فهرست مطالب
طبق نتایج پژوهش گسترده دانشگاه هاروارد، ممنوعیت استفاده از گوشیهای هوشمند در ساعات مدرسه، با بهبود نمرات و پیشرفت تحصیلی دانشآموزان همراه بوده است.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، مرکز تحقیقات سیاستگذاری آموزشی دانشگاه هاروارد در مطالعهای که از آن بهعنوان جامعترین بررسی در این زمینه یاد شده، تأثیر محدودیت استفاده از گوشیهای هوشمند را بر یادگیری دانشآموزان بررسی کرده است. یافتهها نشان میدهد مدارسی که مقررات سختگیرانهتری اجرا میکنند، در مجموع نتایج بهتری به دست آوردهاند. بااینحال، پژوهشگران تأکید دارند که برای تعیین دقیق آثار این سیاستها به بررسیهای بیشتری نیاز است.
محققان دادههای مربوط به ۳.۳ میلیون دانشآموز پایههای سوم تا دهم را در بیش از ۴۶۰۰ مدرسه از ۴۹ ایالت آمریکا بررسی کردند. دوره مطالعه از سال تحصیلی ۲۰۲۱-۲۰۲۲ آغاز شد و تا سال تحصیلی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ ادامه داشت. این بازه به پژوهشگران امکان داد تغییر عملکرد دانشآموزان را پیش و پس از اجرای محدودیتها مقایسه کنند.
مبنای ارزیابی، آزمونهای سنجش پیشرفت تحصیلی MAP بود که میزان یادگیری دانشآموزان را از پاییز تا بهار اندازهگیری میکند. محققان نتایج مدارس اجراکننده ممنوعیت گوشی را با مدارسی مقایسه کردند که همچنان استفاده از تلفن هوشمند را در ساعات مدرسه مجاز میدانستند.
در این بررسی، مقایسه فقط به نمرههای یک مقطع زمانی محدود نبود. پژوهشگران روند پیشرفت دانشآموزان را در طول سال تحصیلی دنبال کردند تا تغییرات یادگیری را در مدارس دارای سیاستهای متفاوت بسنجند.
جبران یک تا دو هفته یادگیری ازدسترفته در هر سال

نتایج نشان داد که محدودیت استفاده از گوشی با بهبود عملکرد تحصیلی ارتباط دارد. در مدارسی که دانشآموزان موظف بودند گوشی خود را در کیفهای قفلشونده قرار دهند، پیشرفت نسبتاً محدودی در نخستین سال اجرای مقررات ثبت شد. این پیشرفت در سالهای بعد نیز ادامه پیدا کرد و به یک دوره کوتاه محدود نماند.
پژوهشگران برای توصیف میزان این بهبود از معادل زمان یادگیری استفاده کردند. طبق برآورد آنها، دانشآموزان مشمول ممنوعیت در هر سال تحصیلی معادل یک تا دو هفته از یادگیری ازدسترفته را جبران کردند. در مدارس دارای کیفهای قفلشونده نیز رشد تحصیلی به میزانی بود که پژوهش آن را معادل بازیابی دو ساعت یادگیری بهازای هر ساعت کلاس توصیف کرده است.
بهبود مشاهدهشده تنها به گروه خاصی از دانشآموزان محدود نبود. پس از درنظرگرفتن عوامل دیگر، نتایج در مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم تفاوت معناداری نداشت. میزان فقر مدارس و سطح پیشین پیشرفت تحصیلی دانشآموزان نیز تغییر قابلتوجهی در الگوی کلی نتایج ایجاد نکرد.
تأثیر این محدودیتها بهویژه در مهارت خواندن و درس ریاضی قابلتوجه بود. دانشآموزان مدارس دارای ممنوعیت گوشی، افت مشابه دانشآموزان مدارس بدون ممنوعیت را در عملکرد خواندن تجربه نکردند. در مدارسی که استفاده از گوشی مجاز بود، حواسپرتی با احتمال بیشتر عقبماندن دانشآموزان در مهارت خواندن ارتباط داشت.
شواهد اولیه همچنین نشان داد که ممنوعیت سراسری استفاده از گوشی، از زنگ آغاز تا زنگ پایان مدرسه، احتمالاً با پیشرفت بیشتری همراه است. دانشآموزان ایالتهایی که چنین مقررات اجباری داشتند، در آخرین سال تحصیلی بررسیشده در خواندن و ریاضی پیشرفت مثبتی نشان دادند. البته محققان هشدار دادند که بخشی از این تغییرات ممکن است ادامه روندهایی باشد که پیش از اجرای ممنوعیت شروع شده بودند.
بیشتر بخوانید: ممنوعیت سختگیرانه استفاده از موبایل در مدارس انگلیس از سپتامبر ۲۰۲۷
ابهام درباره آثار بلندمدت ممنوعیت گوشی
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران ارزیابی نهایی این سیاستها را زودهنگام میدانند. بسیاری از محدودیتها بهتازگی اجرا شدهاند و شیوه اجرای آنها در ایالتها، مناطق آموزشی و حتی کلاسهای یک مدرسه یکسان نیست. این تفاوتها تشخیص سهم دقیق ممنوعیت گوشی در بهبود نمرات را دشوار میکند.
مطالعه نشان داد که حتی اقدامات سادهتر، از جمله درخواست از دانشآموزان برای کنارگذاشتن گوشی در کلاس، میتواند با بهبود اندک عملکرد تحصیلی همراه باشد. بااینحال، در دادههای کلی، محدودیتهای جدیتر معمولاً نتایج بهتری داشتهاند. این ارتباط بهتنهایی برای اثبات اینکه تمام پیشرفتها مستقیماً ناشی از ممنوعیت هستند کافی نیست.
تیم هاروارد همچنین به پرسشهای بیپاسخ درباره نقش شبکههای اجتماعی اشاره کرد. برخی ایالتها محدودیتهایی برای دسترسی کودکان و نوجوانان به این شبکهها در نظر گرفتهاند، اما هنوز روشن نیست این سیاستها چه تأثیری بر نتایج آموزشی میگذارند.
بیشتر بخوانید: اروپا بهدنبال ممنوعیت شبکههای اجتماعی برای کودکان زیر ۱۳ سال
موضوع دیگر، پیامدهای احتمالی محدودیتها در بیرون از کلاس درس است. پژوهشگران پیشنهاد کردند مدارس و ایالتها میزان مشارکت دانشآموزان در فعالیتهای فوقبرنامه را ثبت کنند تا مشخص شود کنارگذاشتن گوشی یا محدودکردن شبکههای اجتماعی به افزایش تعاملات اجتماعی منجر میشود یا خیر.
آنها همچنین بررسی شاخصهای اضطراب و افسردگی را ضروری دانستند. چنین دادههایی میتواند به روشنشدن تأثیر این سیاستها بر سلامت روان دانشآموزان کمک کند و تصویری کاملتر از مزایا و پیامدهای احتمالی آنها ارائه دهد.
در مجموع، این پژوهش شواهدی از ارتباط ممنوعیت گوشیهای هوشمند با بهبود یادگیری ارائه میدهد، اما درباره میزان تأثیر مستقل محدودیتها و پیامدهای اجتماعی و روانی آنها هنوز پرسشهایی بیپاسخ باقی مانده است.
بیشتر بخوانید: فرانسه به دنبال ممنوعیت شبکههای اجتماعی برای کاربران زیر ۱۵ سال
















