فهرست مطالب
ایلان ماسک اعلام کرد که اسپیس‌ایکس هفته گذشته محدودیت‌هایی را روی استفاده از سامانه اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در اوکراین اعمال کرده است.
به گزارش سرویس اینترنت و شبکه تکناک، این محدودیت‌ها به اختلال در عملیات نظامی این کشور انجامیده است. اوکراین روز شنبه اعلام کرد که پس از قطعی طولانی‌مدت، سرویس استارلینک و نسخه نظامی آن، استارشیلد، بار دیگر به‌طور کامل فعال شده‌اند. این اعلام دو روز پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا گفت که از ماسک خواسته شده است «آن را دوباره فعال کند».
بیشتر بخوانید: اپل برای ورود به عصر فناوری 6G به دنبال جذب مهندس مخابرات است
ماسک در مجموعه‌ای از پست‌ها در شبکه اجتماعی X که از شنبه‌شب تا بامداد یکشنبه منتشر شدند، اوکراین را متهم کرد که با استفاده از استارلینک برای اجرای حملات تهاجمی پهپادی، شرایط استفاده از این سرویس را نقض کرده است. او نوشت: «آن راه گریز هفته گذشته بسته شد.» ماسک در ادامه تاکید کرد: «استفاده از استارلینک، به عنوان یک سرویس تجاری غیرنظامی برای حملات تهاجمی پهپادی با هدف کشتن افراد هرگز مجاز نبوده است و نباید هم مجاز باشد.» او در پستی دیگر بیان کرد: «ما زمانی شرایط استفاده از خدمات خود را اجرا کردیم که راه‌هایی برای دور زدن آنها به کار گرفته شده بود.»
اعمال محدودیت‌های استارلینک در اوکراین
در ابتدا، نه ماسک و نه دولت آمریکا مسئولیت اعمال محدودیت‌های هفته گذشته را نپذیرفتند. ماسک پیش‌تر درباره استارشیلد گفته بود: «هرگونه محدودیت در سرعت یا میزان استفاده را ارتش آمریکا تعیین می‌کند و تصمیم نهایی نیز بر عهده رئیس‌جمهور ایالات متحده است.»
فناوری استارلینک نقشی حیاتی در تامین ارتباطات نیروهای اوکراینی در خط مقدم، اجرای عملیات پهپادی و رهگیری پهپادهای جت‌موتوری روسیه دارد. مقام‌های اوکراینی اعلام کردند که محدودیت‌ها بدون اطلاع قبلی اعمال شده و سرعت عملکرد استارشیلد را به ۱۰۰ مایل بر ساعت کاهش داده است. به گفته آنها، این محدودیت‌ها توانایی ارتش در رهگیری پهپادها را مختل کرده و به لغو برخی عملیات‌ها انجامیده است.
ماسک با اشاره به اهمیت این سامانه برای دفاع اوکراین گفت: «استارلینک همچنان نقشی حیاتی در دفاع از اوکراین دارد، زیرا دست‌کم در حال حاضر، تنها سامانه‌ای است که نمی‌توان آن را مختل کرد یا از بین برد. اگر استارلینک خاموش شود، خط مقدم اوکراین بلافاصله فرو می‌پاشد. این تهدید نیست، بلکه صرفا بیان یک واقعیت است.» او در چندین پست و پاسخ به کاربران، منتقدان خود را «جنگ‌طلبان تشنه خون» توصیف کرد و مدعی شد که آنها خواهان ادامه جنگ هستند تا زمانی که آخرین مرد اوکراینی نیز در گودالی کشته شود. چند ساعت بعد، در واکنش به نظر یکی از کاربران X که نوشته بود «زلنسکی باید برود»، ماسک پاسخ داد: «بله.»
حتما بخوانید: هشدار واشنگتن به شرکت‌های اروپایی بر سر محدودیت استارلینک
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین اعلام کرد که سرعت اتصال استارلینک از شنبه‌شب به وضعیت عادی بازگشته است. وزارت دفاع اوکراین نیز روز شنبه از پایداری اتصال با سرعتی بیش از ۲۵۰ مایل بر ساعت خبر داد. با وجود این، ارتش اوکراین حداکثر سرعت عملیاتی این سامانه‌ها را اعلام نمی‌کند.
زلنسکی روز یکشنبه گفت که روسیه در طول هفته گذشته حملات گسترده‌ای را علیه اوکراین انجام داده است، اما ارتباط مستقیمی میان این حملات و محدودیت‌های استارلینک مطرح نکرد. او در پستی در X نوشت: «تنها در هفته گذشته، روسیه حدود ۱۶۰۰ بمب هدایت‌شونده هوایی، ۴۸ موشک از انواع مختلف، از جمله موشک‌های بالستیک و نزدیک به ۲۳۰۰ پهپاد تهاجمی علیه اوکراین شلیک کرده است. متاسفانه، این حملات وحشیانه تقریبا هر روز باعث کشته و زخمی شدن مردم می‌شوند.»
محدودیت‌های اعمال‌شده بر خدمات استارلینک در هفته گذشته، در شرایطی وضع شد که روابط کاخ سفید و اوکراین رو به وخامت گذاشته بود. این تنش‌ها پس از موافقت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا با توافقی در زمینه دیزل با روسیه، لغو تحریم‌های گسترده و درخواست برای روی کار آمدن رئیس‌جمهوری جدید در اوکراین تشدید شد.
همچنین اختلال در خدمات این سامانه با آنچه مقام‌های اوکراینی وقفه‌ای موقت در هشدارهای اطلاعاتی آمریکا درباره حملات قریب‌الوقوع روسیه توصیف کردند، هم‌زمان بود. سرگئی بسکرستنوف، مشاور ریاست‌جمهوری اوکراین، روز یکشنبه در واکنش به اظهارات ماسک نوشت: «بسیار عجیب است که ایلان ماسک از محدودیت‌های استارلینک در اوکراین اطلاع ندارد.» او در پیامی در تلگرام تاکید کرد: «استارلینک در قلمرو روسیه فعال نیست. بنابراین، ما از نظر فیزیکی امکان استفاده از استارلینک تجاری را برای حملات دوربرد و میان‌برد نداریم.»
سرگئی استرننکو، مشاور پیشین پهپادی وزارت دفاع اوکراین نیز استفاده از سرویس غیرنظامی استارلینک را برای ماموریت‌های پهپادی مورد اشاره ماسک «از نظر فنی غیرممکن» دانست. او در شبکه اجتماعی X توضیح داد: «برای فعالیت هر پایانه ماهواره‌ای در حال حرکت، لازم بود آن پایانه در فهرستی ویژه ثبت و به سامانه نظامی استارشیلد متصل شود. تمام ماموریت‌های پهپادی نیازمند ارتباطات ماهواره‌ای، از طریق استارشیلد قابل اجرا بودند.» استرننکو تصریح کرد: «از ایالات متحده و اسپیس‌ایکس برای فراهم کردن دسترسی به ارتباطات ماهواره‌ای حیاتی صمیمانه سپاسگزاریم. اوکراین شرایط استفاده از این خدمات را نقض نکرده است.» با وجود اختلال‌های استارلینک، حملات پهپادی اوکراین علیه اهدافی در عمق خاک روسیه در طول هفته گذشته ادامه داشت.
ولودیمیر زلنسکی هفته گذشته در برنامه “Meet the Press” شبکه NBC News، در پاسخ به این پرسش که آیا ترامپ یا ماسک دستور محدود کردن استارلینک را صادر کرده‌اند، گفت که از این موضوع اطلاع ندارد، اما معتقد است «هر دو» در آن نقش داشته‌اند. او تاکید کرد که اگر ترامپ فردا محدودیت‌ها را لغو کند، «سامانه بلافاصله مانند گذشته کار خواهد کرد». ترامپ نیز در پاسخ به پرسشی درباره گفت‌وگوی احتمالی خود با ماسک در روز پنجشنبه گفت: «نمی‌خواهم درباره این موضوع اظهارنظر کنم. اینکه من تماس گرفته باشم یا شخص دیگری، احتمالا تفاوتی ندارد. نکته اصلی این است که او سرویس را دوباره فعال کرد.» در میانه این مناقشه، نشانه‌هایی از تلاش اوکراین برای افزایش کنترل بر زیرساخت‌های ارتباطی خود آشکار شده است.
اروپا به دنبال ارتباطات ماهواره‌ای مستقل می‌رود
وزارت دفاع اوکراین هفته گذشته از توافقی با نوکیا و شرکت فنلاندی ICEYE، فعال در حوزه تصویربرداری ماهواره‌ای، برای توسعه سامانه‌ای با عنوان «ارتباطات ماهواره‌ای مستقل» خبر داد. این دو شرکت پیش‌تر نیز توسعه یک سامانه اینترنت ماهواره‌ای مشابه استارلینک را آغاز کرده بودند؛ سامانه‌ای که قرار است بر پایه «فناوری قابل اعتماد اروپایی» ساخته شود. زلنسکی هنگام اعلام این توافق گفت: «جنگ مدرن نشان داده است که ارتباطات قابل اعتماد، موضوعی مرتبط با امنیت ملی است. همه ما باید به توانمندی‌هایی متکی باشیم که کنترل آنها در اختیار خود ما باشد.»
موریتس براکه، پژوهشگر ارشد مرکز امنیت پیشرفته، اندیشکده‌ای مستقر در واشنگتن معتقد است توانایی ماسک برای محدود کردن دسترسی به استارلینک، «اهرم فشار بسیار قدرتمندی» در اختیار او قرار می‌دهد. براکه در گفت‌وگو با NBC News گفت: «این موضوع یکی از دلایلی است که اتحادیه اروپا برای توسعه زیرساخت‌های فضایی مستقل، توانمندی‌های نظامی و قابلیت‌های ارتباطی خود تلاش می‌کند.»
برای مطالعه بیشتر: چهار اپراتور بزرگ مخابراتی اروپا برای رقابت با استارلینک متحد می‌شوند
بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، در سال ۲۰۲۵ برنامه اختصاص ۳۹ میلیارد دلار به توسعه توانمندی‌های فضایی دفاعی این کشور را اعلام کرد. با وجود این، براکه تاکید کرد که اروپا برای تامین «نیاز به دارایی‌ها و زیرساخت‌های فضایی در زمان صلح و جنگ» همچنان باید مسیر طولانی را طی کند. او تصریح کرد: «اوکراین اکنون پیامدهای این وابستگی را در خط مقدم و در دشوارترین شرایط ممکن تجربه می‌کند.»
نگرانی درباره احتمال اختلال در ارتباطات استارلینک اوکراین سابقه دارد. در سپتامبر ۲۰۲۲، هم‌زمان با پیشروی مهم نیروهای اوکراینی برای بازپس‌گیری مناطق تحت کنترل روسیه، اتصال این سامانه با اختلال مواجه شد.
خبرگزاری رویترز در گزارشی در سال ۲۰۲۵ به نقل از سه منبع مدعی شد ماسک دستوری صادر کرده بود که عملیات ضدحمله اوکراین را مختل کرد. به گفته این منابع، این اقدام به قطع ارتباطات انجامید و یگان‌های توپخانه دوربرد اوکراین را که برای اصابت به اهداف خود به استارلینک متکی بودند، با مشکل مواجه ساخت. سخنگوی اسپیس‌ایکس در واکنش به این گزارش، آن را «نادرست» توصیف کرد.
