۷ واقعیت درباره شفق شمالی که نمی‌دانستید

01

از 07

شفق شمالی صدا ندارد

به‌دلیل وقوع شفق در ارتفاعات بسیار بالا، امواج صوتی معمولا امکان رسیدن به سطح زمین را ندارند. با این حال، گزارش‌هایی از شنیدن صداهای ضعیف مانند خش‌خش یا سوت در جریان فعالیت‌های شدید شفقی ثبت شده است. اگرچه این پدیده هنوز به‌طور کامل توضیح داده نشده، پژوهش‌ها احتمال ارتباط آن با پدیده‌های الکتریکی نزدیک سطح زمین را مطرح کرده‌اند و این گزارش‌ها به‌طور کامل رد نمی‌شوند.

حتما بخوانید: راز ۵۰ ساله سیاه‌چاله مرکز راه شیری فاش شد

02

از 07

شفق همیشه سبز رنگ است؟

برای مطالعه بیشتر: بازنگری در کیهان‌شناسی؛ آیا ساده‌ترین فرضیه ما هم اشتباه است؟

رنگ سبز شایع‌ترین جلوه شفق شمالی است، اما تنها رنگ آن نیست. ترکیب گازهای مختلف و ارتفاع برخورد ذرات باردار خورشیدی با جو زمین، رنگ‌های متفاوتی تولید می‌کند. اکسیژن موجب انتشار نور سبز یا قرمز می‌شود، در حالی‌که نیتروژن می‌تواند طیف‌هایی از آبی، بنفش و صورتی ایجاد کند. در طوفان‌های شدید ژئومغناطیسی، چندین رنگ به‌طور هم‌زمان قابل مشاهده است و ساختارهای نوری چندلایه و چشمگیر شکل می‌گیرد.

03

از 07

شفق تنها در قطب شمال رخ می‌دهد

هرچند شفق شمالی بیشتر در عرض‌های شمالی و مناطق قطبی دیده می‌شود، اما فعالیت‌های شدید خورشیدی می‌توانند این پدیده را تا عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر نیز گسترش دهند. در جریان طوفان‌های ژئومغناطیسی قوی، شفق در اروپا، آسیا و حتی بخش‌هایی از ایالات متحده قابل مشاهده بوده است. همچنین معادل نیمکره جنوبی آن، در اطراف قطب جنوب و مناطق جنوبی با عرض‌های بالا رخ می‌دهد.

04

از 07

شفق شمالی پدیده‌ای منحصربه‌فرد در زمین است

زمین تنها جرم آسمانی دارای شفق نیست. مشاهدات علمی نشان داده‌اند که پدیده‌های شفقی در مشتری، زحل، مریخ و چندین جرم دیگر منظومه شمسی نیز رخ می‌دهد. اگرچه سازوکار پایه مشابه است (تعامل ذرات باردار با جو و میدان مغناطیسی) اما ویژگی‌های محیطی هر جرم باعث تفاوت‌های چشمگیر در شدت، ساختار و طیف نوری شفق‌ها می‌شود. مطالعه این پدیده‌ها در سیارات دیگر، ابزار مهمی برای درک دینامیک جوها و میدان‌های مغناطیسی سیاره‌ای فراهم می‌کند.

05

از 07

شفق قطبی ناشی از شرایط جوی زمین است

شفق قطبی در حقیقت بخشی از پدیده‌های «آب‌وهوای فضایی» (space weather) است. این پدیده زمانی شکل می‌گیرد که ذرات باردار ناشی از باد خورشیدی با میدان مغناطیسی زمین برهم‌کنش کرده و در برخورد با گازهای جو فوقانی، انرژی خود را به صورت تابش نور مرئی آزاد می‌کنند. اگرچه شرایط جوی مانند پوشش ابر می‌تواند مشاهده آن را محدود کند، سرچشمه فیزیکی شفق در ارتفاعاتی بسیار بالاتر از سامانه‌های جوی زمین قرار دارد. در دوره‌های فعالیت شدید خورشیدی، این پدیده حتی در عرض‌های جغرافیایی دور از قطب نیز قابل مشاهده می‌شود.

06

از 07

پیش‌بینی قوی شفق به معنای مشاهده قطعی آن است

خبر پیشنهادی: رکوردشکنی در فضا؛ بزرگ‌ترین ساختار کیهان ۱.۴ میلیارد سال نوری طول دارد

پیش‌بینی فعالیت شفق شمالی تنها یکی از متغیرهای موثر در مشاهده آن است. عوامل دیگری مانند پوشش ابری، آلودگی نوری، شدت نور ماه و موقعیت جغرافیایی نقش تعیین‌کننده‌ای در رؤیت‌پذیری دارند. حتی در شرایط طوفان‌های ژئومغناطیسی شدید، شرایط جوی نامناسب می‌تواند به‌طور کامل مانع مشاهده شود. از این رو، رصدگران حرفه‌ای شفق هم‌زمان داده‌های خورشیدی و پیش‌بینی‌های هواشناسی را تحلیل می‌کنند.

07

از 07

شفق پدیده‌ای مدرن است

شواهد تاریخی نشان می‌دهد انسان‌ها هزاران سال است که شاهد شفق شمالی بوده‌اند. در فرهنگ‌های باستانی اسکاندیناوی، آمریکای شمالی، آسیا و اروپا، این پدیده در قالب اسطوره‌ها و روایت‌های نمادین تفسیر می‌شد. پیش از شکل‌گیری درک علمی از باد خورشیدی و میدان‌های مغناطیسی، این نورها به پدیده‌هایی چون ارواح، نشانه‌های آسمانی یا موجودات اسطوره‌ای نسبت داده می‌شدند. اگرچه علم امروز سازوکار فیزیکی آن را توضیح داده است، اما حس شگفتی و جذابیت آن همچنان پابرجاست.