پروژه مخفی مایکروسافت برای بازطراحی تنظیمات ویندوز ۱۱ فاش شد

مایکروسافت با پروژه آزمایشی Project Odeon در حال بررسی نسخه جدید تنظیمات ویندوز ۱۱ است که می‌تواند روند حذف کنترل پنل را تسریع کند.

به گزارش سرویس سیستم عامل کامپیوتر تک‌ناک،اپلیکیشن Odeon در کنار برنامه اصلی تنظیمات ویندوز اجرا می‌شود و می‌تواند اطلاعاتی از دستگاه، وضعیت شبکه و به‌روزرسانی‌های ویندوز را نمایش دهد. این برنامه همچنین یک حالت پیش‌نمایش مخفی دارد که با حساب کاربری و اطلاعات ساختگی اجرا می‌شود. مایکروسافت تاکنون به‌طور رسمی از این پروژه رونمایی نکرده است.

Project Odeon؛ اپلیکیشنی آزمایشی با ظاهر تنظیمات ویندوز

مایکروسافت طی هفته‌های اخیر اپلیکیشن آزمایشی جدیدی با نام رمز Project Odeon را در دسترس قرار داده است. این برنامه در تازه‌ترین به‌روزرسانی خود به آیکون تنظیمات ویندوز ۱۱ مجهز شده و ظاهر آن شباهت بیشتری به بخش تنظیمات اصلی این سیستم‌عامل پیدا کرده است.

اطلاعات منتشرشده در فروشگاه Microsoft Store نشان می‌دهد که مایکروسافت ناشر رسمی این اپلیکیشن است. برنامه مذکور در دسته ابزارهای بهره‌وری قرار دارد و با برچسب «پیش‌نمایش» نمایش داده می‌شود. نام بسته نرم‌افزاری آن Microsoft.ProjectOdeon و شماره نسخه فعلی آن 1.0.9.0 است. همچنین شناسه ناشر این برنامه با شناسه‌ای مطابقت دارد که مایکروسافت برای نرم‌افزارهای شناخته‌شده‌ای مانند Notepad و Paint استفاده می‌کند.

برای اجرای Project Odeon، کاربران به ویندوز ۱۱ با شماره بیلد 26100 یا بالاتر نیاز دارند. علاوه بر این، نصب برنامه از طریق فروشگاه مایکروسافت یا فایل نصب مستقل، تنها با فعال‌سازی حالت توسعه‌دهنده امکان‌پذیر است. چنین محدودیتی نشان می‌دهد که مایکروسافت هنوز این اپلیکیشن را برای آزمایش و بررسی در نظر گرفته و نسخه آماده استفاده عمومی آن را منتشر نکرده است.

بیشتر بخوانید: مایکروسافت سرعت ویندوز ۱۱ را تا ۲۰ درصد افزایش داد

آزمایش برنامه در کنار تنظیمات اصلی ویندوز

نصب اپلیکیشن Odeon باعث حذف یا غیرفعال شدن برنامه اصلی تنظیمات ویندوز ۱۱ نمی‌شود و کاربران می‌توانند به هر دو ابزار به‌صورت جداگانه دسترسی داشته باشند. بررسی عملکرد این برنامه در یک ماشین مجازی Hyper-V با بیلد آزمایشی 26340.9616 ویندوز ۱۱ اینسایدر انجام شده است.

در این آزمایش، Odeon توانسته است اطلاعاتی مانند نام دستگاه، وضعیت اتصال شبکه و به‌روزرسانی‌های در انتظار نصب را به‌درستی شناسایی کند. این اطلاعات در اپلیکیشن اصلی تنظیمات ویندوز نیز نمایش داده می‌شوند، اما بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد که داده‌های ارائه‌شده توسط دو برنامه همیشه مطابقت ندارند.

برای مثال، Odeon در بخش «درباره»، ظرفیت فضای ذخیره‌سازی دستگاه را ۱۲۵٫۹ گیگابایت گزارش کرده و Microsoft Basic Render Driver را به‌عنوان پردازنده گرافیکی شناسایی کرده است. در مقابل، برنامه اصلی تنظیمات ویندوز ظرفیت حافظه ذخیره‌سازی را ۳۸۱ گیگابایت اعلام می‌کند که ۶۸ گیگابایت آن اشغال شده است. همچنین در بخش اطلاعات گرافیکی، عبارت «بدون حافظه اختصاصی VRAM» را نمایش می‌دهد.

تفاوت‌ها تنها به اطلاعات سخت‌افزاری محدود نمی‌شوند و ساختار برخی صفحات نیز تغییر کرده است. برای نمونه، کاربران هنگام انتخاب گزینه تغییر نام دستگاه در Odeon با پیامی مواجه می‌شوند که انجام این کار را منوط به دریافت تأیید مدیر سیستم می‌داند. فایل‌های کمکی موجود در بسته نصب برنامه نیز نشان می‌دهند که برخی قابلیت‌ها به مجوزهای دسترسی بالاتری نیاز دارند.

این اپلیکیشن با وجود تشخیص صحیح نسخه ویندوز، هنوز در نمایش تمام اطلاعات سیستم موفق نیست. بخش «تجربه» اعلام می‌کند که داده‌های مورد نیاز در نسخه فعلی ویندوز قابل دسترسی نیستند. علاوه بر این، پیوندهای مربوط به توافق‌نامه خدمات مایکروسافت و شرایط مجوز نرم‌افزار نیز در نسخه آزمایشی Odeon کار نمی‌کنند.

بیشتر بخوانید: چرا کاربران ویندوز ۱۰ با وجود ۶۷۴ میلیون بازدید به ویندوز ۱۱ مهاجرت نمی‌کنند؟

برخی بخش‌های برنامه هنوز تکمیل نشده‌اند

بررسی صفحات مختلف نسخه آزمایشی Odeon نشان می‌دهد که برخی بخش‌های آن هنوز به اصلاح و تکمیل نیاز دارند. برای مثال، در صفحه Resume، عبارت «نمایش مقدار گزارش‌شده توسط ویندوز» بالای تمام کلیدهای تغییر وضعیت دیده می‌شود. این صفحه همچنین پیوندهایی برای دسترسی به تنظیمات دستگاه‌های همراه و نوار وظیفه دارد.

در بخش Display نیز علاوه بر تنظیمات آشنایی مانند نور شب، HDR، وضوح تصویر و مقیاس نمایشگر، گزینه‌های متفاوتی به چشم می‌خورند. یکی از این بخش‌ها با عنوان «مشاهدات و کنترل‌های ویندوز» اطلاعات فنی جزئی‌تری را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. این اطلاعات شامل مسیر شناسایی نمایشگر، نام مانیتور، قابلیت پشتیبانی از HDR، نوع کدگذاری رنگ و میزان روشنایی رنگ سفید در حالت SDR هستند.

همچنین، هنگام جابه‌جایی میان صفحات برنامه، گاهی راهنمای میان‌بر صفحه‌کلید Alt+Left به‌صورت ناخواسته ظاهر می‌شود. این میان‌بر برای بازگشت به صفحه قبلی کاربرد دارد، اما نمایش غیرمنتظره راهنمای آن نشان می‌دهد که رابط کاربری Odeon هنوز به بهینه‌سازی بیشتری نیاز دارد.

بیشتر بخوانید: جشن ۱۲ سالگی ویندوز اینسایدر؛ مایکروسافت والپیپرهای جدید منتشر کرد

حالت پیش‌نمایش مخفی با اطلاعات ساختگی

Project Odeon از فرمان ‎–preview‎ نیز پشتیبانی می‌کند. اجرای این فرمان، محیط آزمایشی جداگانه‌ای را با کارت‌های حساب کاربری و صفحه اصلی، یک حساب ساختگی، تنظیمات آزمایشی و شش تصویر پس‌زمینه باز می‌کند.

در نوار کناری این محیط، حالت پیش‌نمایش «ایزوله» توصیف شده است. در این حالت، تمام کنترل‌ها از وضعیت محلی استفاده می‌کنند و هیچ تغییری در تنظیمات واقعی ویندوز ایجاد نمی‌شود.

اطلاعات نمایش‌داده‌شده در این محیط ساختگی هستند. برای مثال، صفحه اصلی یک دستگاه آزمایشی با نام Enterprise-Preview-PC و مشخصات Microsoft Dev Box، شامل پردازنده با ۱۶ هسته مجازی، ۶۴ گیگابایت رم و ۲۰۴۸ گیگابایت فضای ذخیره‌سازی را نشان می‌دهد. بخش اطلاعات دستگاه نیز از پردازنده ۶۴ هسته‌ای AMD EPYC 7763، رم ۶۴ گیگابایتی و بیلد 26694.5000 نام می‌برد. در صفحه «درباره» هم مشخصات به پردازنده آزمایشی ۸ هسته‌ای و رم ۳۲ گیگابایتی تغییر می‌کند.

بخش پیش‌نمایش اجزا نیز امکان مشاهده دو مورد را فراهم می‌کند: صفحه حساب کاربری و کارت Microsoft 365 در صفحه اصلی. هر دو بخش با داده‌های محلی ساختگی اجرا می‌شوند.

یکی از دو بخشی که مایکروسافت برای آن‌ها محیط آزمایشی جداگانه ساخته، کارت Microsoft 365 Family است. اپلیکیشن تنظیمات ویندوز پیش‌تر نیز برای نمایش پیشنهادهای مربوط به حساب مایکروسافت و سرویس Microsoft 365 استفاده شده است. با این حال، صفحات مربوط به بلوتوث و چاپگر در فهرست اجزای آزمایشی قرار ندارند.

فایل‌های کمکی و احتمال طراحی ماژولار

بررسی فایل‌های نصب Project Odeon نشان می‌دهد که این برنامه ساختار متفاوتی با اپلیکیشن اصلی تنظیمات ویندوز ۱۱ دارد. فایل اجرایی نسخه آزمایشی ظاهراً AccountExperiences.Settings.TestApp.exe نام‌گذاری شده است، در حالی که برنامه فعلی تنظیمات ویندوز از فایل SystemSettings.exe استفاده می‌کند.

مایکروسافت در بسته نصب Odeon چندین ابزار کمکی نیز قرار داده است که هرکدام وظیفه مشخصی دارند. این ابزارها قابلیت‌هایی مانند مدیریت حساب‌های کاربری، تنظیم امکانات دسترسی‌پذیری، شناسایی دستگاه‌های نزدیک، پیکربندی چاپگرها، تغییر نام کامپیوتر و مدیریت برنامه‌های هنگام راه‌اندازی ویندوز را برعهده دارند. تغییر منطقه زمانی، حذف به‌روزرسانی‌ها و اجرای دستورات با مجوزهای مختلف نیز از دیگر وظایف آنها است. انجام برخی از این عملیات به سطح دسترسی بالاتری از مجوزهای معمول برنامه‌های فروشگاه مایکروسافت نیاز دارد.

ساختار این فایل‌ها احتمال استفاده از معماری جدیدی را مطرح می‌کند که در آن، رابط کاربری Odeon در محیطی ایزوله اجرا می‌شود و تغییرات حساس سیستم از طریق ابزارهای کمکی انجام می‌گیرند. چنین رویکردی می‌تواند توضیح دهد که چرا برنامه برای انجام بعضی فعالیت‌ها، مانند تغییر نام دستگاه، تأیید مدیر سیستم را درخواست می‌کند.

در میان فایل‌های DLL این برنامه نیز اجزای متعددی با پیشوند AccountExperiences دیده می‌شوند. فایل SettingsPlatform با حجم حدود ۸ مگابایت، بزرگ‌ترین بخش این مجموعه است. همچنین وجود فایل‌های مرتبط با محیط اجرایی .NET احتمال توسعه Odeon بر پایه این پلتفرم را تقویت می‌کند. به نظر می‌رسد این اپلیکیشن محیط اجرایی مورد نیاز خود را نیز همراه دارد.

با این حال، نمی‌توان تنها با بررسی نام و ساختار فایل‌ها درباره تصمیم نهایی مایکروسافت قضاوت کرد. شواهد موجود بیشتر از آزمایش یک معماری ماژولار برای مدیریت تنظیمات ویندوز حکایت دارند. در این روش، بخش‌های مختلف برنامه می‌توانند به‌صورت مستقل فعالیت کنند و برای اجرای عملیات سیستمی از ابزارهای اختصاصی کمک بگیرند. بنابراین، هنوز نشانه قطعی از تصمیم مایکروسافت برای جایگزینی کامل اپلیکیشن فعلی تنظیمات با Odeon وجود ندارد.

احتمال به‌روزرسانی تنظیمات از طریق Microsoft Store

انتشار بخش‌هایی از تنظیمات ویندوز از طریق Microsoft Store می‌تواند به مایکروسافت اجازه دهد اصلاحات رابط کاربری و برخی قابلیت‌های جدید را بدون انتظار برای به‌روزرسانی بزرگ ویندوز یا بسته‌های تجمعی ماهانه ارائه کند.

فروشگاه مایکروسافت هم‌اکنون امکان به‌روزرسانی خودکار اپلیکیشن‌ها را فراهم می‌کند. این شرکت اعلام کرده است که چنین به‌روزرسانی‌هایی می‌توانند قابلیت‌های جدید اضافه کنند و مشکلات نرم‌افزاری را برطرف سازند.

این رویکرد می‌تواند روند انتقال قابلیت‌های کنترل پنل به اپلیکیشن مدرن تنظیمات را نیز سرعت ببخشد. مارچ راجرز، مدیر ارشد طراحی در مایکروسافت، پیش‌تر گفته بود که تیم این شرکت در حال انتقال تمام کنترل‌های قدیمی کنترل پنل به اپلیکیشن‌های مدرن تنظیمات است. با این حال، او زمان‌بندی مشخصی برای تکمیل این فرایند اعلام نکرده است.

کنترل پنل همچنان برای برخی وظایف، از جمله تنظیم دستی چاپگر، کاربرد دارد. اگر صفحات جدید تنظیمات از طریق فروشگاه منتشر شوند، مایکروسافت می‌تواند آن‌ها را مستقل از نسخه‌های اصلی ویندوز به کاربران ارائه کند.

مایکروسافت همچنین در حال آزمایش صفحه‌ای اختصاصی برای به‌روزرسانی اپلیکیشن‌ها در تنظیمات ویندوز ۱۱ است. این اقدام از نزدیک‌تر شدن ارتباط میان اپلیکیشن تنظیمات و زیرساخت به‌روزرسانی فروشگاه حکایت دارد.

البته این رویکرد بدون خطر نیست. در ماه ژانویه، مشکلی در سمت سرور فروشگاه مایکروسافت مانع اجرای Notepad، Paint، Snipping Tool و حتی Windows Security شد. از کار افتادن اپلیکیشن تنظیمات می‌تواند پیامدهای جدی‌تری داشته باشد. بنابراین، در صورت انتقال این بخش به فروشگاه، مایکروسافت باید راهکاری جایگزین برای زمان بروز اختلال در نظر بگیرد.

آینده Project Odeon هنوز مشخص نیست

آینده Project Odeon هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و مشخص نیست مایکروسافت چه برنامه‌ای برای آن در نظر گرفته است. این اپلیکیشن ممکن است بخشی از طرح جدید شرکت برای بازطراحی تنظیمات ویندوز باشد یا صرفاً به‌عنوان ابزاری برای آزمایش قابلیت‌های تازه توسعه یافته باشد. تاکنون نیز هیچ نشانه معتبری از تصمیم مایکروسافت برای عرضه عمومی آن منتشر نشده است.

مایکروسافت هم‌زمان در حال نوسازی بخش‌های قدیمی ویندوز با استفاده از فناوری WinUI 3 است. یکی از مزایای احتمالی تبدیل تنظیمات ویندوز به اپلیکیشنی مستقل، امکان انتشار به‌روزرسانی‌ها بدون وابستگی کامل به آپدیت‌های سیستم‌عامل خواهد بود. چنین تغییری می‌تواند روند ارائه قابلیت‌های جدید و اصلاح مشکلات را برای کاربران سریع‌تر کند.

با وجود این، Project Odeon هنوز مراحل آزمایشی را پشت سر می‌گذارد و نمی‌توان آن را محصول نهایی مایکروسافت دانست. انتشار نسخه عمومی در فروشگاه مایکروسافت، معرفی رسمی برای اعضای برنامه Windows Insider یا ارائه مستندات فنی می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری درباره آینده این پروژه در اختیار کاربران قرار دهد.

بررسی فایل‌ها و ابزارهای کمکی Odeon نشان می‌دهد که مایکروسافت احتمالاً به دنبال آزمایش ساختاری ماژولارتر برای تنظیمات ویندوز ۱۱ است. این رویکرد می‌تواند در آینده شیوه توسعه، مدیریت و به‌روزرسانی بخش‌های مختلف تنظیمات را تغییر دهد. با این حال، هنوز نمی‌توان نتیجه گرفت که این برنامه به‌زودی منتشر می‌شود یا مایکروسافت قصد دارد کنترل پنل قدیمی ویندوز را در آینده نزدیک به‌طور کامل کنار بگذارد.