هشدار لنوو: کمبود جهانی حافظه ادامه‌دار خواهد بود

شرکت لنوو هشدار داده است که کمبود جهانی حافظه به‌ دلیل رشد تقاضای هوش مصنوعی تا اواخر دهه ادامه خواهد داشت.

به‌ گزارش سرویس سخت‌افزار تک‌ناک، جامعه علاقه‌مندان سخت‌افزار، مدیران دیتاسنترها و مخاطبان حوزه فناوری به‌ خوبی با وضعیت موسوم به «آخرالزمان رم‌ها» (RAMpocalypse) آشنا هستند؛ بحرانی که با کمبود گسترده حافظه و ذخیره‌سازی، تقریبا تمام بخش‌های بازار را تحت تاثیر قرار داده و باعث افزایش فراگیر قیمت‌ها در صنعت فناوری شده است.

با وجود این، چشم‌انداز بهبود چندان امیدوارکننده نیست. در کنفرانس بین‌المللی ابررایانه‌ها (ISC 2026)، نمایندگان لنوو اعلام کردند که شرایط بازار «هرگز به وضعیت سال گذشته بازنخواهد گشت». این پیام در یکی از اسلایدهای ارائه شرکت با عنوان «راهنمای بقا در پنج گام RAMaggeddon» برجسته شده بود. بر اساس گزارش ComputerBase آلمان، واژه «هرگز» در این ارائه با لحنی غیرجدی مطرح شده است و نباید به‌ صورت کاملا تحت‌اللفظی تفسیر شود. در واقع، لنوو تاکید دارد که قیمت‌های پایین حافظه در ابتدای سال ۲۰۲۵ یک استثنا بوده و بازگشت به چنین سطوحی در آینده قابل پیش‌بینی بعید است؛ موضوعی که ناشی از تداوم رشد تقاضای زیرساخت‌های هوش مصنوعی در سطح جهانی است.

تغییر ظرفیت‌های تولیدی

شرکت لنوو در تحلیل کلان ارائه‌شده در ISC 2026، مدعی است اقتصاد صنعت حافظه با وجود کمبود جهانی وارد یک فاز ساختاری جدید شده است. حتی با ورود ظرفیت‌های تولیدی قابل توجه از حدود سال ۲۰۲۸ به بعد، انتظار می‌رود بخش بزرگی از این افزایش عرضه توسط تقاضای رو به رشد مراکز داده و زیرساخت‌های هوش مصنوعی جذب شود؛ موضوعی که مانع بازگشت قیمت‌های DRAM و NAND به کف‌های قیمتی دو سال گذشته خواهد شد. این دیدگاه با اشاره به برنامه SK hynix برای سه برابر کردن ظرفیت تولید حافظه تا سال ۲۰۳۴ تقویت شده است. از نگاه لنوو، چنین سرمایه‌گذاری سنگینی از سوی تولیدکنندگان بزرگ (که به سودآوری بالا شهرت دارند) نشان می‌دهد بازار انتظار بازگشت به دوره مازاد عرضه و حاشیه سود پایین را ندارد.

بیشتر بخوانید: میکرون از نقش سیاست‌های اپل در کمبود جهانی حافظه می‌ گوید

در ادامه، این شرکت بر نقش رو‌به‌رشد ظرفیت حافظه در معماری سرورها تاکید کرده است. در حالی که پیش‌تر ظرفیت حداکثری پشتیبانی‌شده به‌ عنوان یک مزیت بازاریابی مطرح می‌شد، اکنون هزینه پر کردن اسلات‌های DIMM به عامل محدودکننده تبدیل شده است. نسل جدید سرورهای دو سوکته که سال آینده عرضه می‌شوند، با ۱۶ کانال حافظه برای هر پردازنده طراحی شده‌اند؛ به‌ طوری که حتی پیکربندی‌های استاندارد نیز ممکن است برای بهره‌برداری کامل از پهنای باند به حدود یک ترابایت حافظه نصب‌شده نیاز داشته باشند.

پیامدهای تداوم بحران کمبود جهانی حافظه

شرکت لنوو تنها بازیگری نیست که نسبت به تداوم بحران عرضه حافظه هشدار می‌دهد، هرچند انگیزه‌های ساختاری صنعت نیمه‌هادی نیز باید در این تحلیل لحاظ شود. میکرون در گزارش اخیر خود به سرمایه‌گذاران اعلام کرده است که انتظار دارد محدودیت عرضه دست‌کم تا سال ۲۰۲۷ ادامه یابد و از ۲۰۲۸ به بعد تنها بهبود تدریجی در بازار مشاهده شود. در همین حال، SK hynix پیش‌بینی کرده است که کمبود جهانی حافظه می‌تواند تا حوالی ۲۰۳۰ ادامه پیدا کند، چرا که بخش عمده ظرفیت تولید ویفر همچنان به زیرساخت‌های رو به گسترش هوش مصنوعی اختصاص خواهد یافت. این چشم‌انداز با قراردادهای چندساله‌ای به ارزش تقریبی ۱۰۰ میلیارد دلار که از سوی میکرون منعقد شده است، تقویت می‌شود.

برای مطالعه بیشتر: شرکت چینی CXMT رقیب جدید سامسونگ و مایکرون در بازار جهانی حافظه شد

فشار کمبود عرضه حتی بازیگران سنتی قدرتمند را نیز تحت تاثیر قرار داده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که اپل برای تامین DRAM از شرکت چینی CXMT (که در فهرست تحریم وزارت دفاع آمریکا قرار دارد) درخواست مجوز کرده است؛ اقدامی که به‌ خوبی نشان می‌دهد ارزش افزوده هر واحد ظرفیت حافظه در شرایط فعلی بازار تا چه حد افزایش یافته است. هم‌زمان، تولیدکنندگان حافظه از قوی‌ترین دوره‌های قدرت قیمت‌گذاری و حاشیه سود خود در سال‌های اخیر بهره‌مند هستند.

مرتبط: قیمت محصولات اپل افزایش می یابد

در سطح ساختاری، کمبود حافظه پیامدهای غیرمنتظره‌ای نیز به همراه داشته است. تخصیص بخشی از ظرفیت تولید DRAM به HBM (که حاشیه سود بالاتری در کاربردهای هوش مصنوعی دارد) باعث کاهش عرضه DDR5 و LPDDR5 شده، در حالی که تقاضا برای هر دو همچنان بالا است. این جابه‌جایی باعث شده است که شکاف قیمتی میان HBM و حافظه سنتی کاهش یابد، که به دلیل ارزان‌تر شدن HBM نیست، بلکه به‌واسطه افزایش چشمگیر قیمت DRAM عمومی است. در چنین شرایطی، بهینه‌سازی مصرف حافظه در سطح GPU و اتکا به HBM به‌ عنوان حافظه نزدیک به پردازنده، به یک انتخاب اقتصادی تبدیل شده است.

در مجموع، اگرچه صحت پیش‌بینی‌های لنوو در بلندمدت هنوز قطعی نیست، اما تاریخ صنعت حافظه نشان داده که این بازار چرخه‌ای است و دوره‌های کمبود معمولا با نوسانات شدید همراه می‌شوند. با ادامه سرمایه‌گذاری سنگین در زیرساخت‌های هوش مصنوعی و تمرکز تولیدکنندگان بر محصولات سازمانی با حاشیه سود بالا، این احتمال تقویت می‌شود که قیمت‌های بسیار پایین DRAM و NAND در ۲۰۲۴ و اوایل ۲۰۲۵ یک ناهنجاری مقطعی در چرخه بازار باشند.