ویدیوهای عمودی فرمت غالب دنیای محتوا می‌شوند

01

از 03

ظهور ویدیوهای عمودی در شبکه‌های اجتماعی

سال‌ها عده‌ای با ایده ویدیوهای عمودی مخالفت کردند. آن‌ها معتقد بودند چشم انسان برای حرکت افقی طراحی شده و ویدیوهای عمودی روی لپ‌تاپ‌های عریض ظاهر خوبی ندارند. اما در نهایت گوشی‌های هوشمند پیروز شدند و چون ما گوشی‌ها را عمودی نگه می‌داریم، تجربه استفاده از آن‌ها نیز عمودی شد.

مانند بسیاری از تغییرات بزرگ، این اسنپ‌چت بود که زودتر از دیگران این روند را درک کرد. این شرکت در اواخر سال ۲۰۱۳ قابلیت Stories را معرفی کرد که روشی ساده‌تر برای دیدن فعالیت‌های دوستان محسوب می‌شد.

ایوان اشپیگل، مدیرعامل اسنپ‌چت، آن را «روشی کاملا جدید برای به اشتراک گذاشتن روز خود با دوستان یا همه افراد» توصیف کرد. این قابلیت به‌شدت محبوب شد و تا اواسط ۲۰۱۴ به محبوب‌ترین ویژگی اسنپ‌چت تبدیل شد. چنین موفقیتی معمولا توجه مارک زاکربرگ را جلب می‌کند و تا آگوست ۲۰۱۶، همین قابلیت تقریبا بدون تغییر وارد اینستاگرام شد.

بیشتر بخوانید: اروپا تیک‌تاک را به ضعف در حفاظت از کودکان متهم کرد

معنای این اتفاق این بود که استوری دیگر ویژگی اختصاصی یک شبکه اجتماعی نبود؛ بلکه به بخشی از فرهنگ عمومی اینترنت تبدیل شده بود. این قابلیت به لینکدین، تیندر، مدیوم و بسیاری از پلتفرم‌های دیگر هم راه پیدا کرد. استوری‌ها همیشه ویدیو نبودند، اما با بهتر شدن دوربین‌ها و افزایش سرعت اینترنت، ویدیو به رسانه اصلی بسیاری از فضاهای موقت تبدیل شد.

ویدیوهای استوری دو ویژگی مهم داشتند: برای اسکرول بی‌پایان و بدون فکر کاملا مناسب بودند و امکان نمایش تبلیغات را بسیار آسان می‌کردند. چند ماه پس از فعال شدن استوری در اینستاگرام، فیسبوک تبلیغات را به این بخش اضافه کرد. ساختار تصادفی استوری باعث می‌شد تبلیغات کمتر مزاحم به نظر برسند؛ کاربر ممکن بود پشت سر هم عکس یک سگ، ویدیوی سفر، تبلیغ شلوار جین، روتین آرایشی دوستش و سپس تبلیغ یک محصول زیبایی را ببیند.

02

از 03

عصر تیک‌تاک

با وجود عمر کوتاه اما تاثیرگذار Vine، این تیک‌تاک بود که واقعا دوباره همه‌چیز را تغییر داد. این پلتفرم در سال ۲۰۱۸ در آمریکا عرضه شد، اما پیش از آن در چین با نام Douyin و در دیگر کشورها با نام Musical.ly محبوب شده بود. تیک‌تاک فرمت عمودی استوری را با ماندگاری محتوای یوتیوب ترکیب کرد، اما تولید ویدیو را از همیشه ساده‌تر کرد.

این برنامه فیلترهای شبیه اینستاگرام و اسنپ‌چت داشت، ایده‌های آماده از طریق ترندها ارائه می‌داد، دسترسی به موسیقی و افکت صوتی فراهم می‌کرد و ساخت ویدیوهای دوئت و ترکیبی را آسان کرده بود. صفحه For You که کاملا بر الگوریتم تکیه داشت، سازندگان محتوا را از نگرانی درباره مدیریت پروفایل یا تعداد زیاد پست‌ها آزاد کرد. کاربران فقط ویدیو تولید می‌کردند و الگوریتم آن را به مخاطبان مناسب می‌رساند.

حتما بخوانید: چگونه خبرهای جعلی را در شبکه‌های اجتماعی تشخیص دهیم؟

به همین دلیل تیک‌تاک خیلی سریع به یکی از سریع‌ترین برنامه‌های در حال رشد جهان تبدیل شد و میزان استفاده روزانه آن به حسرت رقبا تبدیل شد. اینستاگرام شاید کاربران بیشتری داشت، اما کاربران تیک‌تاک زمان بسیار بیشتری را در این برنامه سپری می‌کردند.

پس از موفقیت تیک‌تاک، تقریبا همه به سمت ویدیوهای عمودی رفتند. اینستاگرام و فیسبوک قابلیت ریلز را در سال ۲۰۲۰ راه‌اندازی کردند و یوتیوب یک سال بعد Shorts را معرفی کرد. تا پایان ۲۰۲۱، ویدیوهای عمودی تمام‌صفحه با اسکرول عمودی به زبان مشترک گوشی‌های هوشمند تبدیل شده بودند.

هم‌زمان، شبکه‌های اجتماعی یک درس دیگر از تیک‌تاک گرفتند؛ دیگر لازم نیست فقط محتوای دوستان را نشان دهند؛ بلکه باید چیزی را نمایش دهند که الگوریتم فکر می‌کند کاربر دوست خواهد داشت. شبکه‌های اجتماعی جای خود را به رسانه‌های اجتماعی دادند؛ یعنی سرگرمی همراه با بخش نظرات.

03

از 03

وضعیت فعلی

ویدیوهای کوتاه عمودی اینترنت را فتح کرده‌اند. کسب‌وکار این حوزه رونق گرفته و کاربران نیز نشانه‌ای از خستگی نشان نمی‌دهند. متا در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد کاربران اینستاگرام بیش از نیمی از زمان خود را در ریلز می‌گذرانند و در سال ۲۰۲۵ گفت این قابلیت به کسب‌وکاری با درآمد سالانه ۵۰ میلیارد دلار در محصولات متا تبدیل شده است.

طبق داده‌های مرکز پژوهشی Pew، حدود ۶۳ درصد از جوانان و نوجوانان از تیک‌تاک استفاده می‌کنند و یک پنجم نوجوانان گفته‌اند تقریبا همیشه در این برنامه حضور دارند. یوتیوب نیز اعلام کرده Shorts در پایان ۲۰۲۵ روزانه ۲۰۰ میلیارد بازدید داشته و درآمد آن به ازای هر ساعت تماشا از ویدیوهای معمولی یوتیوب بیشتر شده است.

برای مطالعه بیشتر: اینستاگرام امکان تغییر موسیقی پست‌های قدیمی را فراهم کرد

سه یا چهار سال اخیر دوره استانداردسازی شدید شبکه‌های اجتماعی بوده است. سرعتی که این پلتفرم‌ها قابلیت‌های یکدیگر را کپی کرده‌اند، چشمگیر بوده است. ابتدا Shorts و ریلز طراحی تیک‌تاک، قابلیت دوئت و ترکیب ویدیو و ارتباط نزدیک با موسیقی را تقلید کردند.

سپس ایده اولویت دادن به محتوا به جای ارتباطات اجتماعی را پذیرفتند: دنبال‌کنندگان مرده‌اند، زنده باد الگوریتم. تیک‌تاک به سمت خرید آنلاین رفت و ناگهان Reels و Shorts نیز به قابلیت‌های خرید مجهز شدند. یوتیوب روی تلویزیون‌ها رشد کرد و تیک‌تاک و اینستاگرام نیز توسعه نسخه‌های تلویزیونی خود را آغاز کردند. ویدیوها طولانی‌تر شدند تا تبلیغات بیشتری در آن‌ها قرار گیرد. همه پلتفرم‌ها مدتی روی پخش زنده و حتی سریال‌های کوتاه سرمایه‌گذاری کردند.

چرا ویدیوهای عمودی پیروز شدند؟

دو دلیل اصلی برای سلطه ویدیوهای کوتاه عمودی وجود دارد: زمان استفاده و تبلیغات. فیدهای ویدیویی بی‌پایان یکی از جذاب‌ترین شکل‌های سرگرمی ساخته‌شده تاکنون هستند و در رقابت شدید برای جلب توجه کاربران، به بهترین راهکار تبدیل شده‌اند.

در سال ۲۰۲۴، زمانی که متا پخش‌کننده پیش‌فرض ویدیو را در تمام پلتفرم‌های خود به فرمت عمودی تغییر داد، این رقابت به پایان رسید. هم‌زمان، با افزایش زمان حضور کاربران در این پلتفرم‌ها، ویدیوهای کوتاه به نیروی اصلی تبلیغات اینترنتی تبدیل شدند. تبلیغ‌دهندگان اکنون به ساخت تبلیغاتی که میان ویدیوهای فید نمایش داده می‌شوند عادت کرده‌اند. ترکیب هوش مصنوعی و ویدیوهای عمودی نیز این روند را تقویت کرده است؛ هرچه این فرمت بیشتر موفق شود، پیوستن دیگر شرکت‌ها به آن آسان‌تر خواهد شد.

آینده چه خواهد بود؟

برای مخالفان ویدیوهای عمودی خبر خوبی وجود ندارد؛ احتمالا شرایط بدتر خواهد شد. تیک‌تاک، یوتیوب و اینستاگرام احتمالا بیش از پیش به سمت ویدیوهای کوتاه و عمودی حرکت خواهند کرد، زیرا ساخت این محتوا آسان‌تر است و بهتر در فیدهای بی‌پایان بارگذاری می‌شود.

در گذشته سرویس‌های ویدیویی از کاربر می‌خواستند چیزی را انتخاب کند و سپس دکمه پخش را بزند؛ اما حالا کافی است برنامه را باز کنید تا محتوا و تبلیغات شروع شوند. آن‌ها انگیزه‌ای برای بازگشت به مدل قدیمی ندارند. حتی فیسبوک در حال آزمایش نسخه‌ای از برنامه خود است که با باز شدن، یک فید ویدیویی تمام‌صفحه نمایش می‌دهد. اگر این اتفاق رخ دهد، شاید دیگر خبری از فیسبوک سنتی نباشد و تنها ریلز باقی بماند.

خبر پیشنهادی: فرانسه به دنبال ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی برای کاربران زیر ۱۵ سال

در همین حال، سرویس‌های استریم پس از سال‌ها افزایش قیمت، امیدوارند از تبلیغات برای ادامه رشد استفاده کنند. اما تبلیغ تیک‌تاکی روی نتفلیکس منطقی نیست؛ بنابراین نتفلیکس تصمیم گرفته تجربه‌ای شبیه تیک‌تاک ایجاد کند. با این حال، نشانه‌هایی از یک تغییر بزرگ‌تر نیز دیده می‌شود. برخی کاربران که از سلطه الگوریتم‌ها خسته شده‌اند، خواهان بازگشت دوستان و خانواده به شبکه‌های اجتماعی هستند.

همچنین تعداد بیشتری از جوانان تصمیم گرفته‌اند کمتر از گوشی استفاده کنند، در برابر ورود هوش مصنوعی به زندگی روزمره مقاومت کنند و به دنبال شکل‌های دیگری از سرگرمی باشند. سینماها سال خوبی را تجربه می‌کنند و یکی از جذاب‌ترین گوشی‌های جدید سال یک گوشی تاشو ساده است. اما تا زمانی که در عصر شبکه‌های اجتماعی و سرگرمی دیجیتال زندگی می‌کنیم، ویدیوهای عمودی همچنان پیروز خواهند بود؛ مگر اینکه یک انقلاب فرهنگی بزرگ جلوی آن را بگیرد، انقلابی که شاید همین حالا در حال شکل‌گیری باشد.