دانشمندان با استفاده از داده‌های تلسکوپ فضایی جیمز وب، دقیق‌ترین نقشه شبکه کیهانی جهان را تهیه کردند.
به گزارش سرویس نجوم تکناک، این نقشه، اطلاعات ۱۶۴ هزار کهکشان را در بر می‌گیرد و تصویر کم‌سابقه‌ای از نحوه شکل‌گیری و تکامل جهان در طول ۱۳.۷ میلیارد سال گذشته ارائه می‌دهد.
اخترشناسان بیان کردند که این نقشه جدید، عمیق‌ترین نمایی است که بشر تاکنون از «شبکه کیهانی» مشاهده کرده است. شبکه کیهانی ساختار اصلی جهان را تشکیل می‌دهد و از رشته‌های عظیم ماده تاریک و گاز ساخته شده است. این رشته‌ها، کهکشان‌ها و خوشه‌های کهکشانی را در سراسر فضا به یکدیگر متصل می‌کنند. در میان این رشته‌ها نیز فضاهای خالی بسیار بزرگی قرار دارد که تقریبا هیچ کهکشانی در آنها دیده نمی‌شود.
این پروژه تحقیقاتی با هدایت پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا ریورساید انجام شد. دانشمندان برای تهیه این نقشه از داده‌های پروژه COSMOS-Web استفاده کردند. این پروژه بزرگ‌ترین طرح رصدی انجام‌شده با تلسکوپ جیمز وب محسوب می‌شود. پژوهشگران در این پروژه بخشی از آسمان به اندازه تقریبی سه ماه کامل را بررسی کردند.
پژوهشگران توضیح دادند که تلسکوپ جیمز وب توانسته است کهکشان‌هایی را مشاهده کند که پیش از این از دید تلسکوپ‌های قدیمی‌تر پنهان مانده بودند. ابزارهای فروسرخ این تلسکوپ می‌توانند نور بسیار ضعیف کهکشان‌های دوردست را ثبت کنند. همین ویژگی باعث شده است که دانشمندان بتوانند بخش‌هایی از جهان اولیه را مشاهده کنند که پیش‌تر تقریبا غیرقابل دسترس بود.
مرتبط: کشف کهکشان مشابه راه شیری توسط تلسکوپ جیمز وب
یکی از مهم‌ترین بخش‌های این پژوهش، بررسی جهان در نخستین میلیارد سال پس از انفجار بزرگ است. دانشمندان بیان کردند که اکنون می‌توانند ببینند که کهکشان‌ها چگونه در دوران اولیه جهان شکل گرفتند و چگونه به مرور زمان در امتداد رشته‌های شبکه کیهانی کنار یکدیگر قرار گرفتند.
«حسین حاتم‌نیا»، نویسنده اصلی این پژوهش و دانشجوی دانشگاه کالیفرنیا ریورساید عنوان کرد که جیمز وب نگاه دانشمندان به جهان را کاملا تغییر داده است. او توضیح داد که پروژه COSMOS-Web از همان ابتدا با هدف ثبت تصویری گسترده و عمیق از شبکه کیهانی طراحی شد تا دانشمندان بتوانند روند تکامل کهکشان‌ها را در طول تاریخ جهان بررسی کنند.
به گفته وی، پژوهشگران اکنون برای نخستین بار می‌توانند ساختارهای کیهانی را از زمانی که جهان تنها حدود یک میلیارد سال عمر داشت تا دوره‌های نزدیک‌تر به زمان حال دنبال کنند. وی تصریح کرد که این موضوع به دانشمندان کمک می‌کند بهتر متوجه شوند که خوشه‌های کهکشانی و ساختارهای عظیم جهان چگونه شکل گرفته‌اند.
همچنین دانشمندان داده‌های جیمز وب را با تصاویر ثبت‌شده توسط تلسکوپ فضایی هابل مقایسه کردند. نتیجه این مقایسه نشان داد که جیمز وب جزئیاتی را آشکار کرده است که هابل قادر به تفکیک آنها نبود. بسیاری از ساختارهایی که در تصاویر هابل به صورت یک توده مبهم دیده می‌شدند اکنون در تصاویر جیمز وب به چندین کهکشان و ساختار مجزا تقسیم شده‌اند.
مرتبط: حقایق کهکشان راه شیری؛ سفری از دل غبار ستارگان
«بهرام مباشر»، استاد فیزیک و اخترشناسی دانشگاه کالیفرنیا ریورساید گفت که تفاوت کیفیت تصاویر جیمز وب در مقایسه با هابل بسیار چشمگیر است. او توضیح داد که دانشمندان اکنون می‌توانند جهان را در دوره‌ای مشاهده کنند که تنها چند صد میلیون سال از عمر آن گذشته بود. پیش از این مشاهده مستقیم چنین دوره‌ای تقریبا ممکن نبود.
به گفته پژوهشگران، دلیل اصلی این پیشرفت، توانایی جیمز وب در شناسایی تعداد بسیار بیشتری از کهکشان‌های کم‌نور است. همچنین این تلسکوپ فاصله کهکشان‌ها را با دقت بالاتری اندازه‌گیری می‌کند. همین موضوع باعث شده است که دانشمندان بتوانند نقشه دقیق‌تری از تاریخ جهان تهیه کنند.
تیم تحقیقاتی اکنون تمام داده‌های این پروژه را به صورت عمومی منتشر کرده است. این مجموعه شامل اطلاعات مربوط به ۱۶۴ هزار کهکشان، ابزارهای پردازش داده و ویدیویی از روند تکامل شبکه کیهانی در طول میلیاردها سال می‌شود.
پژوهشگران معتقد هستند که انتشار عمومی این اطلاعات می‌تواند به دانشمندان سراسر جهان کمک کند تا مطالعات دقیق‌تری درباره ماده تاریک، نحوه شکل‌گیری کهکشان‌ها و تاریخ تکامل جهان انجام دهند. آنها اعلام کردند که داده‌های جدید جیمز وب احتمالا در سال‌های آینده به یکی از مهم‌ترین منابع علمی برای مطالعه جهان اولیه تبدیل خواهد شد.
مرتبط: قدیمی ترین کهکشان شناسایی شد
