پژوهشگران دانشگاه هیروشیما در ژاپن از توسعه سامانه‌ای کم‌هزینه و قابل‌حمل خبر داده‌اند که می‌تواند تلفن‌های هوشمند را به ابزار اندازه‌گیری دقیق تشعشع تبدیل کند.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، این سامانه به‌ویژه در شرایط بحرانی و حوادث هسته‌ای یا رادیولوژیکی می‌تواند نقشی حیاتی ایفا کند.
بر اساس اعلام این تیم تحقیقاتی، هزینه ساخت این سامانه کمتر از ۷۰ دلار آمریکا است و از ترکیب یک فیلم رادیوکرومیک، یک اسکنر تاشوی قابل‌حمل و دوربین تلفن هوشمند استفاده می‌کند. هدف اصلی این پروژه، فراهم‌سازی روشی سریع و در دسترس برای ارزیابی میزان مواجهه افراد با تشعشع، بدون نیاز به تجهیزات آزمایشگاهی پیچیده یا دستگاه‌های گران‌قیمت بوده است.
اهمیت چنین سامانه‌ای از آنجا ناشی می‌شود که در مواجهه با تشعشع، زمان نقش تعیین‌کننده‌ای در نجات جان افراد دارد. درمان‌هایی مانند: تجویز سایتوکاین‌ها برای تحریک تولید گلبول‌های سفید، استفاده از یدید پتاسیم یا آبی پروس برای دفع مواد رادیواکتیو از بدن و شست‌وشوی فوری پوست، همگی وابسته به تشخیص سریع میزان دُز دریافتی هستند. به گفته متخصصان، دریافت دُز تمام‌بدنی معادل ۴ گری، در صورت عدم درمان با احتمال مرگ ۵۰ درصدی طی ۶۰ روز همراه است.
در این سامانه، فیلم رادیوکرومیک EBT4 بلافاصله پس از قرار گرفتن در معرض تشعشع تغییر رنگ می‌دهد. اگرچه این تغییر رنگ با چشم قابل مشاهده است، اما اندازه‌گیری دقیق میزان تشعشع تنها از طریق پردازش تصویر ممکن می‌شود. در همین راستا، پژوهشگران پس از اسکن فیلم، با استفاده از دوربین تلفن هوشمند و اپلیکیشن‌های پردازش تصویر، موفق به محاسبه دُز تشعشع تا سقف ۱۰ گری شده‌اند.
هیروشی یاسودا، استاد مؤسسه پژوهشی زیست‌شناسی و پزشکی تشعشع دانشگاه هیروشیما و نویسنده مسئول این پژوهش تأکید کرد که سادگی، فراگیری و مقرون‌به‌صرفه بودن، سه اصل اساسی در طراحی این سامانه بوده‌اند. وی بیان کرد: «در یک حادثه شدید رادیولوژیکی یا هسته‌ای، ارزیابی سریع دُز تشعشع در محل حادثه و تصمیم‌گیری فوری درباره اقدامات پزشکی، می‌تواند جان انسان‌ها را نجات دهد.»
این سامانه با موفقیت روی تلفن‌های هوشمند برندهای مختلف از جمله سامسونگ و اپل آزمایش شده و نتایج آن دقت و پایداری روش را تأیید کرده است. تیم تحقیقاتی قصد دارد در مرحله بعد، پروتکل‌های استفاده از این فناوری را استانداردسازی کند و عملکرد آن را در شرایط محیطی متفاوت از جمله پس از بلایای طبیعی و تخریب زیرساخت‌ها مورد بررسی گسترده‌تر قرار دهد.
مقاله علمی مربوط به این دستاورد در نشریه تخصصی Radiation Measurements منتشر شده است و به صورت دسترسی آزاد در اختیار پژوهشگران و نهادهای امدادی قرار دارد؛ اقدامی که می‌تواند زمینه استفاده گسترده از این فناوری را در سراسر جهان فراهم کند.
