پژوهشگران معتقدند انتشار کد الگوریتم پیشنهادی شبکه اجتماعی ایکس، برخلاف ادعای ایلان ماسک، شفافیت مؤثری ایجاد نکرده و همچنان شناخت دقیقی از سازوکار این پلتفرم در اختیار عموم قرار نمیدهد.
به گزارش سرویس فناوری تک ناک؛ ماه گذشته تیم مهندسی شبکه اجتماعی ایکس کدی را منتشر کرد که الگوریتم بخش «For You» این پلتفرم را هدایت میکند. ایلان ماسک این اقدام را یک پیروزی برای شفافیت دانست و اعلام کرد اگرچه الگوریتم ایکس «ضعیف» است و به بهبودهای اساسی نیاز دارد، اما کاربران اکنون میتوانند تلاش این شرکت برای اصلاح آن را بهصورت شفاف و در زمان واقعی مشاهده کنند. او همچنین تأکید کرد هیچ شرکت بزرگ شبکه اجتماعی دیگری چنین اقدامی انجام نداده است.
با وجود این، هرچند ایکس تنها شبکه اجتماعی بزرگ است که بخشی از الگوریتم توصیهگر خود را متنباز کرده، پژوهشگران میگویند آنچه این شرکت منتشر کرده، شفافیتی را که برای درک واقعی نحوه عملکرد ایکس در سال ۲۰۲۶ لازم است، فراهم نمیکند.
براساس گزارش Engadget، جان تیکستن، استادیار علوم رایانه در دانشگاه کرنل، میگوید کد منتشرشده همانند نسخهای که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، در واقع نسخهای سانسورشده از الگوریتم ایکس است. او توضیح میدهد این نوع انتشار این تصور را ایجاد میکند که شرکت شفاف عمل میکند و امکان نظارت یا حسابرسی مستقل وجود دارد، در حالی که در عمل چنین امکانی فراهم نیست.
پس از انتشار کد، کاربران ایکس بهسرعت رشتهتوییتهایی طولانی درباره راهکارهای افزایش دیدهشدن محتوا منتشر کردند. برای نمونه، یکی از این پستها که بیش از ۳۵۰ هزار بار مشاهده شد، ادعا میکرد ایکس به کاربرانی که بیشتر تعامل میکنند پاداش میدهد. پستهای دیگری نیز انتشار ویدئو یا تمرکز بر یک حوزه تخصصی را عامل افزایش دسترسی معرفی کردند. با این حال، تیکستن هشدار میدهد که چنین نتیجهگیریهایی نمیتواند بر اساس اطلاعات منتشرشده معتبر باشد.
او میگوید هرچند برخی جزئیات جزئی، مانند فیلتر شدن محتوای قدیمیتر از یک روز، اطلاعات محدودی درباره نحوه توصیه پستها ارائه میدهد، اما این دادهها برای تولیدکنندگان محتوا کاربرد عملی ندارد.
از نظر ساختاری، یکی از تفاوتهای اصلی الگوریتم جدید با نسخه سال ۲۰۲۳، استفاده از یک مدل زبانی بزرگ مشابه Grok برای رتبهبندی پستهاست. روگرو لازارونی، پژوهشگر دکتری دانشگاه گراتس، توضیح میدهد که در نسخه قبلی، امتیازدهی بر اساس تعداد واقعی لایک، بازنشر و پاسخها انجام میشد، اما اکنون امتیازها بر اساس پیشبینی احتمال علاقه و تعامل کاربر محاسبه میشود.
به گفته تیکستن، این تغییر باعث شده الگوریتم ایکس حتی مبهمتر از گذشته شود، زیرا بخش عمده تصمیمگیریها درون شبکههای عصبی انجام میشود که نهتنها از دید عموم، بلکه حتی برای مهندسان داخلی نیز بهسختی قابل درک است.
در نسخه جدید، جزئیات مربوط به وزندهی تعاملات کاربران که در سال ۲۰۲۳ منتشر شده بود نیز حذف شده است. در آن زمان، مشخص شده بود که پاسخ به یک پست ارزشی معادل ۲۷ بازنشر دارد و پاسخی که نویسنده اصلی به آن واکنش نشان دهد، معادل ۷۵ بازنشر محسوب میشود. ایکس اکنون این اطلاعات را به دلایل امنیتی حذف کرده است.
همچنین هیچ اطلاعاتی درباره دادههایی که الگوریتم با آن آموزش دیده ارائه نشده است؛ دادههایی که میتوانست به شناسایی سوگیریها کمک کند. محسن فروغیفر، استادیار فناوریهای کسبوکار در دانشگاه کارنگی ملون، میگوید اگر دادههای آموزشی ذاتاً سوگیرانه باشند، مدل نیز همچنان سوگیری خواهد داشت.
پژوهشگران تأکید میکنند امکان مطالعه واقعی الگوریتم ایکس میتواند فراتر از شبکههای اجتماعی اثرگذار باشد، زیرا بسیاری از چالشهای الگوریتمهای توصیهگر در سامانههای هوش مصنوعی مولد و چتباتها نیز تکرار خواهد شد.
لازارونی در پایان هشدار میدهد که شرکتهای هوش مصنوعی برای افزایش سود، مدلهای زبانی را بر اساس تعامل کاربر بهینه میکنند، نه حقیقت یا سلامت روان کاربران؛ رویکردی که به گفته او، به تضعیف جامعه و آسیبهای روانی منجر میشود.
