دانشمندان آمریکایی با بررسی گرد و غبار ساختمانها، 54 ویروس مختلف از جمله کووید-19 و آنفلوآنزا را شناسایی کردند.
به گزارش سرویس علمی تکناک، پژوهشگران آمریکایی در مطالعهای تازه اعلام کردند گرد و غبار جمعآوریشده از ساختمانها میتواند به ابزاری جدید برای ردیابی شیوع ویروسها تبدیل شود.
دانشمندان در این تحقیق موفق شدند 54 ویروس مختلف را از نمونههای گرد و غبار ساختمانهای آموزشی، اداری و دانشگاهی شناسایی کنند؛ موضوعی که میتواند روشهای پایش بیماریهای واگیردار را متحول کند.
این تحقیق را گروهی از پژوهشگران دانشگاه ایالتی اوهایو انجام دادند و نتایج آن در نشریه علمی Building and Environment منتشر شده است. دانشمندان در این پروژه گرد و غبار جمعآوریشده از جاروبرقی ساختمانها را بررسی کردند و رد ژنتیکی ویروسهای مختلف را در آن یافتند.
محققان اعلام کردند در حال حاضر ردیابی شیوع بیماریها معمولاً به مراجعه بیماران به مراکز درمانی و انجام آزمایش وابسته است. این روند میتواند چند روز یا حتی چند هفته پس از آغاز واقعی شیوع بیماری اتفاق بیفتد. به گفته پژوهشگران، روش جدید مبتنی بر گرد و غبار میتواند تصویر سریعتر و دقیقتری از وضعیت انتشار ویروسها در ساختمانها ارائه کند.
در این مطالعه، پژوهشگران 27 نمونه گرد و غبار را از ساختمانهای مختلف در ایالت اوهایوی آمریکا جمعآوری کردند. این نمونهها از چهار مهدکودک، یک پیشدبستانی، دو مدرسه ابتدایی، دو مرکز تفریحی، 11 خوابگاه دانشگاهی، یک کتابخانه دانشگاهی و دو ساختمان اداری به دست آمد.
دانشمندان سپس مواد ژنتیکی موجود در گرد و غبار را استخراج کردند و با استفاده از دو روش آزمایشگاهی مختلف مورد بررسی قرار دادند. روش نخست برای شناسایی ویروسهای مشخص طراحی شده بود. روش دوم از فناوری توالییابی گسترده استفاده میکرد و میتوانست بیش از 200 ویروس مرتبط با سلامت عمومی را همزمان بررسی کند.
نتایج نشان داد تمام 27 نمونه گرد و غبار حداقل حاوی یک ویروس بودهاند. پژوهشگران اعلام کردند راینوویروس که یکی از عوامل اصلی سرماخوردگی محسوب میشود، در 85 درصد نمونهها وجود داشته است.
علاوه بر راینوویروس، دانشمندان ویروسهای دیگری مانند SARS-CoV-2 عامل بیماری کووید-19، ویروس آنفلوآنزا، نوروویروس، آدنوویروس، ویروس اپشتین بار و ویروس پاپیلومای انسانی را نیز شناسایی کردند.
پژوهشگران توضیح دادند انسانها هنگام حضور در ساختمانها، ذرات زیستی مختلفی را در محیط پراکنده میکنند. بازدم، عطسه، ذرات پوستی و سایر مواد بیولوژیکی به مرور زمان در گرد و غبار انباشته میشوند و اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت سلامت افراد حاضر در ساختمان ایجاد میکنند.
دانشمندان اعلام کردند گرد و غبار میتواند مانند یک آرشیو زیستی عمل کند و دادههایی را که طی چند روز یا حتی چند هفته در محیط جمع شدهاند، در خود نگه دارد. همین مسئله باعث میشود این روش نسبت به برخی شیوههای سنتی پایش بیماریها مزیت داشته باشد.
این مطالعه همچنین تفاوتهای جالبی را میان ساختمانهای کودکان و ساختمانهای مخصوص بزرگسالان نشان داد. پژوهشگران سه ویروس شامل MW polyomavirus، سیتومگالوویروس انسانی و WU polyomavirus را بیشتر در مراکز مرتبط با کودکان مشاهده کردند.
طبق دادههای تحقیق، ویروس MW polyomavirus در 86 درصد مراکز نگهداری کودکان دیده شد، در حالی که فقط در 10 درصد ساختمانهای اداری بزرگسالان وجود داشت. دو ویروس دیگر نیز در بیش از نیمی از مراکز کودکمحور مشاهده شدند اما در ساختمانهای اداری شناسایی نشدند.
پژوهشگران اعلام کردند این تفاوتها نشان میدهد گرد و غبار ساختمانها میتواند ویژگیهای جمعیتی افراد حاضر در محیط را نیز منعکس کند. به گفته آنها، نوع ویروسهای موجود در گرد و غبار تا حد زیادی با سن ساکنان ساختمان ارتباط دارد.
دانشمندان در بخش دیگری از مطالعه، روند تغییرات ویروسها را در طول زمان بررسی کردند. آنها طی حدود یک سال، 56 نمونه گرد و غبار را از یک ساختمان اداری جمعآوری کردند و میزان ویروس SARS-CoV-2 و آنفلوآنزای A را اندازهگیری کردند.
نتایج نشان داد سطح ویروس آنفلوآنزا در گرد و غبار، همزمان با افزایش شیوع آنفلوآنزا در زمستان 2025 بالا رفته است. دادههای گرد و غبار با آمار منتشرشده توسط مرکز کنترل و پیشگیری بیماری آمریکا و اداره بهداشت اوهایو مطابقت داشت.
پژوهشگران اعلام کردند این موضوع نشان میدهد گرد و غبار میتواند برای شناسایی سریعتر موجهای شیوع بیماری در ساختمانها و محیطهای پرتردد مفید باشد. آنها همچنین تأکید کردند این روش میتواند در کنار سامانههای پایش فاضلاب مورد استفاده قرار گیرد.
دانشمندان توضیح دادند سامانههای پایش فاضلاب در دوران همهگیری کووید-19 کاربرد گستردهای داشتند، اما محدودیتهایی نیز دارند. برای نمونه، برخی مکانها مانند پادگانهای نظامی یا ساختمانهایی که به شبکه فاضلاب متمرکز متصل نیستند، امکان استفاده مؤثر از این سامانهها را ندارند.
با این حال، پژوهشگران تأکید کردند آزمایشهای انجامشده فقط مواد ژنتیکی ویروسها را شناسایی میکنند و مشخص نمیکنند که ویروسها هنوز قابلیت آلودهسازی دارند یا خیر. به گفته آنها، وجود رد ژنتیکی ویروس در گرد و غبار لزوماً به معنای خطر فعال عفونت نیست.
دانشمندان همچنین اعلام کردند این تحقیق محدودیتهایی دارد. تعداد نمونهها کم بوده و همه دادهها فقط از ایالت اوهایو جمعآوری شدهاند. عواملی مانند میزان نظافت ساختمان، تعداد افراد حاضر در محیط و شیوه جاروبرقی کشیدن نیز میتواند بر نتایج اثر بگذارد.
بودجه این پروژه را شرکت BlueHalo و آزمایشگاه تحقیقاتی نیروی هوایی آمریکا تأمین کردند. مؤسسه ملی آلرژی و بیماریهای عفونی آمریکا نیز بخشی از حمایت مالی این تحقیق را بر عهده داشت.
پژوهشگران در پایان اعلام کردند گرد و غبار ساختمانها ممکن است در آینده به ابزاری مکمل برای پایش بیماریهای واگیردار تبدیل شود و به مسئولان بهداشت عمومی در شناسایی سریعتر شیوع ویروسها کمک کند.
