۷ فناوری سرنوشت‌ساز که برتری آمریکا بر چین را تثبیت می‌ کند + تصویر

نبرد فشرده فناوری میان آمریکا و چین به یکی از محوری‌ترین موضوعات در میان جامعه فناوری تبدیل شده است که البته ایالات متحده هنوز برتری محسوسی در این زمینه دارد.

به گزارش سرویس فناوری تک‌ناک، رقابت این دو کشور از زمانی که هوش مصنوعی از یک فناوری تخصصی به ابزاری در دسترس بازارهای انبوه تبدیل شد وارد مرحله تازه‌ای شد. مسابقه برای سیطره بر هوش مصنوعی، پیامدهایی عمیق و ساختاری برای اقتصاد جهانی خواهد داشت و می‌تواند تعیین کند کدام‌یک از این دو قدرت، دست برتر را در هدایت بازارهای بین‌المللی در اختیار می‌گیرد.

حتما بخوانید: هشدار مدیرعامل انویدیا درباره شکاف زیرساختی آمریکا و چین در عصر هوش مصنوعی

چین با نمایش قدرت در تقابل مستقیم با آمریکا و حتی پیشی گرفتن در برخی عرصه‌ها، توجه و تحسین طیفی از ناظران را برانگیخته است. با وجود این، شواهد نشان می‌دهد که واشنگتن همچنان در موقعیتی مستحکم برای پیشتازی در این رقابت قرار دارد. این برتری نیز به هوش مصنوعی محدود نمی‌شود، بلکه به مجموعه‌ای از فناوری‌های راهبردی دیگر گره خورده است که آمریکا همچنان تسلط قابل‌ توجهی بر آنها دارد. در همین چارچوب، هفت فناوری کلیدی معرفی می‌شود که نشان می‌دهد برتری فناوری آمریکا در مقیاس جهانی دست‌کم در آینده نزدیک باعث چالش تعیین‌کننده‌ای نخواهد شد.

نیمه‌هادی‌های پیشرفته و زیست‌بوم طراحی تراشه

تراشه‌های نیمه‌هادی در ادبیات فناوری به‌ عنوان «نفت جدید» اقتصاد دیجیتال شناخته می‌شوند. ایالات متحده در طراحی تراشه‌های منطقی پیشرفته و نرم‌افزارهای اتوماسیون طراحی الکترونیک (EDA) که ستون فقرات این صنعت به‌ حساب می‌آیند، دست بالا را دارد؛ هرچند ظرفیت ساخت همچنان در شرق آسیا متمرکز است. غول‌هایی مانند: انویدیا، AMD، اینتل و سیناپسیس مرزهای معماری پردازنده‌ها و GPUهای رده‌بالا و نیز زنجیره ابزارهای طراحی را در اختیار دارند. داده‌های تحلیلی اخیر نیز نشان می‌دهد آمریکا بیشترین سهم از پژوهش‌های با اثرگذاری بالا در طراحی نیمه‌هادی را تولید می‌کند، در حالی که چین در تولید انبوه گره‌های پیشرفته، حدود پنج سال از رقیب آمریکایی عقب‌تر ارزیابی می‌شود.

برتری فناوری آمریکا در رایانش کوانتومی

ایالات متحده در توسعه سخت‌افزارهای کوانتومی و چارچوب‌های الگوریتمی، به‌ویژه در فناوری‌های کیوبیت ابررسانا و یون‌های به‌دام‌افتاده، برتری راهبردی نسبت به چین دارد. شرکت‌هایی نظیر گوگل، آی‌بی‌ام و آیون‌کیو در کنار آزمایشگاه‌های تحت حمایت دولت فدرال، در حوزه‌هایی مانند: تصحیح خطا، افزایش وفاداری گیت‌ها و یکپارچه‌سازی سامانه‌ها، مرز دانش را جابه‌جا کرده‌اند. هرچند چین از نظر کمی در تولید پژوهش پیشتاز است، اما ارزیابی‌های مستقل و شاخص‌های مرتبط با ثبت اختراع، جایگاه برتر را به آمریکا اختصاص می‌دهند. بر این اساس، انتظار می‌رود نهادهای آمریکایی در آینده قابل پیش‌بینی همچنان محور اصلی توسعه قدرتمندترین پلتفرم‌ها و اکوسیستم‌های نرم‌افزاری کوانتومی باقی بمانند.

واکسن‌ها و پلتفرم‌های پزشکی

در حوزه واکسن و اقدامات پزشکی، آمریکا هم در نوآوری (از mRNA و ناقل‌های ویروسی گرفته تا فناوری‌های پروتئین نوترکیب) و هم در تجاری‌سازی سریع محصولات با استاندارد بالینی پیشرو است. شرکت‌های زیست‌فناوری و داروسازی آمریکایی در کانون پاسخ جهانی به همه‌گیری کووید-۱۹ قرار داشتند و اکنون نیز هدایت خطوط توسعه نسل جدید واکسن‌ها و درمان‌ها برای عوامل بیماری‌زا، سرطان و تهدیدهای نوظهور را بر عهده دارند. بررسی‌های مبتنی بر کیفیت پژوهش‌های اثرگذار نشان می‌دهد که ایالات متحده همچنان از مزیت کیفی معناداری برخوردار است؛ در حالی که چین با سرعت در حال گسترش ظرفیت تولید است، اما هنوز به سطح عمق نوآوری آمریکا دست نیافته است. علاوه بر این، اهداکنندگان غربی به رهبری آمریکا بیشترین سهم از کمک‌های جهانی واکسن را تامین کردند؛ موضوعی که نقش تعیین‌کننده این کشور را در هدایت پاسخ‌های سلامت جهانی برجسته می‌سازد.

برتری فناوری آمریکا در پزشکی هسته‌ای و رادیوتراپی پیشرفته

ایالات متحده در عرصه پزشکی هسته‌ای و رادیوتراپی نسل جدید از جمله سامانه‌های تصویربرداری پیشرفته و پلتفرم‌های پرتودرمانی دقیق، جایگاه پیشتاز خود را حفظ کرده است. مراکز تحقیقاتی و درمانی آمریکایی در توسعه رادیوایزوتوپ‌های تخصصی، اسکنرهای ترکیبی PET/MRI و شتاب‌دهنده‌های خطی هدایت‌شونده با MRI نقشی محوری دارند، که استانداردهای درمان سرطان را در سطح جهانی بازتعریف کرده‌اند. شاخص‌های مبتنی بر پژوهش‌های با اثرگذاری بالا و رهبری کارآزمایی‌های بالینی نشان می‌دهد آمریکا همچنان در این حوزه بر چین برتری دارد؛ این در حالی است که پکن سرمایه‌گذاری‌های سنگینی در زیرساخت‌های ملی درمان سرطان انجام داده است.

نوروپروتزها و رابط‌های مغز ـ رایانه (BCI)

بیشتر بخوانید: افزایش ۱,۵۰۰ درصدی قیمت ایتریم؛ جنگ تجاری آمریکا و چین بازار مواد کمیاب را به ‌چالش کشید

آمریکا در حوزه نوروپروتزها و رابط‌های مغز ـ رایانه یکی از بازیگران پیشتاز جهانی است؛ جایگاهی که بر شبکه‌ای متراکم از کارآزمایی‌های بالینی و برنامه‌های توسعه دستگاه‌های کاشتنی پیشرفته استوار است. شرکت‌هایی نظیر نورالینک و سینکرون در کنار آزمایشگاه‌های برجسته دانشگاهی، توسعه ایمپلنت‌های عصبی با پهنای باند بالا را پیش می‌برند؛ فناوری‌هایی که با هدف بازیابی حرکت و توان گفتار از طریق سامانه‌های پروتزی طراحی شده‌اند. با وجود گسترش برنامه‌های چین در این حوزه، هیچ نهاد چینی در میان ۱۰ مرکز برتر جهان از نظر اثرگذاری پژوهشی در نوروپروتزها جای ندارد. این فاصله حاکی از آن است که چارچوب‌های تنظیم‌گری، استانداردهای ایمنی و موج نخست تجاری‌سازی این فناوری‌ها، به احتمال زیاد در ایالات متحده شکل خواهد گرفت.

پردازش زبان طبیعی و هوش مصنوعی

ایالات متحده همچنان در توسعه پردازش زبان طبیعی و مدل‌های پایه هوش مصنوعی دست برتر را دارد، حتی اگر چین از نظر حجم تولید مقالات علمی در حوزه هوش مصنوعی پیشتاز باشد. شرکت‌هایی مانند: OpenAI، گوگل، آنتروپیک و متا بخش عمده مدل‌های زبانی بزرگ پرکاربرد و زیرساخت‌های ابری پشتیبان آنها را کنترل می‌کنند. تحلیل‌های مبتنی بر خروجی پژوهشی و عملکرد در بنچمارک‌های تخصصی نشان می‌دهد مؤسسات و شرکت‌های آمریکایی در انتشار مقالات سطح ممتاز و رتبه‌بندی مدل‌های پیشرفته NLP همچنان غالب هستند، در حالی که اغلب سامانه‌های چینی در رده میانی قرار می‌گیرند. این برتری به آمریکا امکان می‌دهد ابزارها، استانداردها و زیرساخت‌هایی را طراحی کند که چارچوب ارتباطات دیجیتال و خودکارسازی در دهه پیش‌رو را تعیین خواهند کرد.

برتری فناوری آمریکا در ماهواره‌های کوچک

برای مطالعه بیشتر: دستور چین به بانک‌ها برای کاهش نگهداری اوراق خزانه آمریکا؛ اثر این موضوع بر بیت‌کوین چیست؟

ایالات متحده در پلتفرم‌های ماهواره‌های کوچک و اکوسیستم‌های پرتاب سریع و کم‌هزینه، پیشرو محسوب می‌شود. شرکت‌هایی مانند اسپیس‌ایکس و راکت‌لب با پرتاب قابل‌ توجه ماهواره‌های کوچک، ستون فقرات منظومه‌های جهانی ارتباطی و پایش زمین را شکل داده‌اند. بر اساس «ردیاب فناوری‌های حیاتی» موسسه ASPI، ماهواره‌های کوچک از جمله حوزه‌هایی است که آمریکا در کیفیت پژوهش و نوآوری در سطح سامانه‌ای برتری آشکار دارد. با افزایش نقش حسگرهای فضایی، ناوبری و اتصال ماهواره‌ای در عملیات دفاعی و تجاری، این مزیت باعث ارتقای آگاهی موقعیتی و چابکی عملیاتی می‌شود.

جمع‌بندی

برتری فناورانه آمریکا در برابر چین یکدست نیست، اما در چند حوزه راهبردی با اثرگذاری بالا متمرکز شده است؛ حوزه‌هایی که بنیان قدرت نظامی، توان اقتصادی و امنیت سلامت را تشکیل می‌دهند و همچون دروازه‌بان، استانداردها و اکوسیستم‌های جهانی را فراتر از کاربردهای مستقیم خود شکل می‌دهند. با تداوم سرمایه‌گذاری هدفمند در این بخش‌ها و تحکیم ائتلاف‌های بین‌المللی، ایالات متحده می‌تواند مزیت خود را حفظ کند، حتی در شرایطی که چین در سایر حوزه‌ها فاصله را کاهش می‌دهد. رقابت راهبردی امروز دیگر بر سر شمار کارخانه‌ها یا تعداد ثبت اختراع‌ها نیست، بلکه بر سر تسلط بر لایه‌های بنیادینی است که آینده رایانش، امنیت و پزشکی را رقم خواهند زد.