شرکت Saab سوئد از نخستین جنگنده دوکابینه Gripen F جهان با قابلیت انجام مأموریتهای رزمی و آموزشی، توانایی هدایت و هماهنگی همزمان چندین پهپاد رونمایی کرد.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، این جنگنده که با همکاری برزیل توسعه یافته است، گام مهمی در مسیر ترکیب جنگندههای سرنشیندار با سامانههای بدون سرنشین به حساب میآید.
شرکت Saab مراسم رونمایی از Gripen F را در تأسیسات خود در شهر لینکئوپینگ سوئد برگزار کرد. این جنگنده نسخه دوکابینه خانواده Gripen E محسوب میشود و شرکت سازنده، آن را برای پاسخ به نیازهای آموزشی و عملیاتی نسل جدید نیروهای هوایی طراحی کرده است.
برزیل یکی از شرکای اصلی این پروژه محسوب میشود. این کشور در سال ۲۰۱۴ قراردادی برای خرید ۳۶ فروند جنگنده Gripen با Saab امضا کرد. این قرارداد شامل ۲۸ فروند جنگنده تکسرنشینه Gripen E و هشت فروند جنگنده دوکابینه Gripen F بود. شرکت Saab ساخت نخستین نمونه Gripen F را در سال ۲۰۲۰ آغاز کرد و تاکنون ۱۱ فروند جنگنده را در قالب این قرارداد به نیروی هوایی برزیل تحویل داده است.
جنگنده Gripen F در نگاه نخست یک نسخه آموزشی از Gripen E به نظر میرسد، اما Saab تأکید کرده است که این هواپیما تنها یک جنگنده آموزشی نیست. مهندسان این شرکت در طراحی Gripen F تلاش کردهاند تمامی قابلیتهای رزمی نسخه تکسرنشینه را حفظ کنند و در عین حال یک کابین دوم کاملاً مستقل را به آن بیفزایند.
وجود خدمه دوم میتواند نقش مهمی در کاهش فشار کاری خلبان اصلی داشته باشد. در مأموریتهای پیچیده امروزی، خلبانان علاوه بر هدایت هواپیما باید حجم زیادی از دادههای راداری، اطلاعات جنگ الکترونیک، وضعیت تسلیحات و اطلاعات تاکتیکی را نیز مدیریت کنند. به همین دلیل حضور یک افسر مأموریت یا مربی در کابین دوم میتواند اثربخشی عملیاتی جنگنده را افزایش دهد.
شرکت Saab اعلام کرده که کابین دوم Gripen F کاملاً مستقل طراحی شده است و امکان هدایت مأموریتهای آموزشی در یک جنگنده کاملاً عملیاتی را فراهم میکند. به این ترتیب خلبانان در حال آموزش میتوانند شرایط واقعی عملیاتهای رزمی را تجربه کنند؛ قابلیتی که ارزش آموزشی بالایی برای نیروهای هوایی دارد.
لارس توسمن، رئیس بخش هوانوردی Saab در جریان مراسم رونمایی گفت که توسعه Gripen F نتیجه سالها همکاری میان Saab، صنعت دفاعی برزیل و نیروی هوایی این کشور است. به گفته او، این پروژه نمادی از اعتماد متقابل و توسعه مشترک فناوری میان دو طرف محسوب میشود.
یکی از مهمترین ویژگیهای جنگنده دوکابینه Gripen F قابلیت فرماندهی و هماهنگی سامانههای بدون سرنشین است. شرکت Saab بیان کرده است که خلبان دوم میتواند در طول مأموریت کنترل چندین پهپاد را به صورت همزمان بر عهده بگیرد و آنها را در راستای اهداف عملیاتی هدایت کند.
این قابلیت امکان اجرای حملات هماهنگ از چند محور مختلف را فراهم میکند. همچنین پهپادها میتوانند برای جمعآوری اطلاعات، شناسایی اهداف، پایش میدان نبرد و نفوذ به مناطق تحت کنترل دشمن مورد استفاده قرار گیرند؛ در حالی که جنگنده اصلی در فاصلهای امن باقی میماند.
کارشناسان نظامی معتقد هستند که آینده نبردهای هوایی به سمت همکاری نزدیک میان جنگندههای سرنشیندار و پهپادهای رزمی حرکت میکند. در این مدل عملیاتی، جنگنده نقش مرکز فرماندهی را بر عهده دارد و پهپادها به عنوان بازوی شناسایی، حمله یا جنگ الکترونیک عمل میکنند. Gripen F نیز دقیقاً برای ایفای چنین نقشی طراحی شده است.
علاوه بر این، استفاده همزمان از چندین پهپاد میتواند سامانههای دفاع هوایی دشمن را تحت فشار قرار دهد و احتمال موفقیت عملیات را افزایش دهد. این تاکتیک در سالهای اخیر به یکی از مهمترین مفاهیم نبردهای هوایی نسل آینده تبدیل شده است.
جنگنده Gripen F از نظر ابعاد اندکی بزرگتر از نسخه Gripen E است. طول این جنگنده به ۱۵.۹ متر میرسد و عرض آن حدود ۸.۶ متر است. با وجود اضافه شدن کابین دوم، حداکثر وزن برخاست هواپیما همچنان ۱۶ هزار و ۵۰۰ کیلوگرم باقی مانده است.
این جنگنده به ۱۰ نقطه آویز برای حمل تسلیحات و تجهیزات مجهز شده است و موتور آن نیروی پیشرانی ۹۸ کیلو نیوتنی تولید میکند. همچنین مانند نسخه تکسرنشینه از قابلیت سوختگیری هوایی برخوردار است که برد عملیاتی آن را افزایش میدهد.
شرکت Saab اعلام کرده است که Gripen F میتواند تمامی تسلیحات و سامانههای رزمی Gripen E را حمل کند. این تجهیزات شامل رادار آرایه فازی فعال AESA، موشکهای هوا به هوای دوربرد فراتر از میدان دید و سامانههای پیشرفته جنگ الکترونیک میشود.
یکی دیگر از ویژگیهای مهم جنگنده دوکابینه Gripen F معماری باز و انعطافپذیر آن است. شرکت Saab عنوان کرده که این جنگنده برای یکپارچهسازی سریع فناوریهای جدید طراحی شده است و میتواند در مدت کوتاهی به نرمافزارهای جدید، الگوریتمهای هوش مصنوعی یا تجهیزات سختافزاری نسل آینده مجهز شود.
این رویکرد به نیروهای هوایی اجازه میدهد بدون نیاز به تغییرات گسترده در ساختار هواپیما، قابلیتهای جدید را به ناوگان خود اضافه کنند. در شرایطی که فناوریهای هوش مصنوعی، سامانههای خودکار و پهپادهای رزمی با سرعت بالایی در حال توسعه هستند، چنین قابلیتی میتواند مزیت مهمی برای کاربران Gripen F محسوب شود.
با توجه به ترکیب قابلیتهای آموزشی، رزمی و فرماندهی سامانههای بدون سرنشین، Gripen F را میتوان یکی از پیشرفتهترین جنگندههای چندمنظوره نسل جدید دانست؛ هواپیمایی که قرار است نقش مهمی در شکلدهی به نبردهای هوایی آینده ایفا کند.
