دانشمندی که انسان نیست؛ هوش مصنوعی کشف علمی می‌کند

پژوهشگران سوئدی دانشمند هوش مصنوعی خودرانی ساخته‌اند که می‌تواند فرضیه تولید کند، آزمایش طراحی کند و نتایج پژوهش‌های زیستی را تحلیل کند.

به گزارش سرویس سلامت و پزشکی تک‌ناک،پژوهشگران با ترکیب پیشرفت‌های مدل‌های زبانی بزرگ، استدلال خودکار و فناوری‌های اتوماسیون آزمایشگاهی، یک آزمایشگاه هوش مصنوعی حلقه‌بسته ایجاد کرده‌اند.

این آزمایشگاه می‌تواند روی مخمر آبجو با نام علمی Saccharomyces cerevisiae پژوهش کند. پژوهشگران برای آغاز کار، اطلاعات علمی مختلفی از جمله ژنوم، فرایندهای متابولیکی و مطالعات قبلی مربوط به این مخمر را در اختیار سیستم قرار دادند.

دانشمند هوش مصنوعی چگونه پژوهش می‌کند؟

ایوگنیا تی‌یوکووا، پژوهشگر پسادکتری در بخش علوم زیستی دانشگاه فناوری چالمرز و یکی از نویسندگان این مطالعه، می‌گوید حجم این اطلاعات برای تحلیل یک انسان بسیار زیاد است، اما دانشمند هوش مصنوعی می‌تواند پرسش‌های زیستی امیدوارکننده را شناسایی کند، آزمایش‌های مناسب برای بررسی آنها را پیشنهاد دهد، نتایج آزمایش‌ها را ارزیابی کند و بر اساس شواهد جدید، درک خود را به‌صورت تکرارشونده اصلاح کند. به گفته او، این سیستم‌ها صرفاً ابزارهایی برای پشتیبانی از تصمیم‌گیری نیستند و می‌توانند به‌طور فعال دانش علمی جدید تولید کنند.

ترکیب توانایی استدلال هوش مصنوعی با قابلیت انجام آزمایش‌های واقعی، رویکردی کم‌سابقه و پیشرفته در حوزه‌ای است که به‌سرعت در حال گسترش است و دانشمندان هوش مصنوعی می‌توانند در آن بخش قابل‌توجهی از فرایند پژوهش را به‌صورت مستقل انجام دهند.

تی‌یوکووا این تحول را با توسعه خودروهای خودران مقایسه می‌کند که در آنها هوش مصنوعی و یادگیری ماشین برای پردازش اطلاعات، نتیجه‌گیری و انجام اقدامات استفاده می‌شوند.

راس کینگ، استاد بخش علوم کامپیوتر و مهندسی دانشگاه فناوری چالمرز و دانشگاه گوتنبرگ و نویسنده ارشد این مطالعه، معتقد است آزمایشگاه‌های خودران می‌توانند با بررسی سیستماتیک سامانه‌های زیستی، سرعت پژوهش را به میزان چشمگیری افزایش دهند.

بیشتر بخوانید: اولین جراحی موفق  قلب با ربات مجهز به هوش مصنوعی

همکاری انسان و هوش مصنوعی در پژوهش‌های آینده

کینگ می‌گوید دانشمندان هوش مصنوعی در آینده با دانشمندان انسانی همکاری خواهند کرد تا روند کشف در حوزه‌های زیست‌شناسی، پزشکی و زیست‌فناوری را سرعت بخشند.

به گفته او، چنین سیستم‌هایی می‌توانند زمان موردنیاز برای بررسی پرسش‌های پیچیده علمی را کاهش دهند و استفاده از منابع آزمایشگاهی را بهینه کنند.

با این حال، هر دو نویسنده تأکید می‌کنند که هوش مصنوعی خودران در شرایط فعلی قرار نیست جایگزین دانشمندان شود، بلکه به‌تدریج توانایی انجام چرخه‌های معمول تولید فرضیه و آزمایش آنها را بر عهده خواهد گرفت.

کینگ می‌گوید دانشمندان انسانی همچنان برای تعیین اولویت‌های پژوهشی، تفسیر اهمیت گسترده‌تر یافته‌های علمی و نظارت اخلاقی ضروری هستند.

به گفته او، نسل‌های آینده سیستم‌های خودران کشف علمی، توانایی بیشتری برای همکاری با دانشمندان انسانی پیدا خواهند کرد و به شرکای ارزشمندی برای پاسخ به برخی از چالش‌برانگیزترین پرسش‌ها در زیست‌شناسی و پزشکی تبدیل خواهند شد.

بیشتر بخوانید: هوش مصنوعی با پوست زنده انسان آموزش می‌بیند

سابقه دانشمندان هوش مصنوعی

راس کینگ نخستین فردی بود که مفهوم یک ربات دانشمند همه‌منظوره را توسعه داد. نخستین ربات دانشمند او با نام Adam برای انجام مستقل آزمایش‌های علمی و تولید دانش جدید طراحی شده بود. او بعدها دومین ربات دانشمند خود با نام Eve را توسعه داد که به‌طور ویژه برای کشف دارو طراحی شده بود.

مفهوم استفاده از سامانه‌های رباتیک برای خودکارسازی و سرعت بخشیدن به کشفیات علمی از آن زمان به حوزه‌های دیگری مانند شیمی و سایر وظایف تخصصی پژوهشی نیز گسترش یافته است.