گام بزرگ کوالکام برای اتصال مستقیم گوشی به اینترنت ماهواره‌ای

مودم جدید X105 5G Modem-RF  کوالکام با پشتیبانی از استاندارد 5G NR-NTN  راه را برای اتصال مستقیم گوشی به اینترنت ماهواره‌ای استارلینک و حذف اپراتورها هموار می‌کند.

به گزارش سرویس اینترنت و شبکه تک‌ناک، در سال‌های اخیر، فناوری ارتباط مستقیم ماهواره با تلفن همراه یا Direct-to-Cell به یکی از مهم‌ترین حوزه‌های رقابت در صنعت مخابرات تبدیل شده است. شرکت اسپیس‌ایکس با شبکه استارلینک و همکاری با T-Mobile تلاش کرده است امکان ارسال پیام و برقراری ارتباط در مناطقی را فراهم کند که پوشش شبکه‌های زمینی در آنها وجود ندارد. با وجود این، محدودیت‌های فنی این فناوری باعث شده است خدمات فعلی بیشتر به ارسال پیامک و تبادل حجم محدودی از داده محدود بماند.

اکنون کوالکام معتقد است استاندارد 5G NR-NTN می‌تواند این محدودیت‌ها را تا حد زیادی برطرف کند. NTN که مخفف Non-Terrestrial Network است، به شبکه‌هایی اشاره دارد که از زیرساخت‌های غیرزمینی مانند ماهواره‌ها برای ارائه خدمات مخابراتی استفاده می‌کنند. در این مدل، تلفن همراه از ابتدا برای برقراری ارتباط با ماهواره طراحی می‌شود و شبکه نیز ویژگی‌های خاص ارتباطات فضایی را در نظر می‌گیرد.

در فناوری Direct-to-Cell، ماهواره‌ها تلاش می‌کنند مانند یک دکل مخابراتی زمینی عمل کنند. این رویکرد هرچند پیاده‌سازی ساده‌تری دارد، اما با چالش‌های متعددی روبه‌رو است. ماهواره‌ها با سرعت بسیار بالا در مدار حرکت می‌کنند و فاصله آنها از کاربران به‌ طور مداوم تغییر می‌کند. این موضوع باعث می‌شود سامانه ارتباطی دائماً زمان‌بندی، موقعیت و شرایط انتقال داده را اصلاح کند. در نتیجه، با افزایش تعداد کاربران، ظرفیت شبکه کاهش می‌یابد و مدیریت طیف فرکانسی دشوارتر می‌شود.

شرکت کوالکام در توضیح مزایای 5G NR-NTN اعلام کرده است که این استاندارد از ابتدا برای ارتباط با ماهواره‌های متحرک طراحی شده است و به همین دلیل می‌تواند بهره‌وری بیشتری ارائه دهد. همچنین این فناوری امکان مقیاس‌پذیری بهتر شبکه را فراهم می‌کند و هزینه توسعه خدمات ماهواره‌ای را کاهش می‌دهد.

از نظر عملکرد شبکه در اتصال مستقیم گوشی به اینترنت ماهواره‌ای، مودم جدید کوالکام به سرعت دانلود حداکثر ۱۴.۸ گیگابیت بر ثانیه دست پیدا می‌کند. این در حالی است که سرعت دانلود در باندهای Sub-6 GHz نیز به ۱۳.۲ گیگابیت بر ثانیه می‌رسد. سرعت آپلود نیز به ۴.۲ گیگابیت بر ثانیه افزایش یافته است؛ موضوعی که برای پخش زنده ویدیو، بازی‌های آنلاین، ارتباطات ابری و کاربردهای مبتنی بر هوش مصنوعی اهمیت ویژه‌ای دارد.

کوالکام در X105 از نسل پنجم پردازنده هوش مصنوعی مودم استفاده کرده است. این پردازنده با بهره‌گیری از مفهوم Agentic AI می‌تواند نوع ترافیک داده را شناسایی، دسته‌بندی و بهینه‌سازی کند. به گفته این شرکت، سیستم هوش مصنوعی مودم شرایط استفاده کاربر را تشخیص می‌دهد و عملکرد شبکه را برای سناریوهایی مانند بازی آنلاین، تماس تصویری و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی بهینه می‌کند.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این فناوری، فراهم شدن امکان ارائه خدمات پیشرفته‌تر ارتباطی است. در حالی که سرویس‌های فعلی Direct-to-Cell عمدتاً روی پیام‌رسانی و ارتباطات اضطراری متمرکز هستند، استاندارد NR-NTN می‌تواند راه را برای تماس‌های صوتی باکیفیت و انتقال داده با سرعت بالاتر باز کند. کوالکام به فناوری Generative Voice Codec اشاره کرده که قادر است کیفیت تماس‌های ماهواره‌ای را به سطح تماس‌های معمولی شبکه‌های زمینی نزدیک کند.

مودم X105 5G Modem-RF که کوالکام اوایل سال جاری در نمایشگاه MWC بارسلون معرفی کرد، نخستین پلتفرم تجاری محسوب می‌شود که پشتیبانی کامل از 5G NR-NTN را ارائه می‌دهد. این شرکت اعلام کرده است که محصولات مجهز به این مودم از نیمه دوم سال 2026 وارد بازار خواهند شد.

زمان‌بندی عرضه این مودم با برنامه‌های اسپیس‌ایکس برای توسعه نسل جدید ماهواره‌های استارلینک هم‌زمان شده است. این شرکت قصد دارد از سال 2027 ماهواره‌های V2 را در مقیاس گسترده به مدار ارسال کند. این ماهواره‌ها ظرفیت بیشتر و قابلیت‌های پیشرفته‌تری نسبت به نسل فعلی خواهند داشت و می‌توانند زیرساخت لازم را برای ارائه خدمات ارتباطی گسترده‌تر فراهم کنند.

با وجود این پیشرفت‌ها، کارشناسان معتقد هستند که مسیر تبدیل شدن 5G ماهواره‌ای به یک قابلیت رایج در گوشی‌های هوشمند هنوز کامل نشده است. پشتیبانی از استاندارد NR-NTN باید در سطح سازندگان تلفن همراه، تولیدکنندگان تراشه و اپراتورهای مخابراتی گسترش پیدا کند تا این فناوری بتواند به‌ صورت فراگیر مورد استفاده قرار گیرد.

از سوی دیگر، اسپیس‌ایکس هنوز برای ارائه خدمات ارتباطی گسترده به همکاری با اپراتورهای تلفن همراه نیاز دارد. این شرکت طیف‌های فرکانسی اختصاصی n252 و n256 را در اختیار دارد، اما تلفن‌های هوشمند فعلی از این باندها پشتیبانی نمی‌کنند. مودم X105 می‌تواند نخستین گام مهم برای حل این مشکل باشد، اما شکل‌گیری یک اکوسیستم کامل از دستگاه‌ها و تجهیزات سازگار به زمان بیشتری نیاز دارد.

با وجود این، روند تحولات اخیر نشان می‌دهد که ارتباطات ماهواره‌ای به‌ سرعت در حال تبدیل شدن به بخشی از زیرساخت اصلی صنعت مخابرات هستند. ورود استانداردهای جدید 5G و توسعه ماهواره‌های پیشرفته‌تر می‌تواند در سال‌های آینده پوشش ارتباطی را به مناطقی گسترش دهد که تاکنون دسترسی محدودی به شبکه‌های موبایل داشته‌اند. اگر برنامه‌های کوالکام و اسپیس‌ایکس در زمینه اتصال مستقیم گوشی به اینترنت ماهواره‌ای مطابق انتظار پیش برود، کاربران در آینده نه‌چندان دور ممکن است بدون نیاز به دکل‌های مخابراتی زمینی، از طریق ماهواره‌ها به خدماتی با کیفیت نزدیک به شبکه‌های 5G دسترسی داشته باشند.