چین با تشکیل ائتلافی از شرکت‌های ماهواره‌ای، تراشه‌سازی و هوش مصنوعی، به دنبال ساخت دیتاسنترهای فضایی است که می‌تواند به رقیب جدی اسپیس‌ایکس تبدیل شود.
به گزارش سرویس هوش مصنوعی تکناک، دولت چین در اوایل ماه ژوئن بی‌سروصدا مجوز تاسیس «مرکز نوآوری صنعت رایانش فضایی» را صادر کرد؛ نهادی که ماموریت آن همگرایی تولیدکنندگان موشک و ماهواره، شرکت‌های نیمه‌هادی و فعالان حوزه هوش مصنوعی برای ایجاد یک شبکه جامع رایانش و دیتاسنترهای فضایی است. به گفته مقامات پکن، این طرح با هدف «اتصال کامل زنجیره ارزش رایانش فضایی و تسریع توسعه اکوسیستم اینترنت اشیای ماهواره‌ای» دنبال می‌شود.
موسسه پژوهشی SemiAnalysis نیز اعلام کرده است که این اقدام تنها یک هفته پیش از معرفی ماهواره AI1 توسط ایلان ماسک انجام شده؛ ماهواره‌ای که برای اجرای بارهای پردازشی هوش مصنوعی در مدار زمین طراحی شده است.
حتما بخوانید: فشار دولت بر شبکه برق آمریکا برای تامین نیاز دیتاسنترهای هوش مصنوعی
این مرکز قرار است در ادامه ماه جاری به طور رسمی آغاز به کار کند و فعالیت‌های تحقیقاتی خود را بر شش محور کلیدی متمرکز سازد:
- توسعه تراشه‌های بومی فضایی با قابلیت اطمینان بالا و مقاومت حرارتی پیشرفته
- محموله‌های پردازشی فضایی با ارتباطات فوق‌متراکم و کارایی بالا
- پلتفرم‌ها و استانداردهای ماهواره‌های رایانش‌محور
- مدل‌های زبانی و هوش مصنوعی در شرایط محدودیت توان مصرفی
- شبکه‌های یکپارچه کنترل و پایش مبتنی بر رایانش ابری میان زمین و فضا
- همچنین مدل‌های عملیاتی خدمات‌محور و توکنیزه‌شده برای ارائه توان پردازشی فضایی
چین تمامی این بخش‌ها را با هدف ایجاد دیتاسنترهای هوش مصنوعی فضایی طراحی می‌کند؛ مراکزی که بدون اتکا به منابع انرژی زمینی فعالیت خواهند کرد و از گلوگاه‌های زیرساختی که توسعه دیتاسنترهای زمینی با آن مواجه است، عبور می‌کنند. هرچند اعلام این پروژه از سوی پکن پیش از رونمایی رسمی AI1 صورت گرفت، اما ایلان ماسک مدت‌ها است که ایده رایانش در فضا را مطرح کرده است. او از نوامبر سال گذشته بارها درباره این مفهوم صحبت کرده و در فوریه ۲۰۲۶ نیز طرح «سامانه مراکز داده مداری» متشکل از یک میلیون ماهواره را نزد کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) به ثبت رسانده است. از سوی دیگر، جف بزوس نیز با پروژه Sunrise و صورت فلکی متشکل از ۵۱٬۶۰۰ ماهواره در مدار خورشیدآهنگ، وارد رقابت بر سر زیرساخت‌های پردازشی فضایی شده است.
مرتبط: چین شبکه سراسری دیتاسنتر برای هوش مصنوعی می سازد
با وجود این، آنچه ابتکار چین را در توسعه دیتاسنترهای فضایی متمایز می‌کند، رویکرد مبتنی بر همکاری میان چندین بازیگر صنعتی است. در مقابل، اسپیس‌ایکس و بلو اوریجین هرکدام به صورت مستقل در حال توسعه فناوری‌های خود هستند و تاکنون نشانه‌ای از همکاری مشترک میان آنها برای ایجاد زیرساخت‌های رایانش هوش مصنوعی در فضا مشاهده نشده است. علاوه بر این، به‌نظر می‌رسد اسپیس‌ایکس راهبرد یکپارچه‌سازی عمودی را در پیش گرفته باشد؛ موضوعی که در کارخانه عظیم گیگاست با وسعتی حدود ۱۱ میلیون فوت مربع و پروژه کلان ترافب نیز بازتاب یافته است.
برای مطالعه بیشتر: دیتاسنترهای آمازون در یک سال ۲.۵ میلیارد گالن آب مصرف کردند
در حال حاضر نمی‌توان با قطعیت گفت که کدام رویکرد در بلندمدت کارآمدتر خواهد بود؛ تمرکز سرمایه و مسئولیت بر دوش یک یا دو شرکت بزرگ، یا ایجاد یک موسسه پژوهشی مشترک متشکل از چندین شرکت و نهاد تخصصی که خروجی آن در اختیار اکوسیستم فناوری چین قرار گیرد. با وجود این، یک واقعیت انکارناپذیر است: چین توسعه دیتاسنترهای فضایی را به‌عنوان یک اولویت راهبردی دنبال می‌کند و آماده است منابع مالی و صنعتی قابل توجهی را به آن اختصاص دهد؛ اقدامی مهم برای کشوری که در حال حاضر نیز از مازاد ظرفیت تولید برق و زیرساخت‌های گسترده مورد نیاز برای راه‌اندازی مراکز داده پرمصرف برخوردار است.
