پزشکان آمریکایی برای نخستین بار در جهان، پیوند ریه از یک فرد اهداکننده HIV مثبت به یک گیرنده HIV مثبت را با موفقیت انجام دادند.
به گزارش سرویس سلامت و پزشکی تکناک، این جراحی تاریخی که در ۲۱ مارس ۲۰۲۶ انجام شد، با یک دستاورد دیگر نیز همراه بود، چرا که تیم پزشکی در همان روز یک کبد جدید نیز به بیمار پیوند زد و نخستین پیوند همزمان ریه و کبد را در چارچوب این برنامه تحقیقاتی رقم زد.
بیمار این عمل، برتراند نلسون ۵۶ ساله، بیش از دو دهه با ویروس HIV و بیماری سارکوئیدوز زندگی کرده بود. وضعیت جسمانی او پس از ابتلا به نوع شدید بیماری لژیونرها در سال ۲۰۲۱ به شدت وخیم شد. این بیماری باعث فعال شدن دوباره سارکوئیدوز و وارد شدن آسیب گسترده به ریهها و کبد او شد.
پزشکان پس از چند سال تلاش برای کنترل بیماری، نلسون را در سال ۲۰۲۴ برای انجام پیوند اعضا ارزیابی کردند. در آن زمان وضعیت او به حدی وخیم شده بود که برای تنفس به اکسیژن دائمی نیاز داشت و بخش بزرگی از توان حرکتی خود را از دست داده بود.
سرانجام در مارس ۲۰۲۶، تیم جراحی NYU Langone Health عمل پیچیده و چند ساعته پیوند ریه و کبد را انجام داد. این جراحی نهتنها جان بیمار را نجات داد، بلکه یک رکورد جهانی جدید نیز در حوزه پیوند اعضا ثبت کرد.
ساپنا مهتا، مدیر بالینی مؤسسه پیوند NYU Langone و از طراحان اصلی پروتکل تحقیقاتی این پروژه، این موفقیت را نقطه عطفی برای جامعه مبتلایان به HIV دانست.
او بیان کرد که این دستاورد نشاندهنده پیشرفت واقعی در مسیر ایجاد عدالت بیشتر در حوزه پیوند اعضا است. به گفته مهتا، هرچند انجام چنین پیوندهایی هنوز تنها در چارچوب برخی پروتکلهای تحقیقاتی مجاز است، اما این موفقیت گزینههای درمانی بیشتری را برای بیماران نیازمند به اعضای حیاتی فراهم میکند.
اهمیت این جراحی تنها به نجات جان یک بیمار محدود نمیشود. برای سالها اعضای بدن افراد HIV مثبت از چرخه اهدای عضو کنار گذاشته میشدند و امکان استفاده از آنها وجود نداشت. تصویب قانون HOPE Act در آمریکا در سال ۲۰۱۳ شرایط را تغییر داد و راه را برای انجام پژوهشها و آزمایشهای بالینی در زمینه پیوند اعضا میان افراد HIV مثبت هموار کرد.
در سالهای گذشته پزشکان موفق شده بودند قلب، کلیه و کبد را از اهداکنندگان HIV مثبت به گیرندگان HIV مثبت پیوند بزنند. با وجود این، ریه به دلیل حساسیت بالا، خطر بیشتر عفونت و پیچیدگیهای پس از عمل، همچنان یکی از بزرگترین چالشها در این حوزه محسوب میشد.
مارک ای. سونیک، متخصص پیوند ریه در مؤسسه NYU Langone و از نویسندگان این پروتکل تحقیقاتی عنوان کرد که پیوند اعضای شکمی و قلب در چارچوب قانون HOPE پیش از این انجام شده بود، اما پیوند ریه تاکنون سابقه نداشت.
او تأکید کرد که اجرای چنین پروژهای به بیماری نیاز داشت که آمادگی پذیرش یک روش درمانی کاملاً جدید را داشته باشد و نلسون این مسئولیت را پذیرفت.
این موفقیت میتواند تأثیر قابل توجهی بر نظام سلامت آمریکا داشته باشد. در حال حاضر حدود ۱.۲ میلیون نفر در ایالات متحده با HIV زندگی میکنند. پیشرفت داروهای ضدویروسی در سالهای اخیر باعث شده است که بسیاری از این افراد عمر طولانی و کیفیت زندگی مناسبی داشته باشند. با وجود این، در صورت بروز نارسایی اعضای حیاتی، آنها همچنان با کمبود اعضای اهدایی و فهرستهای انتظار طولانی مواجه هستند.
امکان استفاده از اعضای اهدایی افراد HIV مثبت، یک منبع جدید و ارزشمند را به شبکه اهدای عضو اضافه میکند. این موضوع میتواند زمان انتظار بیماران را کاهش و احتمال یافتن عضو سازگار را افزایش دهد.
چند ماه پس از انجام جراحی، وضعیت نلسون رضایتبخش توصیف شده است. او اکنون بدون نیاز به دستگاههای کمکی تنفس میکند، از بیمارستان مرخص شده و تمرینات ورزشی را برای بازیابی توان جسمی خود آغاز کرده است.
نلسون امیدوار است تجربه او باعث افزایش آگاهی عمومی و گسترش این برنامه در بیمارستانهای بیشتری در سراسر آمریکا شود. او معتقد است هرچه اعضای بیشتری برای پیوند در دسترس قرار گیرد، شانس بیماران برای یافتن عضو مناسب و داشتن زندگی طولانیتر و سالمتر افزایش خواهد یافت.
این دستاورد اکنون به عنوان یک نمونه موفق در پزشکی پیوند اعضا شناخته میشود و میتواند راه را برای توسعه گستردهتر پیوند اعضا میان افراد مبتلا به HIV در سالهای آینده هموار کند.
