تصاویر تازه تلسکوپ فضایی هابل نشان میدهد سحابی خرچنگ در طول ۲۵ سال گذشته بهطور قابلتوجهی گسترش یافته و ساختار آن دستخوش تغییر شده است.
به گزارش سرویس نجوم تکناک، ناسا با انتشار مقایسهای از تصاویر ثبتشده در سالهای ۱۹۹۹ و ۲۰۲۴، نمایی کمسابقه از تکامل یکی از شناختهشدهترین بقایای ابرنواختر را ارائه داد؛ تصاویری که نشان میدهد این جرم کیهانی همچنان در حال رشد و تغییر است.
این دادهها نشان میدهد که سحابی خرچنگ، که بقایای انفجار یک ستاره عظیم است، در طول یکچهارم قرن گذشته بهصورت پیوسته منبسط شده است. اخترشناسان با تحلیل دقیق این تصاویر توانستهاند حرکت رشتههای پیچیده گازی را اندازهگیری کنند و به درک بهتری از فرآیندهای فیزیکی حاکم بر آن برسند.
سحابی خرچنگ یکی از مهمترین اجرام آسمان شب بهشمار میرود و ریشه آن به سال ۱۰۵۴ میلادی بازمیگردد؛ زمانی که یک ابرنواختر در صورت فلکی ثور ظاهر شد و برای چند هفته حتی در روز نیز قابل مشاهده بود. این رویداد توسط اخترشناسان در چین، ژاپن و خاورمیانه ثبت شد و بهعنوان یکی از دقیقترین مشاهدات تاریخی از انفجارهای کیهانی شناخته میشود.
مرتبط: چین در مسیر ساخت نیروگاه فضایی
در قرن هجدهم، اخترشناسان این سحابی را شناسایی کردند و بعدها مشخص شد که این جرم همان بقایای ابرنواختر تاریخی است. کشف یک تپاختر در مرکز این سحابی، بهعنوان بقایای فشرده و چرخان ستاره منفجرشده، نقش کلیدی در درک ماهیت آن ایفا کرد.
بر اساس نتایج منتشرشده در نشریه علمی، این تپاختر همچنان موتور اصلی گسترش سحابی محسوب میشود. برخلاف بسیاری از بقایای ابرنواختر که انبساط آنها ناشی از موجهای ضربهای اولیه است، در سحابی خرچنگ این تپاختر با میدان مغناطیسی بسیار قدرتمند خود ذرات باردار را به بیرون پرتاب میکند و باعث رشد مداوم آن میشود.
مرتبط: رازهای پنهان میدان مغناطیسی زمین آشکار شد
اندازهگیریها نشان میدهد که رشتههای گازی سحابی با سرعتی در حدود ۵.۵ میلیون کیلومتر در ساعت در حال حرکت به بیرون هستند. اگرچه این تغییرات در نگاه اول در تصاویر چندان محسوس نیست، اما تحلیل دقیق دادهها نشاندهنده یک تحول پویا و فعال در ساختار این جرم کیهانی است.
تصاویر جدید با استفاده از دوربین پیشرفته Wide Field Camera 3 که در سال ۲۰۰۹ روی هابل نصب شد، ثبت شدهاند. این ابزار امکان مشاهده جزئیات بسیار دقیق و حتی ساختارهای سهبعدی را فراهم کرده است. در این تصاویر، نواحی آبی نشاندهنده گازهای داغ و کمچگال هستند، در حالی که رنگهای زرد و قرمز حضور عناصر برانگیختهای مانند گوگرد و اکسیژن را نمایش میدهند.
برای ایجاد مقایسهای دقیق، تصویر قدیمی نیز با فناوریهای جدید بازپردازش شده تا از نظر وضوح و کیفیت با دادههای جدید همتراز شود. این موضوع به پژوهشگران اجازه داده است تا تغییرات واقعی را بدون خطای ناشی از تفاوت ابزارها بررسی کنند.
یکی از پژوهشگران این مطالعه تأکید کرده است که این تصاویر نشان میدهد تصور رایج از ثابت بودن آسمان چندان دقیق نیست. به گفته او، حتی اجرامی که هزار سال پیش شکل گرفتهاند، همچنان در حال تحول و حرکت هستند و ابزارهایی مانند هابل امکان مشاهده این تغییرات را فراهم کردهاند.
علاوه بر هابل، تلسکوپ فضایی جیمز وب نیز در سال ۲۰۲۳ تصاویر بسیار دقیقی از این سحابی ثبت کرد. دادههای این تلسکوپ به دانشمندان کمک کرد تا توزیع غبار کیهانی در پوسته در حال انبساط سحابی را با دقت بیشتری نقشهبرداری کنند.
در مجموع، این مشاهدات نهتنها تصویری زنده از گذشته یک انفجار عظیم کیهانی ارائه میدهد، بلکه نشان میدهد چگونه بقایای چنین رویدادی میتواند برای قرنها به تکامل خود ادامه دهد و اطلاعات ارزشمندی درباره فیزیک ستارهای در اختیار دانشمندان قرار دهد.
