نتایج تازه حاکی از آن است که کاهش توانایی پزشکان با استفاده مکرر هوش مصنوعی میتواند تمرکز و تصمیمگیری مستقل را کاهش دهد.
به گزارش تکناک، پژوهشی تازه نشان میدهد که استفاده مکرر پزشکان از هوش مصنوعی میتواند در مدت کوتاهی باعث کاهش توانایی آنها در تشخیص سرطان شود. نتایج این مطالعه در نشریه علمی Lancet Gastroenterology and Hepatology منتشر شده و حاکی از آن است پزشکانی که به توصیههای هوش مصنوعی تکیه میکنند، در غیاب آن تمرکز و انگیزه و مسئولیتپذیری کمتری در تصمیمگیریهای تشخیصی دارند.
سالهاست که هوش مصنوعی در حوزه پزشکی بهعنوان ابزاری تحولآفرین معرفی شده است؛ از بهبود تصویربرداری پزشکی گرفته تا عملکرد بهتر از پزشکان در برخی ارزیابیهای تشخیصی. حتی برخی کارشناسان پیشبینی کردهاند که این فناوری روزی میتواند به یافتن «درمان سرطان» کمک کند. بااینحال، یافتههای جدید نشان میدهد که وابستگی بیشازحد به این ابزار میتواند پیامدهای منفی بههمراه داشته باشد.
تحقیق مذکور را پژوهشگرانی از چندین مؤسسه اروپایی انجام دادند و چهار مرکز آندوسکوپی در لهستان را بررسی کردند که در کارآزمایی Artificial Intelligence in Colonoscopy for Cancer Prevention (ACCEPT) شرکت کرده بودند. این پروژه با حمایت مالی کمیسیون اروپا و Japan Society for the Promotion of Science انجام شد.
به نقل از تایم، در اواخر سال ۲۰۲۱، این مراکز از ابزارهای هوش مصنوعی برای شناسایی پولیپها استفاده کردند؛ رشدهایی که میتوانند خوشخیم یا سرطانی باشند. درمجموع، ۲,۱۷۷ کولونوسکوپی در سپتامبر ۲۰۲۱ تا مارس ۲۰۲۲ صورت گرفت که از این میان، ۱۹ پزشک متخصص ۱,۴۴۳ مورد را بدون کمک هوش مصنوعی انجام دادند. پژوهشگران عملکرد پزشکان را در سه ماه قبل و سه ماه بعد از بهکارگیری هوش مصنوعی مقایسه کردند.
نتایج نشان داد که سه ماه پیشاز استفاده از هوش مصنوعی، نرخ شناسایی آدنوم (ADR) حدود ۲۸ درصد بود؛ اما سه ماه پساز اجرای هوش مصنوعی، این نرخ در کولونوسکوپیهای بدون کمک فناوری مذکور به ۲۲ درصد کاهش یافت. این شاخص یکی از معیارهای مهم کیفیت کولونوسکوپی است و کاهش آن میتواند خطر بیشتری از سرطان کولورکتال بههمراه داشته باشد.
پژوهشگران این افت عملکرد را ناشی از تمایل طبیعی انسان به تکیه بیشازحد بر سیستمهای پشتیبان تصمیمگیری مانند هوش مصنوعی دانستند. به گفته مارسین رومانچیک، استادیار دانشگاه علوم پزشکی سیلزی، این پدیده مشابه «اثر گوگل مپ» است؛ یعنی فرد با وجود داشتن مهارت استفاده از نقشه، در نبود این ابزار دچار مشکل میشود.
دکتر عمر احمد، متخصص گوارش در بیمارستان University College London، در یادداشتی همراه این مطالعه هشدار داد که استفاده مکرر از هوش مصنوعی میتواند الگوهای جستوجوی بصری پزشکان و مهارت آنها در تشخیص را تضعیف کند و حتی اعتماد به تصمیمگیری مستقل را کاهش دهد.
کاترین منون، استاد علوم کامپیوتر در دانشگاه Hertfordshire، نیز تأکید کرد که این پژوهش نخستین دادههای واقعی را درباره کاهش مهارت ناشی از هوش مصنوعی در کولونوسکوپی ارائه میدهد. او هشدار داد که وابستگی بیشازحد به این فناوری، پزشکان را در برابر اختلالها یا نقصهای فنی آسیبپذیر میکند.
بااینحال، برخی کارشناسان ازجمله ونت عثمانی از دانشگاه Queen Mary و آلن تاکر از دانشگاه Brunel معتقدند که فقط براساس یک مطالعه نباید نتیجهگیری قطعی کرد. آنها یادآور شدند که استفاده از هوش مصنوعی در اغلب مواقع به بهبود کلی عملکرد پزشکان کمک میکند و مشکل کاهش مهارت میتواند با هر فناوری جدیدی رخ دهد، نهفقط هوش مصنوعی.
این مطالعه زنگِخطری برای حوزه پزشکی و استفاده روزافزون از هوش مصنوعی محسوب میشود. کارشناسان تأکید میکنند که در کنار بهرهگیری از مزایای این فناوری، باید اقدامات حفاظتی برای حفظ مهارتهای حیاتی پزشکان در نظر گرفته شود تا وابستگی بیشازحد به ابزارهای دیجیتال تواناییهای انسانی را تضعیف نکند.
