چین گلوله توپ هایپرسونیک ۶ ماخ با برد ۲۰ کیلومتر توسعه داده است که میتواند مرز میان توپخانه دریایی و پدافند هوایی موشکی را تغییر دهد.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، این پروژه بر فشردهسازی توان هایپرسونیک در ابعادی بسیار کوچک متمرکز است؛ به گونهای که شلیک آن از یک توپ ضدهوایی متعارف ۸۰ میلیمتری امکانپذیر باشد. بر اساس دادههای منتشرشده، تیم تحقیقاتی در چین، در حال توسعه یک موشک گلاید هایپرسونیک فوق کوچک و هوشمند است که بدون نیاز به پرتابگرهای موشکی بزرگ از لوله توپ شلیک میشود. در صورت عملیاتی شدن، این سامانه میتواند شکاف میان آتش توپخانه کلاسیک و سامانههای دفاع هوایی مبتنی بر موشک را از میان بردارد و مدلهای مرسوم نبرد هوایی را با چالش روبهرو کند.
مطابق نتایج شبیهسازیها، گلوله پس از شلیک با سرعتی نزدیک به ۶ ماخ از لوله توپ خارج میشود؛ سرعتی که به مراتب بالاتر از گلولههای رایج ضدهوایی است. همین ویژگی، امکان درگیری با اهداف هوایی را در فاصله ای بیش از ۲۰ کیلومتر فراهم می کند. هواگردهایی که در ارتفاع حدود ۱۰ هزار متر پرواز میکنند نیز در محدوده موثر این سلاح قرار میگیرند.
بخوانید: تصاویر رسمی شلیک موشک هایپرسونیک YJ-20 چین منتشر شد + ویدیو
تمرکز اصلی این مفهوم تسلیحاتی بر سه مولفه سرعت، مقیاس و هزینه است. اندازه کوچک گلوله در کنار پروفایل پروازی هایپرسونیک، زمان هشدار را برای هواگردهای دشمن به شدت کاهش میدهد. این کاهش زمان واکنش، میتواند معادلات درگیریهای هوایی را تغییر دهد و فرصت مانور یا گریز را به حداقل برساند.
بر اساس گزارش South China Morning Post، طراحان این پروژه معتقد هستند که سامانههای هشدار روی هواگردهای هدف، ممکن است این گلوله را تنها زمانی شناسایی کنند که فاصلهای در حدود ۳ کیلومتر باقی مانده باشد. در چنین شرایطی، خلبان یا سامانه دفاعی، تنها چند ثانیه برای واکنش در اختیار خواهد داشت.
حتی در همین فاصله کوتاه نیز سرعت گلوله توپ هایپرسونیک چین به حدود ۳٫۶ ماخ میرسد. شبیهسازیهای رایانهای نشان میدهند که این سامانه، توان مانورپذیری بالایی دارد و میتواند به صورت تهاجمی مسیر خود را با تغییرات حرکتی هدف تطبیق دهد. در سناریوهایی که هدف یک گردش تند نزدیک به ۹۰ درجه انجام میدهد، گلوله همچنان قادر به اصلاح مسیر و ادامه تعقیب است. مدلهای ارائهشده، احتمال اصابت تا ۹۹ درصد را نشان میدهند.
نرخ شلیک نیز یکی از عوامل کلیدی در افزایش سطح تهدید این سامانه به حساب میآید. توپهای ضدهوایی متعارف، معمولا توان شلیک حدود یک گلوله در هر ثانیه را دارند. این قابلیت، امکان پرتاب پیاپی گلولههای هایپرسونیک را بدون اتکا به موشکهای رهگیر گران قیمت فراهم میکند و از منظر اقتصادی، فشار قابل توجهی بر سامانههای پدافند هوایی کوتاه برد و میان برد وارد میسازد.
برای مطالعه: اولین موشک هایپرسونیک هستهای چین با برد ۸۰۰۰ کیلومتر رونمایی شد
با وجود این، سرعتهای بسیار بالا، چالشهای کنترلی جدی ایجاد میکنند. گلولههای هایپرسونیک در زمان مانورهای شدید با نیروهای آیرودینامیکی سنگین مواجه میشوند و روشهای هدایت متعارف ممکن است در چنین شرایطی کارایی لازم را نداشته باشند. برای حل این مسئله، تیم پژوهشی به سرپرستی وانگ شوگانگ، یک معماری هدایت دومرحلهای طراحی کرده است.
در این معماری، مرحله نخست، هدایت میانی پرواز را بر عهده دارد و با برنامهریزی یک مسیر بهینه، به حفظ انرژی و سرعت کمک میکند. مرحله دوم، بر فاز نهایی تمرکز دارد و اصلاحات دقیق مسیر را در ثانیههای پایانی پیش از برخورد انجام میدهد. پژوهشگران برای ایجاد تعادل میان حفظ سرعت و مانور نرم از رویکردی موسوم به «بهینهسازی چندهدفه» استفاده کردهاند.
در مرحله نهایی، سامانه به یک قانون هدایت پیشرفته با عنوان «هدایت ساختار متغیر با مد لغزشی» تغییر وضعیت میدهد. این روش، امکان پیشبینی حرکت هدف و دنبال کردن دقیق هواگردهای بسیار چابک را فراهم میکند. بر اساس نتایج شبیهسازیها، این شیوه هدایت، بار مانوری وارد بر گلوله را در مقایسه با روشهای مرسوم، بیش از ۹۰ درصد کاهش میدهد.
پژوهشگران در مقاله داوریشدهای که ماه گذشته در نشریه علمی “Journal of Naval Aviation University” منتشر شد، تاکید کردهاند که گلولههای هدایتشونده هایپرسونیک، نسل تازهای از سلاحهای ضربتی دقیق را نمایندگی میکنند. به باور آنها، ویژگیهایی مانند: سرعت بسیار بالا، دقت هدایت و قدرت کشندگی، میتواند الگوهای سنتی نبرد مبتنی بر آتش را دگرگون کند و کاربردهای گستردهای در جنگهای هوایی آینده داشته باشد.
بخوانید: تایوان از موشک هایپرسونیک جدید خود رونمایی کرد
هرچند این سامانه هنوز در مرحله شبیهسازی قرار دارد و به صورت عملیاتی آزمایش نشده است، اما این پروژه، نشانهای از تمرکز فزاینده چین بر توسعه سلاحهای هایپرسونیک فشرده و کم هزینه برای استقرار گسترده محسوب میشود. در صورت اثبات عملی بودن این فناوری، نیروهای هوایی و دریایی، ناگزیر خواهند بود راهبردهای دفاعی خود را در برابر تهدیدی که نه کاملا توپخانه است و نه موشک کلاسیک، بازنگری کنند.
