شرکت اسپیس‌ایکس به طور رسمی از ماهواره AI1 خود به عنوان نسل نخست مراکز داده مداری رونمایی کرد.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، این سامانه قرار است پردازش‌های سنگین هوش مصنوعی را خارج از شبکه برق زمین انجام دهد.
ایلان ماسک در ویدیویی ۳۰ دقیقه‌ای که از طریق حساب رسمی اسپیس‌ایکس در X منتشر شد، از طراحی و مشخصات فنی AI1 پرده برداشت. این ماهواره بخشی از برنامه بلندپروازانه اسپیس‌ایکس برای استقرار تعداد بسیار زیادی مرکز داده در مدار زمین است؛ پروژه‌ای که در صورت موفقیت می‌تواند زیرساخت پردازشی هوش مصنوعی را از سطح زمین به فضا منتقل کند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، AI1 از یک محموله پردازشی با توان متوسط ۱۲۰ کیلووات و توان اوج ۱۵۰ کیلووات بهره می‌برد. اسپیس‌ایکس اعلام کرده است که این میزان توان پردازشی تقریباً معادل یک رک کامل از سامانه‌های NVIDIA GB300 محسوب می‌شود که روی زمین حدود ۱۴۰ کیلووات برق مصرف می‌کنند. به بیان دیگر، هر ماهواره AI1 می‌تواند نقش یک رک پردازش هوش مصنوعی را در مدار زمین ایفا کند.
این ماهواره در ارتفاع حدود ۶۰۰ کیلومتری از سطح زمین فعالیت خواهد کرد و از طراحی ماژولار بهره می‌برد. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های AI1 امکان تعویض محموله پردازشی است. این طراحی به اسپیس‌ایکس اجازه می‌دهد به یک تأمین‌کننده خاص تراشه وابسته نباشد و در آینده از پردازنده‌های شرکت‌های مختلف استفاده کند.
ابعاد AI1 نیز توجه زیادی را جلب کرده است. این ماهواره پس از باز شدن کامل سازه‌های خود، به دهانه‌ای حدود ۷۰ متر دست پیدا می‌کند. این عدد حتی از دهانه بال ۶۸٫۴ متری هواپیمای مسافربری Boeing 747-8 نیز بیشتر است. چنین ابعادی AI1 را به یکی از بزرگ‌ترین ماهواره‌های عملیاتی طراحی‌شده برای پردازش داده تبدیل می‌کند.
انعطاف‌پذیری در انتخاب تراشه‌ها برای اسپیس‌ایکس اهمیت ویژه‌ای دارد. این شرکت در اسناد عرضه اولیه سهام خود اعلام کرده است که هنوز نمی‌تواند تأمین پایدار تراشه‌های موردنیاز را تضمین کند. اسپیس‌ایکس هم‌زمان با تسلا در حال توسعه کارخانه تولید تراشه Terafab است، اما این پروژه هنوز به مرحله بهره‌برداری کامل نرسیده است.
با وجود این، بزرگ‌ترین چالش چنین مراکز داده‌ای در فضا به دفع گرما مربوط می‌شود. مراکز داده زمینی از جریان هوا و سامانه‌های خنک‌کننده آبی برای انتقال حرارت استفاده می‌کنند، اما در خلأ فضا چنین روش‌هایی امکان‌پذیر نیست. در محیط فضایی تنها راه دفع گرما، تابش آن به صورت پرتو فروسرخ است.
شرکت اسپیس‌ایکس برای حل این مشکل، در AI1 از رادیاتورهای مایع بازشونده با مساحت حداکثر ۱۱۰ متر مربع استفاده کرده است. این سامانه به حلقه‌های پمپاژ افزونه و سپرهای محافظ در برابر ریزشهاب‌سنگ‌ها نیز مجهز شده است. با وجود این، برخی کارشناسان نسبت به توانایی این سامانه در دفع حرارت تردید دارند.
برای مقایسه، سامانه کنترل حرارتی ایستگاه فضایی بین‌المللی با استفاده از حدود ۴۲۲ متر مربع رادیاتور تنها نزدیک به ۷۰ کیلووات گرما را دفع می‌کند. این مقدار تقریباً نصف گرمایی است که یک رک NVIDIA GB300 تولید می‌کند. به همین دلیل، بسیاری از متخصصان معتقد هستند که خنک‌سازی مراکز داده مداری اسپیس‌ایکس در مقیاس بزرگ همچنان یک چالش فنی بسیار دشوار خواهد بود.
ماسک پیش‌تر در ماه مارس و در گفت‌وگو با SpaceNews نگرانی‌ها را درباره مدیریت گرما کم‌اهمیت توصیف کرده بود. او اعلام کرده بود که اسپیس‌ایکس تجربه گسترده‌ای در دفع حرارت در فضا دارد و به ناوگان بیش از ۱۰ هزار ماهواره استارلینک این شرکت اشاره کرده بود.
شرکت اسپیس‌ایکس در ژانویه سال جاری درخواست رسمی خود را به کمیسیون فدرال ارتباطات آمریکا (FCC) ارائه کرد تا مجوز استقرار حداکثر یک میلیون ماهواره مرکز داده مداری را دریافت کند. همچنین این شرکت مدعی شده است که قراردادهایی برای ارائه توان پردازشی این شبکه امضا کرده و یکی از آنها توافقی به ارزش ۹۲۰ میلیون دلار در ماه با گوگل است.
با وجود جاه‌طلبی‌های اسپیس‌ایکس، همه فعالان صنعت فناوری نسبت به این ایده خوش‌بین نیستند. سم آلتمن، مدیرعامل شرکت OpenAI، اوایل امسال مراکز داده مداری را «مضحک» توصیف کرد و نسبت به عملی بودن این مدل ابراز تردید کرد.
رونمایی از AI1 تنها چند روز پیش از عرضه اولیه سهام اسپیس‌ایکس انجام شده است؛ موضوعی که باعث شده است برخی تحلیلگران این معرفی را بخشی از تلاش شرکت برای نمایش چشم‌انداز رشد بلندمدت خود در حوزه هوش مصنوعی و زیرساخت‌های پردازشی آینده بدانند.
