فهرست مطالب
محققان نشان داده‌اند که مهندسی هدفمند محتوای خواب با صدا می‌تواند خلاقیت و توانایی حل مسئله را افزایش دهد.
به گزارش سرویس علمی تکناک، توصیه قدیمی «به آن فکر کن و بخواب» پایه علمی دارد. روانشناسان مدت‌ها است که دریافته‌اند فاصله گرفتن از یک مسئله دشوار می‌تواند باعث بینش ناگهانی شود، اما مطالعه علمی خواب و رویاها دشوار بود، چرا که محققان به ندرت می‌توانستند بدون بیدار کردن فرد، مسیر خواب او را کنترل کنند.
تیمی از دانشمندان علوم اعصاب دانشگاه نورث‌وسترن شواهدی ارائه داده‌اند که نشان می‌دهد محتوای خواب می‌تواند در محیطی کنترل‌شده به طور هدفمند هدایت شود. یافته‌های آنها تایید می‌کند که مرحله REM خواب، که با خواب‌های زنده و گاه خودآگاه همراه است، می‌تواند پنجره‌ای ارزشمند برای بروز تفکر خلاق باشد.
در این تحقیق، محققان از تکنیکی موسوم به «فعال‌سازی هدفمند حافظه» (TMR) بهره بردند. در حین خواب شرکت‌کنندگان، صداهای مرتبط با تلاش‌های پیشین برای حل معما پخش شد تا مغز را به یاد مسائل ناتمام بیندازد و محتوای خواب مرتبط را تحریک کند. این صداها تنها پس از تایید فعالیت مغزی نشان‌دهنده خواب عمیق پخش شدند. نتایج نشان داد که این رویکرد موثر است؛ ۷۵ درصد شرکت‌کنندگان گزارش دادند که خواب آنها شامل عناصری مرتبط با معماهای حل‌نشده بوده است. علاوه بر این، مسائلی که در خواب ظاهر شدند، پس از بیداری با نرخ بسیار بالاتری حل شدند، نسبت به مسائلی که در خواب دیده نشده بودند (۴۲ درصد در مقابل ۱۷ درصد).
حتما بخوانید: آیا مغز با خوابیدن مسائل را بهتر پردازش می کند؟ + ویدیو
تاثیر مهندسی هدفمند محتوای خواب
محققان تاکید می‌کنند که نتایج به‌دست‌آمده اثبات نمی‌کند که رویا دیدن درباره یک مسئله به طور مستقیم باعث حل آن می‌شود. عوامل جانبی، مانند افزایش انگیزه یا تمرکز بر حل معما می‌توانند هم رویا دیدن و هم حل مسئله را محتمل‌تر سازند. با وجود این، امکان مهندسی هدفمند محتوای خواب، گامی مهم در فهم نقش خواب در تفکر خلاق به حساب می‌آید. کن پالر، نویسنده ارشد و استاد روانشناسی و مدیر برنامه علوم شناختی دانشگاه نورث‌وسترن گفت: «بسیاری از مشکلات امروز جهان نیازمند راه‌حل‌های خلاقانه هستند. با درک بهتر چگونگی تفکر خلاق و تولید ایده‌های نو توسط مغز، می‌توانیم به حل این مسائل نزدیک‌تر شویم و مهندسی خواب می‌تواند در این مسیر نقش موثری ایفا کند.»
آزمایش اصلی و نتایج آن
در این تحقیق، تیم علمی ۲۰ داوطلب را با تجربه قبلی در خواب خودآگاه جذب کردند. شرکت‌کنندگان پس از ورود به آزمایشگاه، مجموعه‌ای از معماهای پیچیده را حل کردند و به هر معما سه دقیقه زمان داده شد. هر معما با یک موسیقی متن مشخص جفت شد و با توجه به دشواری عمدی معماها، اکثر آنها در جلسه اولیه حل نشدند. سپس شرکت‌کنندگان شب را در آزمایشگاه گذراندند و فعالیت مغزی و دیگر شاخص‌های فیزیولوژیک آنها با استفاده از پلی‌سومنوگرافی پایش شد. در مرحله خواب REM، محققان موسیقی متن مرتبط با نیمی از معماهای حل‌نشده را پخش کردند تا حافظه مرتبط با آنها فعال شود. برخی داوطلبان از نشانه‌های از پیش تعیین‌شده، مانند بو کشیدن مکرر برای اعلام اینکه صداها را تشخیص داده‌اند و درباره معماهای مرتبط در خواب فکر می‌کنند، استفاده کردند.
بیشتر بخوانید: استرس و بی‌خوابی دشمن خاموش سلول‌های حیاتی ایمنی بدن
شرکت‌کنندگان پس از بیداری، رویاهای خود را گزارش کردند. بسیاری از رویاها حاوی بخش‌ها یا ایده‌هایی از معماها بودند، اما در ۱۲ نفر از ۲۰ داوطلب، رویاها به طور چشمگیری به معماهایی اشاره داشتند که با صدا تحریک شده بودند، در حالی که معماهای غیرتحریک‌شده کمتر حضور داشتند. این افراد پس از خواب، معماهای فعال‌شده را با موفقیت بیشتری حل کردند و نرخ حل مسئله از ۲۰ درصد به ۴۰ درصد افزایش یافت، که آمار معناداری به حساب می‌آید. کارن کونکولی، پژوهشگر پسادکترا در آزمایشگاه علوم عصبی شناختی پالر و نویسنده ارشد مطالعه عنوان کرد که بزرگ‌ترین شگفتی، تاثیر صداها بر رویاهای غیرخودآگاه بود.
برای مطالعه بیشتر: گجت Dreamie برای تجربه یک خواب آرام معرفی شد
او توضیح داد: «حتی بدون خودآگاهی، یک شرکت‌کننده از شخصیت خواب برای حل معمایی درخواست کمک کرد که با صدا تحریک شده بود. شرکت‌کننده‌ای دیگر با معمای «درختان» تحریک شد و در خواب عبور از یک جنگل را تجربه کرد. شرکت‌کننده‌ای دیگر با معمای جنگل‌ها تحریک شد و خوابی دید که در حال ماهیگیری در جنگل بود و به آن معما فکر می‌کرد.» این نمونه‌ها نشان می‌دهند که حتی در خواب مهندسی شده، محتوای خواب می‌تواند تحت تاثیر صداهای محیطی قرار گیرد و دستورالعمل‌ها را دنبال کند.
محققان بیان کردند که گام بعدی، به‌کارگیری روش‌های فعال‌سازی هدفمند حافظه و رویاهای تعاملی برای بررسی دیگر عملکردهای احتمالی رویاها از جمله تنظیم عاطفی و یادگیری عمومی است. کونکولی تصریح کرد: «امیدوار هستم این یافته‌ها ما را به درک دقیق‌تری از عملکرد رویاها نزدیک کند. اگر دانشمندان بتوانند به طور قطعی نشان دهند که رویاها در حل مسئله، خلاقیت و تنظیم احساسات نقش دارند، انتظار دارم مردم اهمیت خواب را به عنوان یک اولویت برای سلامت روان و رفاه جدی بگیرند.»
