راهبرد هوش مصنوعی مایکروسافت در سال ۲۰۲۶ با تمرکز بر کاربرد عملی و نفوذ هوش مصنوعی در ویندوز و آفیس و سرویسهای ابری آژور دنبال میشود.
به گزارش سرویس هوش مصنوعی تکناک، در آستانه ورود به سال ۲۰۲۶، مایکروسافت باردیگر نشان داده است که مسیر آینده خود را بهطور کامل با هوش مصنوعی گره زده است. سایتا نادلا، مدیرعامل این شرکت، در پیام پایانی خود برای جمعبندی سال ۲۰۲۵، بهصراحت اعلام کرده است که سال ۲۰۲۶ نقطه عطفی تعیینکننده برای هوش مصنوعی خواهد بود. بهگفته او، در ۲۰۲۶ باید مرز میان «نمایش» و «معنا» در این فناوری روشن شود.
نادلا در این پیام تأکید میکند که مایکروسافت از مرحله آزمایش و کشف اولیه عبور کرده و اکنون وارد دورهای شده است که هوش مصنوعی بهطور گسترده در زندگی روزمره و محیطهای کاری و ساختارهای سازمانی نفوذ خواهد کرد. به باور او، این مرحله جدید نیازمند نگاه عمیقتر به تأثیرات واقعی هوش مصنوعی بر جامعه و اقتصاد و روابط انسانی است.
در سالهای اخیر، هوش مصنوعی به موضوعی فراگیر در صنعت فناوری تبدیل شده و مایکروسافت یکی از بازیگران اصلی این عرصه است. تقریباً تمامی محصولات و سرویسهای این شرکت، از ویندوز گرفته تا مجموعه آفیس، از خدمات ابری آژور تا ابزارهای توسعه نرمافزار، بهنوعی با قابلیتهای مبتنیبر هوش مصنوعی یکپارچه شدهاند. این روند از نظر استراتژیک جایگاه مایکروسافت را در رقابت جهانی تقویت کرده؛ اما در عین حال موجی از انتقادها را نیز بهدنبال داشته است.
در مرکز این راهبرد، مایکروسافت کوپایلت قرار دارد؛ ابزاری که بهعنوان دستیار هوشمند، نقش محوری در تجربه کاربری محصولات مایکروسافت ایفا میکند. کوپایلت بر پایه فناوریهای OpenAI و مدلهای زبانی پیشرفته توسعه یافته است و اکنون بهصورت پیشفرض در بسیاری از کامپیوترهای ویندوزی حضور دارد و در فروشگاههای اپلیکیشن موبایل نیز جایگاهی برجسته بهدست آورده است. بااینحال، میزان پذیرش آن در میان کاربران عمومی، هنوز فاصله زیادی با سرویس ChatGPT دارد.
همزمان، رقابت در بازار هوش مصنوعی شدت گرفته است. پیشرفتهای سریع جمنای گوگل باعث شده است تا گوگل، بهویژه در حوزه یکپارچگیهای سازمانی و ابزارهای بهرهوری، فشار فزایندهای بر مایکروسافت وارد کند. این رقابت نگاهها را بیشازپیش به کارآمدی واقعی راهکارهای هوش مصنوعی معطوف کرده است؛ موضوعی که نادلا نیز در پیام خود به آن اشاره میکند.
نادلا میگوید که ۲۰۲۶ سالی متفاوت از سالهای پیشین خواهد بود؛ زیرا صنعت فناوری درحال عبور از مرحله «هیجان و شگفتی» بهسمت مرحله «کاربرد و اثرگذاری» است. او معتقد است که اکنون زمان آن رسیده است که میان جلوههای نمایشی هوش مصنوعی و ارزش واقعی آن برای حل مسائل انسانی و زیستمحیطی تمایز قائل شویم. به گفته او، آینده این فناوری نه در نمایشهای پرزرقوبرق، بلکه در سامانههایی نهفته است که بتوانند تأثیر ملموس بر دنیای واقعی بگذارند.
با وجود این اظهارات، بسیاری از تحلیلگران و کاربران به خوشبینی نادلا تردید دارند. منتقدان میگویند که گفتمان غالب درباره هوش مصنوعی همچنان تحتتأثیر محتوای سطحی، اطلاعات نادرست، خطاهای جدی در خروجی مدلها و نبود مدلهای اقتصادی پایدار قرار دارد. اقتصاددانان و کارشناسان بازار بارها اصطلاح «حباب هوش مصنوعی» را مطرح کردهاند و نگرانیهایی جدی درباره بازگشت سرمایههای کلان تزریقشده به این حوزه وجود دارد.
نادلا در پیام خود تأکید میکند که هوش مصنوعی قرار نیست جایگزین انسان شود؛ بلکه بهعنوان «داربست» یا زیرساختی برای تقویت توانمندیهای انسانی عمل خواهد کرد. او بر این باور است که این فناوری میتواند بهرهوری و خلاقیت و توان تصمیمگیری انسانها را افزایش دهد. بااینحال، منتقدان این دیدگاه را بیشازحد آرمانگرایانه میدانند و به روندهای جاری در بازار کار اشاره میکنند.
در سال گذشته، مایکروسافت هزاران نفر از کارکنان خود را تعدیل کرد؛ درحالیکه همزمان اعلام شد بخش زیادی از کدنویسی این شرکت اکنون با کمک هوش مصنوعی انجام میشود. این تناقض پرسشهای جدی درباره تأثیر واقعی هوش مصنوعی بر اشتغال و کیفیت محصولات و رضایت مشتریان ایجاد کرده است. بسیاری میپرسند که اگر هوش مصنوعی واقعاً قرار است توان انسان را تقویت کند، چرا نخستین نتیجه ملموس آن، کاهش نیروی انسانی بوده است؟
نادلا در ادامه پیام خود، از تغییر رویکرد صنعت از «مدلها» به «سامانهها» سخن میگوید. به گفته او، تمرکز صرف بر توسعه مدلهای بزرگ زبانی کافی نیست و آنچه اهمیت دارد، ایجاد سامانههای پیچیدهای است که بتوانند این مدلها را بهصورت مؤثر در فرایندهای واقعی به کار گیرند. او این مرحله را نیازمند «پیچیدگی مهندسی» و نگاه بلندمدت میداند.
این سخنان درحالی مطرح میشود که بسیاری از کاربران از عملکرد فعلی قابلیتهای هوش مصنوعی مایکروسافت رضایت ندارند. ابزارهایی که قرار است کارهای سادهای مانند ویرایش تصاویر و تولید زیرنویس یا خلاصهسازی محتوا را انجام دهند، در عمل یا با خطاهای متعدد مواجهاند یا نیازمند دانش تخصصی برای استفاده مؤثرند. همین موضوع باعث شده است تا بخشی از کاربران بهدنبال جایگزینها بروند و حتی برخی دولتها، مهاجرت از ویندوز به سیستمعاملهای متنباز مانند لینوکس را در دستورکار قرار دهند.
نادلا در بخش پایانی پیام خود، به مسئله «مجوز اجتماعی» هوش مصنوعی اشاره میکند. او میپذیرد که این فناوری هنوز با مقاومت و تمسخر و بیاعتمادی بخشی از جامعه مواجه است و برای پذیرش گستردهتر، باید ارزش واقعی خود را ثابت کند. به گفته او، جامعه باید از دوگانهسازی سادهانگارانه میان «اسلاپ» و «پیچیدگی» عبور کند و به درک متعادلی از نقش هوش مصنوعی بهعنوان ابزار تقویتکننده شناختی برسد.
بااینهمه، برخی از پژوهشها نشان میدهند که استفاده گسترده از ابزارهای هوش مصنوعی ممکن است در بلندمدت به تضعیف برخی تواناییهای شناختی انسان منجر شود. این یافتهها بحثهای تازهای درباره وابستگی بیشازحد به فناوری و پیامدهای آن برای آموزش و تفکر انتقادی و خلاقیت انسانی ایجاد کرده است.
تمرکز شدید مایکروسافت بر هوش مصنوعی یادآور دورهای است که این شرکت و دیگر غولهای فناوری، سرمایهگذاری گستردهای بر مفاهیمی مانند «متاورس» کردند. با وجود تبلیغات فراوان، این مفاهیم نتوانستند انتظارات اولیه را برآورده کنند. نادلا در آن زمان نیز از آیندهای سخن میگفت که در آن هولوگرامها و نمایشگرهای پیشرفته و محیطهای مجازی شیوه تعامل انسانها را متحول خواهند کرد؛ آیندهای که تحقق آن دستکم تاکنون بسیار محدود بوده است.
نمونههای مشابه در صنعت فناوری کم نیستند. حتی شرکتهایی مانند اپل و متا نیز پس از سرمایهگذاریهای سنگین در حوزه واقعیت مجازی و افزوده، به تعدیل انتظارات و کاهش دامنه پروژههای خود ناچار شدند. این تجربهها باعث شده است تا برخی تحلیلگران درباره تکرار چرخه «اغراق و سرمایهگذاری و ناامیدی» در حوزه هوش مصنوعی هشدار دهند.
ویندوز سنترال مینویسد که با وجود این انتقادها، کمتر کسی تردید دارد که هوش مصنوعی نقش مهمی در آینده مایکروسافت ایفا خواهد کرد. حال پرسش اصلی این است که آیا این شرکت میتواند میان نوآوری در حوزه هوش مصنوعی و حفظ کیفیت و رضایت کاربران محصولات سنتی خود تعادل برقرار کند یا خیر؟ ویندوز و آفیس و دیگر محصولات قدیمی مایکروسافت همچنان ستون فقرات کسبوکار این شرکت محسوب میشوند و بیتوجهی به نیازها و بازخورد کاربران آنها، میتواند هزینههای سنگینی بهدنبال داشته باشد.
در نهایت، پیام ساتیا نادلا تصویری روشن از اولویتهای مایکروسافت در سال ۲۰۲۶ ارائه میدهد؛ تصویری که در آن هوش مصنوعی در کانون توجه قرار دارد. بااینحال، پذیرش اجتماعی و اثربخشی واقعی و بازگشت اعتماد کاربران عواملی هستند که تعیین خواهند کرد این راهبرد میتواند موفقیتآمیز باشد یا نه. تا آن زمان، به نظر میرسد بحثها درباره کیفیت و کارآمدی و حتی «اسلاپ» بودن برخی یکپارچگیهای هوش مصنوعی مایکروسافت همچنان ادامه خواهد یافت.
