فهرست مطالب
قابلیت‌های جست‌وجوی هوش مصنوعی گوگل با نمایش مستقیم خلاصه محتوا، ترافیک و درآمد ناشران آنلاین را کاهش داده و آینده رسانه‌های آنلاین را به خطر انداخته است.
به گزارش سرویس هوش مصنوعی تکناک، صنعت انتشار دیجیتال سال‌های طولانی به گوگل وابسته بوده است. بسیاری از رسانه‌ها زمان و هزینه قابل توجهی صرف بهینه‌سازی صفحات وب خود می‌کردند تا در رتبه‌های بالای نتایج جست‌وجو قرار بگیرند و کاربران را به کلیک روی مقاله‌ها یا بازدید از وب‌سایت خود ترغیب کنند. برای سال‌ها، این رابطه تا حد زیادی بر پایه منافع متقابل شکل گرفته بود؛ ناشران آنلاین با تولید محتوا به غنی‌تر شدن نمایه جست‌وجوی گوگل کمک می‌کردند و گوگل نیز با هدایت مخاطبان به وب‌سایت‌ها، برای رسانه‌ها دیده شدن و ترافیک فراهم می‌کرد.
بیشتر بخوانید: سوئد استفاده از ChatGPT و کلود را ممنوع کرد
اما این معادله تغییر کرده است. معرفی قابلیت‌های جست‌وجوی مبتنی بر هوش مصنوعی گوگل، هم‌زمان با تغییر الگوریتم‌های رتبه‌بندی نتایج، اتکای صرف به ترافیک این موتور جست‌وجو را برای ناشران دشوارتر کرده است. گوگل در سال ۲۰۲۴ قابلیت «نمای کلی هوش مصنوعی» را عرضه کرد؛ قابلیتی که خلاصه‌ای تولیدشده با هوش مصنوعی از محتوای صفحات مختلف وب را در بالاترین بخش نتایج جست‌وجو نمایش می‌دهد و لینک منابعی را که سیستم آنها را مفیدتر تشخیص می‌دهد زیر این خلاصه قرار می‌دهد. در چنین شرایطی، ناشران دیگر برای کسب جایگاه بهتر در صفحه نخست رقابت نمی‌کنند؛ بلکه باید با سیستمی کنار بیایند که پاسخ را در اختیار کاربر می‌گذارد و هیچ تضمینی برای کلیک روی منبع اصلی باقی نمی‌گذارد.
پیامدهای جست‌وجوی هوش مصنوعی گوگل
برای مطالعه بیشتر: انویدیا به دنبال تبدیل نیروگاه‌های هسته‌ای قدیمی به مراکز داده هوش مصنوعی
نمای کلی هوش مصنوعی از همان ابتدای کار با مشکلاتی روبه‌رو شد، اما نگرانی ناشران خیلی زود فراتر از ایرادهای فنی آن رفت. ائتلاف خبری و رسانه‌ای هشدار داد که این قابلیت می‌تواند پیامدهایی «فاجعه‌بار» برای ترافیک وب داشته باشد.
بررسی Press Gazette در سال ۲۰۲۴ نشان داد که نمای کلی هوش مصنوعی در ماه مه همان سال، در نزدیک به یک‌چهارم جست‌وجوهای مرتبط با اخبار ظاهر شده است. این رسانه در ماه اوت نیز گزارش داد که این قابلیت در برخی جست‌وجوها، وب‌سایت‌های خبری را از جایگاه‌های برتر کنار زده است و به این ترتیب، میزان دیده شدن ناشرانی را که پیش‌تر در صدر نتایج گوگل قرار داشتند، تحت تاثیر قرار داده است.
با توسعه چشم‌انداز گوگل برای جست‌وجوی مبتنی بر هوش مصنوعی، احتمال شکل‌گیری وضعیتی که این شرکت دیگر کاربران را به وب‌سایت‌های مستقل هدایت نکند، بیش از گذشته مطرح شده است. گوگل در مه ۲۰۲۵ قابلیت «AI Mode» را معرفی کرد؛ تجربه‌ای که موتور جست‌وجوی سنتی این شرکت را با رابطی شبیه چت‌بات جایگزین می‌کند و خلاصه‌هایی مفصل از اطلاعات موجود در وب ارائه می‌دهد.
وضعیت کنونی چگونه است؟
نگرانی‌هایی که ائتلاف خبری و رسانه‌ای مطرح کرده بود، به‌تدریج با داده‌های مربوط به ترافیک وب تقویت شد. پس از عرضه قابلیت‌های جست‌وجوی هوش مصنوعی گوگل، بازدید وب‌سایت‌های ناشران آنلاین به شدت افت کرد. گزارشی که وال‌استریت ژورنال در ژوئن ۲۰۲۵ منتشر کرد، نشان داد که ترافیک وب‌سایت‌های Business Insider، واشینگتن پست، HuffPost و حتی خود این روزنامه، از سال ۲۰۲۲ روند نزولی داشته است.
بر اساس داده‌های شرکت تحلیل ترافیک Similarweb که در این گزارش به آنها استناد شده، سهم جست‌وجو از ترافیک نیویورک تایمز طی سه سال از ۴۴ درصد به ۳۵٫۵ درصد کاهش یافته است. گزارش Digiday نیز از افت مشابه ترافیک در میان اعضای Digital Content Next خبر داد؛ انجمنی صنفی که رسانه‌ها و شرکت‌های بزرگی مانند بلومبرگ، آسوشیتدپرس، نیویورک تایمز و Vox Media را نمایندگی می‌کند. به گزارش این رسانه، Digital Content Next اعلام کرد که ۱۹ عضو آن بین مه و ژوئن ۲۰۲۵ با کاهش یک تا ۲۵ درصدی ترافیک ناشی از گوگل مواجه شده‌اند.
DMG Media، شرکت مالک روزنامه‌های دیلی‌میل و مترو نیز به سازمان رقابت و بازارهای بریتانیا اعلام کرد که نرخ کلیک وب‌سایت‌های آن بین ژوئن و ژوئیه ۲۰۲۵، تحت تاثیر نمای کلی هوش مصنوعی تا ۸۹ درصد کاهش یافته است. یافته‌های موسسه پژوهشی Pew نیز این نگرانی‌ها را تقویت می‌کند: کاربران پس از مشاهده نمای کلی هوش مصنوعی، تمایل کمتری به کلیک روی لینک وب‌سایت‌های دیگر دارند.
این داده‌ها با ادعاهای گوگل مبنی بر سودمند بودن قابلیت‌های جست‌وجوی هوش مصنوعی برای اکوسیستم وب، فاصله چشمگیری دارند. لیز رید، مدیر بخش جست‌وجوی گوگل، سال گذشته اعلام کرد که حجم کلیک‌های خروجی از موتور جست‌وجو «ثابت» باقی مانده است. او همچنین مدعی شد که جست‌وجوی مبتنی بر هوش مصنوعی، کلیک‌های بیشتری را به سمت طیف متنوع‌تری از وب‌سایت‌ها هدایت می‌کند؛ به‌ویژه وب‌سایت‌هایی که انجمن‌های گفت‌وگو، ویدیو، پادکست و مطالب تولیدشده از سوی کاربران را در بر می‌گیرند. نیک فاکس، معاون ارشد گوگل در حوزه دانش و اطلاعات نیز در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی عنوان کرد: «از دیدگاه ما، وب در حال شکوفایی است.»
در کنار افزایش نظارت نهادهای تنظیم‌گر، ناشران متعددی در کشورهای مختلف از گوگل شکایت کرده‌اند و مدعی شده‌اند قابلیت‌های جست‌وجوی هوش مصنوعی این شرکت باعث کاهش ترافیک وب‌سایت‌های آنها شده است. با وجود این، بسیاری از این پرونده‌ها به نتیجه مطلوب ناشران نرسیده‌اند. آمیت مهتا، قاضی دادگاه منطقه‌ای ایالات متحده، پرونده ضدانحصار شرکت Chegg و شرکت Penske Media را رد کرد؛ شرکتی که مالک رسانه‌هایی از جمله رولینگ استون، بیلبورد، هالیوود ریپورتر و The Verge است. همچنین همین قاضی درخواست طرح دعوای گروهی درباره قابلیت نمای کلی هوش مصنوعی را که از سوی چند روزنامه در ایالت آرکانزاس مطرح شده بود، نپذیرفت.
گام بعدی چیست؟
کاهش ترافیک حاصل از جست‌وجو، ناشران آنلاین را وادار کرده است راهبردهای انتشار و درآمدزایی خود را بازنگری کنند. بسیاری از آنها اکنون برای معرفی محتوا و کسب درآمد بیشتر به شبکه‌های اجتماعی، خبرنامه‌ها و مدل‌های اشتراکی متکی شده‌اند. برخی ناشران نیز از گزینه‌ای استفاده می‌کنند که امکان جلوگیری از نمایش محتوای آنها در AI Mode و نمای کلی هوش مصنوعی را فراهم می‌کند، بی‌آنکه جایگاه آنها در نتایج عادی جست‌وجو تغییر کند. گوگل پس از صدور دستوری از سوی بریتانیا، این قابلیت را به‌طور گسترده در اختیار ناشران قرار داد. با وجود این، چنین امکانی به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل افت ترافیک را برطرف کند.
برای مطالعه بیشتر: پدرخوانده هوش مصنوعی: باید با ربات‌ها دوست شویم، وگرنه نابود خواهیم شد
به نظر می‌رسد فشار ناشران آنلاین، گوگل را به بازنگری در برخی جنبه‌های جست‌وجوی هوش مصنوعی واداشته است. این شرکت نمایش منابع را در قابلیت‌های AI Mode و نمای کلی هوش مصنوعی برجسته‌تر کرده است. اکنون با نگه داشتن نشانگر ماوس روی یک لینک در هر یک از این دو قابلیت، پنجره‌ای باز می‌شود که فهرستی از مقاله‌های مرتبط را همراه با تصاویر آنها نمایش می‌دهد. در تغییر دیگری نیز لینک‌های درج‌شده در متن پاسخ‌ها، در موارد بیشتری به بخش‌های بالاتر پاسخ منتقل شده‌اند تا دسترسی به منابع آسان‌تر شود.
انتظار می‌رود گوگل همچنان نحوه نمایش منابع در جست‌وجوی هوش مصنوعی را تغییر دهد و هم‌زمان، راه‌هایی برای جبران هزینه ناشرانی پیدا کند که محتوای آنها در تولید پاسخ‌ها به کار می‌رود. این شرکت بیان کرده است که ۴۰۰ ناشر، از جمله واشینگتن پست، CNN، Axios و فایننشال تایمز، اکنون در برنامه آزمایشی «هوش مصنوعی اخبار» حضور دارند؛ طرحی که با دریافت مجوز استفاده از محتوا، به توسعه قابلیت‌های جدید هوش مصنوعی کمک می‌کند. همچنین طبق گزارش‌های The Information و Digiday، گوگل در حال آزمایش برنامه‌ای است که به ناشران برای استفاده از محتوای آنها در نمای کلی هوش مصنوعی و AI Mode پول پرداخت می‌کند. با وجود این، هنوز روشن نیست که این طرح برای ترمیم رابطه آسیب‌دیده گوگل با ناشران و جبران افت ترافیک آنها کافی خواهد بود یا خیر.
