ماهوارههای FireSat با پشتیبانی گوگل به فضا پرتاب شدند تا آتشسوزیهای کوچک را سریع شناسایی کنند و خسارتهای ناشی از حریقهای جنگلی را کاهش دهند.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، این مأموریت در حالی آغاز شده است که دود ناشی از صدها آتشسوزی گسترده، بخشهای وسیعی از کانادا و ایالات متحده را فرا گرفته و میلیونها نفر را با آلودگی شدید هوا روبهرو کرده است.
سه ماهواره عملیاتی FireSat روز ۷ ژوئیه ۲۰۲۶ با موشک فالکون ۹ شرکت اسپیسایکس از پایگاه نیروی فضایی وندنبرگ در ایالت کالیفرنیا به مدار زمین پرتاب شدند. این پرتاب آغاز مرحله «قابلیت عملیاتی اولیه» منظومهای است که مدیریت آن را سازمان غیرانتفاعی Earth Fire Alliance بر عهده دارد.
این سه ماهواره پس از یک دوره آزمایشی سهماهه، اطلاعات خود را در اختیار سازمانهای آتشنشانی و مدیریت بحران قرار خواهند داد. منظومه FireSat در نخستین مرحله میتواند دستکم دو بار در روز تمامی مناطق مستعد آتشسوزی جهان را پایش کند. همچنین تا پایان سال جاری، این سامانه امکان شناسایی آتشسوزیها را در آمریکا، استرالیا و اروپا فراهم خواهد کرد.
ماهوارههای FireSat گوگل نخستین منظومه ماهوارهای جهان است که از ابتدا تنها برای شناسایی آتشسوزیهای جنگلی طراحی شده است. این ماهوارهها قادر هستند حتی آتشهای کوچک را تشخیص دهند که بسیاری از ماهوارههای فعلی قادر به مشاهده آنها نیستند.
شرکت Muon Space مستقر در کالیفرنیا طراحی و ساخت این ماهوارهها را بر عهده داشته است. گوگل نیز بیش از ۱۵ میلیون دلار برای استقرار اولیه این پروژه سرمایهگذاری کرده است. Bezos Earth Fund نیز با اختصاص ۲۶ میلیون دلار از دیگر حامیان مالی مهم این طرح به حساب میآید.
هر ماهواره به سامانه تصویربرداری چندطیفی مجهز شده است که میتواند از میان دود و حتی ابرها عبور کند و آتشهایی به کوچکی پنج در پنج متر را شناسایی کند. این فناوری پیشتر در ماهواره آزمایشی FireSat Protoflight آزمایش شد که در مارس ۲۰۲۵ به فضا پرتاب شد. این ماهواره بیش از یک میلیون تصویر ثبت کرد و توانست آتشسوزیهای کمشدت را شناسایی کند که برای سامانههای ماهوارهای موجود قابل تشخیص نبودند.
در مرحله نخست، سازمانهای آتشنشانی ایالتهای کالیفرنیا و کلرادو در آمریکا، همچنین نهادهای مسئول مدیریت آتشسوزی در استرالیا و پرتغال از دادههای ماهوارههای FireSat گوگل استفاده خواهند کرد. برنامه توسعه این منظومه پیشبینی کرده است که تا سال ۲۰۲۹ تصاویر جدید از هر نقطه جهان به صورت ساعتی در دسترس قرار گیرد و با تکمیل بیش از ۵۰ ماهواره در اوایل دهه ۲۰۳۰، این زمان به حدود هر ۲۰ دقیقه کاهش یابد.
ائتلاف Earth Fire Alliance برآورد کرده است که حتی پوشش ساعتی ماهواره FireSat میتواند سالانه بیش از یک میلیارد دلار از خسارتهای ناشی از آتشسوزی جلوگیری کند. همچنین این سامانه میتواند از انتشار نزدیک به ۲۲ میلیون تن دیاکسیدکربن جلوگیری کند، از نابودی حدود ۳۵۰۰ خانه بکاهد و بیش از ۱.۳ میلیون جریب زمین را حفظ کند.
شرکت گوگل نیز قصد دارد مدلهای هوش مصنوعی خود را برای تحلیل دادههای ماهواره FireSat به کار بگیرد. این مدلها تصاویر جدید را با دادههای تاریخی مقایسه میکنند تا آتشسوزیهای بسیار کوچک را با دقت بیشتری تشخیص دهند و در پیشبینی روند گسترش حریق نیز نقش داشته باشند. گوگل این پرتاب را گامی عملی در استفاده از هوش مصنوعی برای افزایش تابآوری در برابر تغییرات اقلیمی توصیف کرده است.
با وجود این، توسعه سریع هوش مصنوعی خود با چالشهای زیستمحیطی همراه است. مراکز داده بزرگ برای آموزش و اجرای مدلهای هوش مصنوعی به برق بسیار زیادی نیاز دارند و بخش قابل توجهی از این انرژی همچنان از نیروگاههای گاز طبیعی تأمین میشود. برآوردها نشان میدهد این پروژهها میتوانند سالانه بیش از ۱۲۹ میلیون تن گاز گلخانهای تولید کنند. گوگل نیز اعلام کرده است که مصرف برق این شرکت در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۳۷ درصد افزایش یافته و تأمین انرژی پاک برای مراکز داده به یکی از چالشهای اصلی آن تبدیل شده است.
کارشناسان تأکید کردهاند که شناسایی سریع آتشسوزی تنها بخشی از راهکار مقابله با این بحران است. مدیریت جنگلها، اجرای آتشسوزیهای کنترلشده، تجهیزات کافی و نیروهای امدادی همچنان نقش تعیینکنندهای در مهار حریق دارند؛ موضوعی که با تشدید گرمایش جهانی هر سال دشوارتر میشود.
آتشسوزیهای امسال در جنگلهای شمالی کانادا هزاران نفر از ساکنان جوامع بومی را مجبور به ترک خانههای خود کرده است. دود ناشی از این حریقها نیز کیفیت هوا را در شهرهای کانادا و آمریکا به شدت کاهش داده و بیش از ۱۰۰ میلیون نفر را در معرض آلودگی خطرناک قرار داده است.
بر اساس آمار سامانه اطلاعات آتشسوزیهای جنگلی کانادا، تا ۱۷ ژوئیه نزدیک به ۹۰۰ آتشسوزی فعال در این کشور ثبت شده است. از ابتدای سال نیز بیش از ۳۶۰۰ مورد آتشسوزی جنگلی رخ داده که بیش از ۲.۷ میلیون هکتار از اراضی کانادا را در آتش سوزانده است. در حال حاضر دهها آتشسوزی همچنان مهار نشدهاند و نیروهای آتشنشانی به دلیل کمبود تجهیزات و منابع، تنها وضعیت بسیاری از آنها را پایش میکنند. دولت کانادا نیز برای تقویت توان مقابله با این بحران، ۱۰ فروند هواپیمای اطفای حریق را اجاره کرده است تا در صورت نیاز در اختیار استانهای مختلف قرار گیرند.
