پژوهشگران نشان داده‌اند که دوپامین در مغز انسان می‌تواند درک زمان را تغییر دهد و باعث شود لحظه‌های جدید در حافظه ماندگارتر شوند.
به گزارش سرویس سلامت و پزشکی تکناک، این یافته حاصل مطالعه‌ای از سوی پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس است که نشان می‌دهد این انتقال‌دهنده عصبی، فراتر از نقش شناخته‌شده خود در احساس پاداش، در نحوه ثبت و بازسازی خاطرات نیز اثرگذار است. نتایج این تحقیق بیان می‌کند که دوپامین به مغز کمک می‌کند تجربه‌های پیوسته را به بخش‌های مجزا تقسیم کند و همین موضوع باعث می‌شود برخی لحظه‌ها طولانی‌تر و برجسته‌تر به نظر برسند.
دانشمندان در این پژوهش بر ناحیه‌ای از مغز میانی به نام ناحیه تگمنتال شکمی تمرکز کردند که مسئول تولید دوپامین است. اسکن‌های مغزی نشان داد که این ناحیه، زمانی فعال می‌شود که فرد با آغاز یک توالی جدید از رویدادها مواجه می‌شود. هرچه فعالیت این بخش بیشتر باشد، فاصله زمانی میان رویدادهایی که در توالی‌های متفاوت قرار دارند، طولانی‌تر درک می‌شود. این پدیده باعث می‌شود که مغز تجربه‌ها را مانند فصل‌های جداگانه سازمان‌دهی کند.
مرتبط: آیا ظرفیت حافظه مغز انسان محدود است؟
ارین مورو، نویسنده اصلی این مطالعه توضیح می‌دهد که فعال شدن سامانه دوپامین در شروع یک رویداد جدید، یکی از سازوکارهایی است که مغز از طریق آن تجربه‌ها را به بخش‌های قابل‌به‌خاطر سپردن تقسیم می‌کند. به گفته او، این فرایند اگرچه همیشه دقیق نیست، اما به سازمان‌دهی بهتر خاطرات کمک می‌کند.
پژوهشگران برای بررسی این فرضیه، آزمایشی را با حضور ۳۲ داوطلب طراحی کردند. شرکت‌کنندگان باید به مجموعه‌ای از تصاویر اشیای روزمره نگاه می‌کردند و تشخیص می‌دادند که کدام‌یک از آنها از یک جعبه کفش بزرگ‌تر است. پیش از نمایش هر تصویر، یک صدای کوتاه در گوش چپ یا راست آنها پخش می‌شد. پس از هر هشت تصویر، پژوهشگران ویژگی‌های صدا، محل پخش و حتی دستی را که داوطلبان برای پاسخ استفاده می‌کردند تغییر دادند تا توالی تصاویر به چند بخش مجزا تقسیم شود.
نتایج اسکن‌های fMRI نشان داد که با هر تغییر در توالی، فعالیت ناحیه تگمنتال شکمی افزایش پیدا می‌کند. علاوه بر این، افزایش نرخ پلک‌زدن در شرکت‌کنندگان نیز به عنوان نشانه‌ای از فعالیت دوپامین ثبت شد. این داده‌ها نشان می‌دهد که مغز به تغییرات به عنوان آغاز یک رویداد جدید واکنش نشان می‌دهد.
مرتبط: کشف یک حقیقت شگفت انگیز درباره حافظه انسان
پس از پایان هر بخش، از داوطلبان خواسته شد ترتیب و فاصله زمانی میان برخی تصاویر را به یاد بیاورند. در حالی که فاصله واقعی میان تصاویر ثابت بود، شرکت‌کنندگان گزارش کردند تصاویری که در بخش‌های متفاوت قرار داشتند، از نظر زمانی دورتر از یکدیگر به نظر می‌رسند. این یافته نشان می‌دهد که درک انسان از زمان گذشته، کاملاً وابسته به نحوه تقسیم‌بندی تجربه‌ها در ذهن است.
پژوهشگران بر این باور هستند که این نوع «کش‌آمدن زمان» اگرچه دقیق نیست، اما کارکرد مهمی در حافظه دارد. این ویژگی به مغز کمک می‌کند رویدادهای مختلف را از هم تفکیک کند و آنها را به صورت منظم‌تری ذخیره نماید. به همین دلیل، لحظه‌های جدید و غیرمنتظره معمولاً در ذهن ماندگارتر از رویدادهای تکراری ثبت می‌شوند.
با وجود این، دانشمندان تأکید می‌کنند که هنوز مشخص نیست این نتایج تا چه اندازه به شرایط واقعی زندگی تعمیم‌پذیر است. آنها معتقد هستند که برای درک بهتر نقش دوپامین در درک زمان و حافظه، به مطالعات بیشتری در محیط‌های طبیعی نیاز است.
این تحقیق در نهایت نشان می‌دهد که دوپامین ممکن است نه‌تنها عامل احساس لذت، بلکه یکی از کلیدهای اصلی در شکل‌گیری خاطرات و درک ما از گذر زمان باشد و توضیح دهد که چرا لحظه‌های هیجان‌انگیز طولانی‌تر و به‌یادماندنی‌تر از روزهای عادی به نظر می‌رسند.
