استارتآپ آمریکایی Reflect Orbital تا پایان امسال نخستین ماهواره مجهز به آینه فضایی را برای بازتاب نور خورشید به زمین و روشن کردن شب آزمایش میکند.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، این استارتآپ مستقر در کالیفرنیا یک گام مهم دیگر به تحقق ایدهای برداشته است که تا چند سال پیش بیشتر به داستانهای علمی-تخیلی شباهت داشت. Reflect Orbital موفق شده است مجوز رسمی کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) را برای پرتاب نخستین ماهواره آزمایشی خود دریافت کند؛ ماهوارهای که قرار است با استفاده از یک آینه غولپیکر، نور خورشید را پس از غروب به نقاط مشخصی از روی زمین بازتاب دهد. این مجوز، آغاز مرحلهای تازه برای پروژهای است که در صورت موفقیت، میتواند نحوه استفاده از نور طبیعی در ساعات شب را متحول کند.
کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا با صدور این مجوز به Reflect Orbital اجازه داده است تا نخستین نمونه عملی فناوری خود را در مدار پایین زمین آزمایش کند. ماهواره آزمایشی این شرکت که Eärendil-1 نام دارد، قرار است تا پایان سال جاری میلادی به فضا پرتاب شود. این فضاپیما پس از استقرار در مدار، یک سطح بازتابدهنده بسیار سبک به ابعاد تقریبی ۱۸ در ۱۸ متر را باز خواهد کرد تا توانایی هدایت نور خورشید به سطح زمین را در شرایط واقعی ارزیابی کند.
برنامه Reflect Orbital تنها به این ماهواره محدود نمیشود. این استارتآپ اعلام کرده است که در صورت موفقیت آزمایش نخست، قصد دارد تا سال ۲۰۳۵ منظومهای متشکل از بیش از ۵۰ هزار ماهواره مجهز به آینههای بازتابدهنده را در مدار پایین زمین مستقر کند. این منظومه قرار است مانند شبکهای عظیم از آینههای فضایی عمل نماید و نور خورشید را به مناطق مشخص روی زمین هدایت کند تا کاربران بتوانند حتی پس از غروب خورشید نیز از روشنایی طبیعی بهره ببرند.
«بن نواک»، همبنیانگذار و مدیرعامل Reflect Orbital، پس از دریافت این مجوز اعلام کرد که شرکت از تصمیم FCC برای حمایت از آزمایش فناوریهای نوآورانه فضایی استقبال میکند. او گفت که این مجوز نخستین گام برای بررسی دقیق عملکرد فناوری، ارزیابی سامانههای ایمنی و اثبات قابلیتهای این پروژه است. به گفته او، این شرکت امیدوار است بتواند فناوری پاکی را معرفی کند که در آینده کاربردهای گستردهای در صنایع مختلف داشته باشد.
استارتآپ Reflect Orbital باور دارد که فناوری بازتاب نور خورشید تنها برای روشن کردن محیطهای شهری طراحی نشده است و میتواند در بسیاری از حوزهها تحول ایجاد کند. یکی از مهمترین کاربردهای این فناوری، کمک به عملیات جستوجو و نجات است. در بسیاری از حوادث طبیعی یا مأموریتهای امدادی، تاریکی شب سرعت عملیات را کاهش میدهد و استفاده از تجهیزات روشنایی نیز محدودیتهایی دارد. این شرکت معتقد است بازتاب نور خورشید از مدار میتواند منطقه عملیات را در مدت کوتاهی روشن کند و شانس پیدا کردن افراد مفقود را افزایش دهد.
کاربرد دیگر بازتاب نور خورشید از فضا، استفاده در پروژههای ساختمانی و عمرانی است. استارتآپ Reflect Orbital عنوان کرد که اگر امکان تأمین نور طبیعی در ساعات شب فراهم شود، بسیاری از پروژههای ساختمانی میتوانند بدون نیاز به نورافکنهای پرمصرف و تجهیزات روشنایی سنگین، فعالیت خود را ادامه دهند. این موضوع علاوه بر کاهش هزینههای انرژی، ایمنی محیطهای کاری را نیز افزایش خواهد داد.
همچنین این استارتآپ معتقد است که شهرها میتوانند از این فناوری برای روشن کردن خیابانها، مناطق صنعتی یا مراکز حساس استفاده کنند. برخلاف سامانههای متداول روشنایی که به مصرف برق وابسته هستند، این فناوری تنها از نور خورشید بهره میگیرد و به همین دلیل میتواند میزان مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانهای را کاهش دهد.
یکی دیگر از اهداف مهم Reflect Orbital، افزایش بهرهوری نیروگاههای خورشیدی است. در حال حاضر پنلهای خورشیدی تنها زمانی برق تولید میکنند که نور مستقیم خورشید به آنها برسد. استارتآپ Reflect Orbital توضیح داد که بازتاب نور خورشید در ساعات غروب یا ابتدای شب میتواند زمان تولید برق را افزایش دهد و سهم انرژی خورشیدی را در شبکه برق بیشتر کند. این شرکت معتقد است چنین راهکاری میتواند وابستگی کشورها را به نیروگاههای مبتنی بر سوختهای فسیلی کاهش دهد و روند گذار به انرژیهای پاک را سرعت بخشد.
با وجود این اهداف بلندپروازانه، پروژه Reflect Orbital از همان ابتدای معرفی با مخالفت گروهی از دانشمندان و فعالان محیط زیست روبهرو شده است. در سالهای اخیر، منظومههای بزرگ ماهوارهای به دلیل افزایش تعداد ماهوارهها در مدار زمین، انتقادهای فراوانی را برانگیختهاند. بسیاری از اخترشناسان معتقد هستند افزایش تعداد ماهوارهها باعث اختلال در رصدهای نجومی میشود و ثبت تصاویر دقیق از آسمان شب را دشوارتر میکند. گروه دیگری نیز هشدار میدهند که ورود هزاران ماهواره به جو زمین در پایان عمر عملیاتی آنها میتواند باعث انتشار فلزات سنگین و تغییر ترکیب لایههای بالایی جو شود.
علاوه بر این نگرانیها، پروژه Reflect Orbital با انتقاد ویژهای نیز روبهرو است. برخی کارشناسان هشدار دادهاند که بازتاب نور خورشید از مدار میتواند نوع جدیدی از آلودگی نوری ایجاد کند؛ پدیدهای که تاکنون در این مقیاس وجود نداشته است. «جان بارنتین»، اخترشناس رصدخانه Silverado Hills در ایالت آریزونا و مشاور مؤسسه Dark Sky Consulting، پیشتر اعلام کرده بود که پرتو بازتابشده از این ماهوارهها حدود چهار برابر درخشانتر از نور ماه کامل خواهد بود و چندین ماهواره نیز به صورت همزمان در قالب یک آرایش مداری فعالیت خواهند کرد.
به گفته بارنتین، چنین نوری میتواند رفتار بسیاری از گونههای جانوری را تغییر دهد که فعالیت خود را بر اساس چرخه طبیعی تاریکی و روشنایی تنظیم میکنند. او همچنین هشدار داده است که بخشی از این نور پس از برخورد با مولکولهای جو پراکنده میشود و مناطق اطراف محل هدف را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. این موضوع میتواند علاوه بر حیاتوحش، کیفیت آسمان شب و فعالیت رصدخانههای نجومی را نیز کاهش دهد.
استارتآپ Reflect Orbital در پاسخ به این نگرانیها تأکید کرده است که از همان ابتدای طراحی، اصول ایمنی و حفاظت از محیط زیست را در نظر گرفته است. این شرکت اعلام کرده است که نور تنها در محدوده تعیینشده متمرکز خواهد شد و در هر لحظه امکان قطع کامل بازتاب نور وجود دارد. همچنین سامانه کنترل مأموریت میتواند از تاباندن نور به مناطق حساس مانند رصدخانههای نجومی، پارکهای ملی، زیستگاههای حفاظتشده و مناطق دارای اهمیت زیستمحیطی جلوگیری کند.
همچنین این استارتآپ تأکید کرده است که شدت نور بازتابشده هرگز از حداکثر شدت طبیعی تابش خورشید فراتر نخواهد رفت و این نور توان ایجاد آتشسوزی یا آسیب رساندن به چشم انسان را ندارد. Reflect Orbital بیان کرده است که حتی در صورت مشاهده با تلسکوپ نیز میزان تابش در محدوده ایمن باقی خواهد ماند.
اکنون همه نگاهها به مأموریت Eärendil-1 دوخته شده است. این ماهواره نخستین آزمایش عملی فناوری بازتاب نور خورشید از فضا را انجام خواهد داد و نتیجه آن مسیر آینده یکی از جاهطلبانهترین پروژههای فضایی جهان را مشخص میکند. اگر این آزمایش موفق باشد، Reflect Orbital میتواند توسعه بزرگترین منظومه آینههای فضایی تاریخ را آغاز کند؛ پروژهای که از یک سو نوید تحول در تأمین روشنایی و افزایش بهرهوری انرژیهای تجدیدپذیر را میدهد و از سوی دیگر، بحثهای علمی و زیستمحیطی گستردهای را درباره آینده آسمان شب و تأثیر فناوریهای فضایی بر زمین به همراه خواهد داشت.
