فهرست مطالب
هواپیمای خورشیدی ApusNeo با بال‌های ۱۸ متری و ثبت پروازی ۲۹ ساعته در ارتفاع حداکثر ۱۴ هزار و ۵۰۰ متری بر فراز اسپانیا، رکورد جدیدی در حریم هوایی اروپا ثبت کرد.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، شرکت UAVOS مدعی شده است که هیچ هواپیمای خورشیدی دیگری پیش از آن در حریم هوایی اروپا به چنین ارتفاعی نرسیده بود.
هواپیمای ApusNeo روز ۱۶ اکتبر از پایگاه Canarias Stratoport، واقع در پارک فناوری فوئرته‌ونتورا اسپانیا به پرواز درآمد. این پایگاه برای آزمایش هواپیماهای بدون سرنشین و سکوهای پروازی ارتفاع بالا استفاده می‌شود. شرکت سازنده قصد دارد در آینده از این هواپیما برای نظارت بر مناطق جنگلی و شناسایی زودهنگام آتش‌سوزی‌ها بهره بگیرد. آتش‌سوزی‌های تابستانی یکی از چالش‌های مهم مجمع‌الجزایر قناری هستند.
الیاکسی استراتسیلاتائو، بنیان‌گذار و مدیرعامل UAVOS بیان کرد که ارتفاع ثبت‌شده به معنای رسیدن هواپیما به سقف توانایی فنی آن نیست. طبق توضیحات او، اطلاعیه‌های هوانوردی مربوط به این مأموریت، موسوم به NOTAM، اجازه پرواز در ارتفاع بالاتر را نمی‌دادند. این اطلاعیه‌ها محدودیت‌های فضای هوایی را مشخص می‌کنند. شرکت مدیریت ناوبری هوایی اسپانیا، ENAIRE، هماهنگی‌های لازم را برای انجام این پرواز برعهده داشت.
بیشتر بخوانید: پرواز موفق نخستین هواپیمای برقی سرنشین‌دار مجهز به باتری + تصویر
آزمایش پروازهای طولانی و هدف تازه ۱۰۰ ساعته
هواپیمای خورشیدی ApusNeo پیش از آزمایش اکتبر نیز چند بار از همین پایگاه برخاسته بود. به گفته ENAIRE، این مدل در دسامبر سال گذشته در پروژه تحقیقاتی اسپانیایی ISSEC شرکت کرد. پژوهشگران در آن مأموریت بررسی کردند که سکوهای پروازی ارتفاع بالا چگونه می‌توانند اطلاعات زنده را به نیروهای امدادی و خدمات اضطراری منتقل کنند.
در آزمایش‌های بعدی، تمرکز مهندسان ابتدا بر افزایش مدت پرواز قرار گرفت. مرکز هوافضای اندلس، CATEC، که بهره‌برداری از هواپیما را انجام می‌دهد، اعلام کرد که دو پرواز آزمایشی در سپتامبر به‌ترتیب ۲۹ و ۵۲ ساعت بدون توقف ادامه داشتند. در پرواز اکتبر، دستیابی به ارتفاع بیشتر به هدف اصلی تبدیل شد.
همچنین شرکت UAVOS از ادامه آزمایش‌های استقامتی خبر داده است. طبق اطلاعات ارائه‌شده به رسانه منتشرکننده خبر، ApusNeo در پرواز تازه خود بیش از ۸۰ ساعت در آسمان باقی مانده بود و دستیابی به ۱۰۰ ساعت را دنبال می‌کرد. رسانه محلی Noticias Fuerteventura گزارش داد که این هواپیما در آن مأموریت در ارتفاع حدود ۹ هزار و ۱۰۰ متری پرواز می‌کرد و قرار بود روز شنبه به پارک فناوری بازگردد. این ارقام به وضعیت هواپیما هنگام انتشار گزارش اصلی مربوط هستند و نتیجه نهایی پرواز را مشخص نمی‌کنند.
راز ماندگاری طولانی هواپیما، استفاده هم‌زمان از پنل‌های خورشیدی و باتری است. پنل‌های نصب‌شده روی بال در طول روز برق موتورهای الکتریکی را تأمین و انرژی اضافی را در باتری‌ها ذخیره می‌کنند. پس از غروب آفتاب، باتری‌ها انرژی مورد نیاز موتور را فراهم می‌کنند. با طلوع خورشید، شارژ دوباره آغاز می‌شود. این چرخه می‌تواند در شرایط مناسب، امکان پرواز چندروزه یا حتی چندهفته‌ای را ایجاد کند.
بیشتر بخوانید: اولین پهپاد خورشیدی جهان با بالی به اندازه بوئینگ 747 ساخته شد
شناسایی آتش‌سوزی با هواپیمای خورشیدی ApusNeo
ریشه طراحی ApusNeo به پروژه‌ای در سال ۲۰۱۸ بازمی‌گردد. شرکت UAVOS در آن زمان نمونه‌ای آزمایشی به نام ApusDuo را معرفی کرد که دو بال پشت‌سرهم با دهانه ۱۴ متر داشت. در نسخه جدید، مهندسان بال عقبی را حذف کردند و طول بال اصلی را افزایش دادند. دهانه بال ApusNeo اکنون به ۱۸ متر می‌رسد و حداکثر وزن آن هنگام برخاست ۴۷ کیلوگرم است.
به گفته مدیرعامل شرکت سازنده، نسخه تقویت‌شده این هواپیما توانایی حمل محموله‌ای تا وزن ۳٫۴ کیلوگرم را دارد. در آزمایش اخیر، تجهیزات رصد زمین روی هواپیما نصب شده بود. این تجهیزات شامل دوربینی با وضوح بالا و حسگرهای مادون‌قرمز بودند و تصاویر را به صورت زنده به ایستگاه زمینی ارسال می‌کردند.
حسگرهای مادون‌قرمز برای مأموریت پایش آتش‌سوزی اهمیت ویژه‌ای دارند. این حسگرها به‌جای تکیه بر مشاهده دود، گرمای سطح زمین را ثبت می‌کنند و می‌توانند نقاط داغ را شناسایی کنند. در نتیجه، هواپیما می‌تواند به تشخیص زودهنگام آتش‌سوزی و بررسی تغییرات آن در طول زمان کمک کند. داده‌های ارسالی به زمین می‌توانند در اختیار تیم‌های پایش قرار بگیرند و تصویری از وضعیت منطقه ارائه دهند. چنین کاربردی برای مناطقی که دسترسی به آنها دشوار است، اهمیت پیدا می‌کند و به تصمیم‌گیری نیروهای امدادی کمک می‌کند.
مزیت مهم یک هواپیمای خورشیدی ارتفاع بالا، توانایی ماندن بر فراز منطقه‌ای مشخص است. ماهواره‌های مدار پایین زمین هنگام عبور از بالای یک منطقه، معمولا فقط چند دقیقه امکان رصد مستقیم آن را دارند. هواپیماهای سرنشین‌دار و پهپادهای متداول نیز برای سوخت‌گیری یا شارژ ناچار به فرود هستند. در مقابل، یک سکوی خورشیدی می‌تواند در صورت مساعد بودن شرایط انرژی، روزها یا هفته‌ها همان منطقه را زیر نظر بگیرد و روند گسترش حریق را دنبال کند.
بیشتر بخوانید: آزمایش موفق جدیدترین هواپیمای جاسوسی جهان
فاصله با رکوردهای جهانی و چالش پرواز در زمستان
با وجود موفقیت اخیر، هواپیمای خورشیدی ApusNeo هنوز به ارتفاع تعریف‌شده برای سکوهای ارتفاع بالای مخابراتی، موسوم به HAPS نرسیده است. اتحادیه بین‌المللی مخابرات، ITU، محدوده عملیاتی این سکوها را ارتفاع ۲۰ تا ۵۰ کیلومتری تعیین می‌کند. بنابراین، ارتفاع ۱۴٫۵ کیلومتری ثبت‌شده برای ApusNeo پایین‌تر از این محدوده است.
حتی مدل پیشین شرکت نیز در یکی از آزمایش‌های خود به ارتفاع بیشتری رسیده بود. به گفته UAVOS، هواپیمای ApusDuo در سال ۲۰۲۳ طی پروازی ۱۰٫۵ ساعته در رواندا به ارتفاع ۱۶ هزار و ۶۸۶ متری دست یافت. با وجود این، رکورد هواپیمای خورشیدی Zephyr متعلق به ایرباس فاصله بیشتری را نشان می‌دهد. این هواپیما که اکنون شرکت AALTO آن را اداره می‌کند، به ارتفاع ۲۳ هزار و ۱۹۵ متری رسیده است. شرکت AALTO اعلام کرده است که Zephyr در سال ۲۰۲۵ توانست ۶۷ روز و ۶ ساعت و ۵۲ دقیقه بدون توقف پرواز کند.
افزایش مدت پرواز تنها به طراحی بال و ظرفیت باتری وابسته نیست. هواپیماهای خورشیدی کوچک باید در طول روز به‌اندازه کافی انرژی ذخیره کنند تا شب را پشت سر بگذارند. کوتاه شدن روزها در زمستان این کار را دشوار می‌کند. شرکت سافت‌بانک، توسعه‌دهنده هواپیمای خورشیدی استراتوسفری Sunglider نیز هشدار داده است که روزهای کوتاه زمستان مانعی برای پرواز مداوم در تمام فصل‌های سال هستند.
زمان آغاز نخستین مأموریت واقعی ApusNeo برای مراقبت از جنگل‌ها هنوز مشخص نیست. شرکت UAVOS شریک فناوری شرکت Mira Aerospace است که به‌عنوان زیرمجموعه Space42 ابوظبی در زمینه سکوهای ارتفاع بالا فعالیت دارد. مدیرعامل UAVOS بیان کرد که این شرکت آماده است هواپیما را برای مأموریت‌های آینده تجهیز کند و محموله‌ها و حسگرهای پیشرفته‌تری روی آن نصب نماید. با وجود این، ثبت پروازهای طولانی‌تر و دستیابی به ارتفاع عملیاتی مورد نیاز همچنان از مراحل مهم پیش روی این پروژه هستند.
