ستاره‌شناسان با رصد اشعه ایکس دنباله‌دار 3I/ATLAS جزئیات جدیدی از ترکیب و رفتار میان‌ستاره‌ای این دنباله‌دار کشف کردند.
به گزارش سرویس نجوم تکناک، این دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای که اولین بار در جولای از منظومه شمسی عبور کرد، در حال ترک منطقه ما است، اما پیش از آن، از نزدیکی زمین عبور خواهد کرد و دانشمندان در این فرصت تصاویر شگفت‌انگیزی ثبت کرده‌اند. دنباله‌دار 3I/ATLAS در فاصله حدود ۱۶۷ میلیون مایل (۲۷۰ میلیون کیلومتر) از سیاره ما، در سمت دیگر خورشید عبور می‌کند. برای مقایسه، فاصله زمین تا خورشید حدود ۹۳ میلیون مایل (۱۵۰ میلیون کیلومتر) است.
دنباله‌دار 3I/ATLAS با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست و پنجره رصد بهینه آن که از نوامبر آغاز شده بود، اکنون گذشته است. علاقه‌مندان برای رصد آن نیاز به تلسکوپی با قطر حداقل ۲۰ سانتی‌متر (۸ اینچ) یا بزرگ‌تر دارند. پروژه تلسکوپ مجازی اعلام کرده است که پخش زنده‌ای از دنباله‌دار در ساعت ۴ صبح به وقت جهانی شنبه، معادل ۱۱ شب جمعه به وقت شرق آمریکا ارائه خواهد داد. به گفته جیانلوکا ماسی، اخترشناس و فیزیکدان نجومی در رصدخانه بلاتریکس ایتالیا و موسس و مدیر علمی پروژه تلسکوپ مجازی، این پخش زنده پیش‌تر به دلیل هوای ابری پنج‌شنبه شب لغو شده بود.
طبق اعلام ناسا، این دنباله‌دار تا قبل از خروج از منظومه شمسی برای چند ماه آینده نیز با تلسکوپ‌ها و ماموریت‌های فضایی قابل رصد خواهد بود. ستاره‌شناسان از زمان کشف اولیه دنباله‌دار در تابستان، آن را به دقت زیر نظر داشته‌اند تا اطلاعاتی درباره سرچشمه میان‌ستاره‌ای و ترکیب آن جمع‌آوری کنند. این جرم آسمانی تاکنون توسط چندین ماموریت در طول موج‌های نوری، فروسرخ و رادیویی رصد شده و به تازگی نخستین مشاهدات اشعه ایکس انجام و جزئیات تازه‌ای کشف شده است.
حتما بخوانید: نگاه تازه ناسا و آژانس فضایی اروپا به دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای 3I/ATLAS + تصویر
دنباله‌دارهای منظومه شمسی، اشعه ایکس ساطع می‌کنند، اما مدت‌ها این سوال مطرح بود که آیا دنباله‌دارهای میان‌ستاره‌ای هم این رفتار را دارند یا خیر. تلاش‌های قبلی برای بررسی این موضوع در عبور دو دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای دیگر در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۹ نتیجه‌ای نداشت و هیچ اشعه ایکسی شناسایی نشد. اما با دنباله‌دار 3I/ATLAS این وضعیت تغییر کرد. ماموریت ژاپنی تصویربرداری و طیف‌سنجی اشعه ایکس (XRISM) در اواخر نوامبر، به مدت ۱۷ ساعت دنباله‌دار را با تلسکوپ Xtend رصد کرد. این رصد اشعه ایکس را تا فاصله ۲۴۸,۰۰۰ مایل (۴۰۰,۰۰۰ کیلومتر) از هسته جامد دنباله‌دار ثبت کرد، که به احتمال زیاد ناشی از ابرهای گازی اطراف جرم است. با وجود این، برای تایید کامل این یافته‌ها، رصدهای بیشتری لازم است.
بیشتر بخوانید: ناسا تصاویر شگفت‌انگیزی از ستاره دنباله‌دار 3I/ATLAS منتشر کرد
برای مطالعه بیشتر: واکنش ایلان ماسک به گمانه‌زنی‌های جنجالی درباره دنباله‌دار 3I/ATLAS + ویدیو
اشعه ایکس ممکن است از تعامل بین گازهای آزادشده توسط دنباله‌دار (از جمله بخار آب، منوکسید کربن یا دی‌اکسید کربن) و جریان ذرات باردار خورشیدی ایجاد شود. دنباله‌دارها که ترکیبی از یخ، سنگ، گرد و غبار و گاز هستند، هنگام نزدیک شدن به ستارگانی مانند خورشید گرم می‌شوند و مواد خود را به گاز تبدیل می‌کنند. XRISM علائم کربن، اکسیژن و نیتروژن را در نزدیکی هسته دنباله‌دار ثبت کرد. رصدخانه فضایی اشعه ایکس آژانس فضایی اروپا، XMM-Newton نیز در ۳ دسامبر دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای را به مدت حدود ۲۰ ساعت با حساس‌ترین دوربین خود مشاهده کرد. تصویر منتشرشده توسط این آژانس، درخشش قرمز اشعه ایکس دنباله‌دار را به نمایش گذاشت. این مشاهدات اشعه ایکس، همراه با رصدهای دیگر در طول موج‌های مختلف، می‌تواند ترکیب دنباله‌دار و میزان شباهت یا تفاوت آن را با دنباله‌دارهای منظومه شمسی ما آشکار کند.
