را به سطحی فراتر از یک جنگ منطقهای افزایش داده است. در کنار آن، درگیری هند و پاکستان در ماه مه سال گذشته و حملات اسرائیل و ایالات متحده به ایران در تابستان گذشته، به عنوان نمونههایی از بحرانهای خطرناک معرفی شدند، که میتوانند به سرعت از کنترل خارج شوند و پیامدهای جهانی به همراه داشته باشند.
بولتن هشدار داد که در شرایط فعلی، احتمال بروز یک جنگ جهانی، هرچند هنوز قطعی نیست، اما دیگر غیرقابل تصور هم نیست و مجموعهای از بحرانهای همزمان میتواند جرقه یک درگیری فراگیر را بزند. در این گزارش، فناوری هوش مصنوعی به عنوان یکی از تهدیدهای نوظهور اما جدی معرفی شده است. به باور دانشمندان، گسترش سریع ابزارهای هوش مصنوعی بدون نظارت و چارچوبهای بینالمللی، میتواند به بیثباتی سیاسی و اجتماعی دامن بزند.
استیو فتر، عضو هیئت مدیره بولتن اعلام کرد که ابزارهای هوش مصنوعی بدون مقررات، تهدیدی مستقیم برای بقای بشر محسوب میشوند، که یکی از عوامل برای جلو کشیدن عقربه ساعت آخرالزمان به حساب میآیند. او هشدار داد که تصاویر و ویدیوهای جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی میتوانند افکار عمومی را دستکاری کنند، به ناآرامی اجتماعی دامن بزنند و حتی باعث خشونت و درگیری شوند. وی بیان کرد که استفاده از چنین محتواهایی میتواند مردم را متقاعد کند رویدادهایی مانند شورشهای خیالی و صحنههای جعلی جنگ رخ دادهاند که در واقع هرگز اتفاق نیفتادهاند.
تغییرات اقلیمی یکی دیگر از عوامل کلیدی در جلو کشیدن عقربه ساعت آخرالزمان عنوان شده است. بولتن به افزایش خشکسالیها، موجهای گرمایی شدید و سیلابهای گسترده در نقاط مختلف جهان اشاره و تأکید کرد که این پدیدهها به صورت مستقیم با گرمایش جهانی مرتبط هستند.
همچنین دانشمندان از نبود اقدام مؤثر و هماهنگ در سطح بینالمللی برای مقابله با بحران اقلیمی انتقاد کردند. در این میان، سیاستهای دولت آمریکا به رهبری دونالد ترامپ، که بر گسترش استفاده از سوختهای فسیلی و محدود کردن رشد انرژیهای تجدیدپذیر تمرکز دارد، به عنوان عاملی بازدارنده در مسیر مقابله با تغییرات اقلیمی مورد انتقاد قرار گرفت.
بولتن دانشمندان اتمی علاوه بر تهدیدهای نظامی و فناورانه، به خطرات زیستی نیز اشاره کرد. همهگیری کرونا، نگرانیها درباره آنفولانزای پرندگان و نحوه واکنش دولتها به این بحرانها، از جمله عواملی هستند که نشان میدهند جهان هنوز آمادگی کافی برای مقابله با تهدیدهای زیستی گسترده را ندارد. به گفته این انجمن، ضعف در نظامهای بهداشت جهانی و ناهماهنگی در پاسخهای بینالمللی میتواند در آینده باعث فجایع انسانی بزرگتری شود.
انجمن بولتن دانشمندان اتمی در سال ۱۹۴۵ توسط گروهی از دانشمندان برجسته، از جمله آلبرت اینشتین و جی. رابرت اوپنهایمر تأسیس شد؛ افرادی که نقش کلیدی در توسعه نخستین سلاحهای اتمی در پروژه منهتن داشتند. این انجمن دو سال بعد، «ساعت آخرالزمان» را به عنوان نمادی برای نمایش میزان تهدیدهای ساخته دست بشر علیه انسان و سیاره زمین معرفی کرد.
در ابتدا، تمرکز این ساعت بر خطر سلاحهای هستهای بود، اما با گذشت زمان، تهدیدهایی مانند: تغییرات اقلیمی، فناوریهای نوظهور و بحرانهای زیستی نیز به آن اضافه شدند. هرچه عقربه ساعت به نیمهشب نزدیکتر شود، به این معنا است که جهان به فاجعهای خودساخته نزدیکتر شده است.
در سالهای اخیر، عقربه این ساعت به طور پیوسته جلو رفته و از ۹۰ ثانیه مانده به نیمهشب در سال ۲۰۲۳ به ۸۹ ثانیه در سال گذشته و اکنون به ۸۵ ثانیه رسیده است؛ رقمی که به گفته بولتن، نزدیکترین فاصله بشر با «نیمهشب» در تاریخ این ساعت به حساب میآید.
دانشمندان هشدار میدهند که این نشانهای جدی برای رهبران جهان است تا پیش از آنکه خیلی دیر شود، مسیر خود را تغییر دهند و برای کاهش خطرات وجودی، همکاریهای واقعی و مؤثر بینالمللی را در پیش بگیرند.
