شرکت سوئدی Saab با امضای قراردادی به ارزش تقریبی ۲۴.۶ میلیارد کرون سوئد (حدود ۲.۵ میلیارد دلار)، متعهد شد ۱۶ فروند جنگنده چندمنظوره Gripen E را به اوکراین تحویل دهد.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، این قرارداد که با حمایت اداره تجهیزات دفاعی سوئد (FMV) منعقد شده است، یکی از مهمترین برنامههای نظامی استکهلم برای تقویت توان دفاع هوایی اوکراین به حساب میآید. بر اساس برنامه اعلامشده، تحویل این جنگندهها در فاصله سالهای ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۰ انجام خواهد شد.
این قرارداد تنها به فروش جنگنده محدود نمیشود و مجموعهای از قطعات یدکی، تجهیزات زمینی، سامانههای پشتیبانی، اقلام فنی و خدمات آموزشی را نیز در بر میگیرد. شرکت Saab اعلام کرده است که این سفارش در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ در دفاتر مالی این شرکت ثبت خواهد شد.
اعلام این قرارداد در شرایطی انجام شده است که کشورهای اروپایی همچنان در حال افزایش کمکهای نظامی به اوکراین هستند. ورود جنگندههای Gripen E میتواند در سالهای آینده توان عملیاتی نیروی هوایی اوکراین را به طور قابل توجهی افزایش دهد و این کشور را به یکی از معدود کاربران جدیدترین نسخه خانواده Gripen تبدیل کند.
جنگنده Gripen E جدیدترین عضو خانواده جنگندههای Gripen محسوب میشود که شرکت Saab آن را برای مقابله با تهدیدهای پیچیده و مدرن توسعه داده است. این جنگنده تکموتوره در رده جنگندههای نسل ۴.۵ قرار میگیرد و برای اجرای مأموریتهای برتری هوایی، رهگیری، شناسایی، حملات دقیق زمینی و عملیات چندمنظوره طراحی شده است.
به گفته Saab، مهمترین تفاوت جنگنده Gripen E با نسلهای قبلی، استفاده گسترده از معماری نرمافزاری جدید و سامانههای هوشمند است. این معماری امکان بهروزرسانی مداوم تجهیزات، افزودن قابلیتهای جدید و تطبیق سریع با تهدیدهای آینده را فراهم میکند؛ قابلیتی که برای جنگهای مدرن اهمیت زیادی دارد.
یکی از ویژگیهای برجسته این جنگنده، استفاده از فناوری هوش مصنوعی در کابین خلبان است. شرکت Saab این فناوری را بخشی از مفهوم «همکاری انسان و ماشین» یا Human Machine Collaboration معرفی میکند. در این ساختار، سامانههای هوشمند بخش زیادی از پردازش اطلاعات، تحلیل تهدیدها و مدیریت میدان نبرد را انجام میدهند تا خلبان بتواند تمرکز بیشتری بر تصمیمهای تاکتیکی داشته باشد. به گفته این شرکت، هدف از این فناوری تبدیل جنگنده به امتدادی از ذهن و تواناییهای خلبان است.
جنگنده Gripen E به جدیدترین رادار آرایه فازی فعال (AESA)، سامانههای پیشرفته جنگ الکترونیک، تجهیزات شناسایی مدرن و مجموعهای از حسگرهای یکپارچه مجهز شده است. این سامانهها امکان شناسایی اهداف در فاصله زیاد، مقابله با تهدیدهای الکترونیکی و افزایش آگاهی محیطی خلبان را فراهم میکنند.
یکی از مهمترین مزیتهای Gripen E نسبت به بسیاری از جنگندههای غربی، قابلیت فعالیت از باندهای کوتاه و فرودگاههای موقت است. این جنگنده میتواند از باندهای کوتاه، جادههای تقویتشده و حتی بزرگراههایی که برای شرایط اضطراری آماده شدهاند، برخاست و فرود انجام دهد. چنین قابلیتی باعث میشود که دشمن نتواند تنها با هدف قرار دادن پایگاههای هوایی، توان عملیاتی نیروی هوایی را از بین ببرد.
شرکت Saab اعلام کرده است که گروه کوچکی از نیروهای زمینی میتوانند تنها در حدود ۱۰ دقیقه عملیات سوختگیری، مسلحسازی و آمادهسازی مجدد این جنگنده را انجام دهند. این ویژگی زمان بازگشت هواپیما به مأموریت را کاهش میدهد و نرخ آمادگی رزمی را افزایش میدهد.
از دیگر ویژگیهای Gripen E میتوان به هزینه پایین نگهداری، مصرف سوخت مناسب و نیاز کمتر به تعمیرات نسبت به بسیاری از جنگندههای سنگین غربی اشاره کرد. همین موضوع باعث شده است که این جنگنده برای کشورهایی جذاب باشد که به دنبال کاهش هزینههای عملیاتی هستند.
سوئد پیش از این نیز بستههای مختلفی از تجهیزات نظامی، سامانههای دفاعی، مهمات و آموزش نظامی را در اختیار اوکراین قرار داده بود، اما قرارداد جدید نخستین توافق رسمی برای تأمین جنگندههای Gripen E محسوب میشود. این اقدام نشان میدهد که استکهلم قصد دارد نقش پررنگتری در تقویت توان دفاعی اوکراین ایفا کند.
میکائل یوهانسون، رئیس و مدیرعامل Saab در واکنش به امضای این قرارداد اعلام کرد: «مایه افتخار است که سوئد و Saab اکنون میتوانند زمینه انتقال جنگنده Gripen E به اوکراین را فراهم کنند. این جنگنده در سطح جهانی قرار دارد و توان نیروی هوایی اوکراین را متحول خواهد کرد. این اقدام به شکل قابل توجهی دفاع هوایی اوکراین را تقویت میکند و به این کشور کمک خواهد کرد از مردم خود محافظت و آینده خود را تضمین کند.»
با آغاز روند اجرای این قرارداد، انتظار میرود اوکراین تا پایان دهه جاری میلادی به یکی از کاربران پیشرفتهترین جنگنده نسل ۴.۵ اروپا تبدیل شود. ترکیب سامانههای هوش مصنوعی، رادار AESA، توانایی عملیات از باندهای غیرمتعارف، هزینه عملیاتی پایین و قابلیت ارتقای مستمر، Gripen E را به یکی از مهمترین داراییهای آینده نیروی هوایی اوکراین تبدیل خواهد کرد. همچنین این قرارداد جایگاه Saab را به عنوان یکی از بازیگران اصلی صنعت هوافضا و دفاع اروپا بیش از پیش تقویت میکند.
