فهرست مطالب
دکتر کلی فست، سرپرست موقت دفتر دفاع سیارهای ناسا در مصاحبهای با روزنامه تایمز اعلام کرد که اکنون آژانسهای فضایی هیچ روشی برای متوقف کردن سیارکهای خطرناک ندارند.
به گزارش سرویس علمی تکناک، همکار او، دکتر نانسی چابوت از دانشگاه جانهاپکینز نیز تصریح کرد که نبود یک پاسخ سریع برای چنین تهدیدی «شبها باعث بیخوابی من میشود». این اظهارنظرها توجه گسترده رسانهای را به خود جلب کردهاند، اما واقعا چقدر باید نگران باشیم؟
حتما بخوانید: ستارهشناسان یک «ابرنواختر شکستخورده» فوقالعاده نادر را رصد کردند + ویدیو
حفاظت از زمین در برابر اجرام فضایی به دلیل تهدید بالقوه برای بقای انسان، همواره در اولویت بوده است. با وجود این، زمین از ۶۵ میلیون سال پیش تاکنون توسط اجرامی برخورد نداشته است که دایناسورها را منقرض کرد و به نظر میرسد خود برخورد، نه گذشت زمان طولانی، یک استثنا بوده است. هرچند برخی انقراضها به برخوردهای فضایی نسبت داده شدهاند، اما این توضیح برای هیچکدام از آنها مورد پذیرش اصلی نیست. از پایان دوران بمباران سنگین تاکنون، اجرامی به اندازه کافی بزرگ برای ایجاد فاجعه جهانی به زمین برخورد نکردهاند و سوابق برخوردها در مریخ، ماه یا عطارد نیز نشان نمیدهد که ما خوششانستر از حد معمول بودهایم. دلیل دیگر برای کماهمیت بودن تهدیدات سینمایی مانند “Deep Impact” یا “Don’t Look Up” این است که این آثار دنبالهدار را منبع نابودی بشر نشان میدهند، در حالی که اکثریت قریب به اتفاق برخوردها از سیارکهای خطرناک داخل منظومه شمسی سرچشمه میگیرند. اگر یک جسم به اندازه کافی بزرگ برای نابودی بشر در مدار عبوری از زمین وجود داشت به احتمال زیاد تاکنون شناسایی شده بود. هرچند نمیتوان احتمال برخورد دنبالهدار تهدیدکننده را در قرن آینده رد کرد، اما شانس وقوع آن کمتر از یک در میلیون است.
تهدیدی که آمادهباش میطلبد
چابوت و فست نگران سیارکهای خطرناک معروف به «قاتل شهر» هستند، این نام نشاندهنده تخریبی است که میتوانند در محل برخورد نابودی ایجاد کنند. احتمال برخورد این اجرام با اقیانوس بیشتر است، اما برای ایجاد سونامیهای کشنده، سیارکها باید بسیار بزرگ باشند. در منظومه داخلی، هزاران سیارک با عرض ۱۰۰ متر یا بیشتر شناسایی شدهاند. هیچکدام در مسیر برخورد فوری با زمین نیستند، اما کشف همه آنها ممکن نشده است. نمونهای از این پدیده، سیارک ۲۰۲۴ YR4 است که در دو سال اخیر کشف شد و هنوز احتمال برخورد آن با ماه وجود دارد، که نشان میدهد اجرام تهدیدکننده بیشتری وجود دارند. فست کار خود را «پیدا کردن سیارکهای خطرناک قبل از اینکه آنها ما را پیدا کنند» توصیف میکند، که در صورت تهدید جدی ممکن است به «متوقف کردن سیارکها قبل از برخورد آنها» تبدیل شود.
بیشتر بخوانید: تلسکوپ جیمز وب پرده از راز تولد غولهای گازی برداشت
ماموریت DART نشان داد که با هشدار کافی میتوان مسیر برخورد یک سیارک را تغییر داد، اما نگرانی چابوت این است که هیچ فضاپیمای آمادهای برای مقابله فوری با چنین تهدیدی وجود ندارد. یک گزینه عملی، مستقر کردن فضاپیما و انتظار برای زمان مناسب است. حتی با آماده بودن چنین ماموریتی، باید شناسایی تهدید سیارکهای خطرناک، ماهها یا سالها قبل از برخورد احتمالی انجام شود، چرا که نابود کردن سیارک با سلاح هستهای اغلب روش مناسبی نیست. هدف، ایجاد تغییر مسیر جزئی است که با گذشت زمان اثرگذاری آن افزایش یابد.
تغییر مسیر دیرهنگام ممکن است باعث برخورد سیارک با نقطهای دیگر از زمین شود که حتی تبعات وخیمتری دارد. بنابراین، داشتن فضاپیمای مشابه DART تضمینکننده امنیت کامل نیست، اما شانس ما را نسبت به وضعیت کنونی، که هر تهدید جدید باعث شتاب برای ساخت و پرتاب فضاپیما میشود، به طور قابل توجهی افزایش میدهد. ساخت ماموریت DART سه سال طول کشید و تجربه این فرایند نشان میدهد که ساخت نسخه دوم سریعتر خواهد بود. به همین دلیل کارشناسان دفاع سیارهای تأکید دارند که باید از هماکنون برنامهریزی کنند. با وجود این، تهدید سیارکها در ذهن عمومی بزرگتر از واقعیت آن است. اجرام فضایی به طور مداوم وارد جو زمین میشوند، اما آخرین برخورد جدی در ۲۰۱۳ در چلیابینسک رخ داد و آخرین برخوردی که میتوان آن را «قاتل شهر» نامید، تونگوسکا در ۱۹۰۸ بود. تخمینها نشان میدهد که اجرامی با حداقل عرض ۱۰۰ متر کمتر از یک بار در هر ۱۰ هزار سال زمین را تهدید میکنند.
دانش بهتر در مسیر شناسایی سیارکهای خطرناک
تخمین زده میشود که حدود ۲۵ هزار سیارک با عرض بیش از ۱۴۰ متر در مدارهایی قرار دارند که آنها را به نزدیکی زمین میآورند، اما تاکنون تنها ۴۰ درصد آنها کشف شدهاند. برخی از اجرام شناختهشده به طور تصادفی در جریان بررسی اجرام دورتر کشف شدند، اما بیشتر آنها از طریق پیمایشهای سیستماتیک شناسایی شدهاند، که آسمان را به طور مکرر عکسبرداری و اجرامی را ردیابی میکنند که بین تصاویر حرکت مینمایند. با ورود تلسکوپ ورا روبین به مدار رصدی، نسبت اجرام خطرناکی که مدار آنها مشخص است، به سرعت افزایش خواهد یافت. این تلسکوپ با ترکیب میدان دید گسترده و توانایی شناسایی اجرام کمنور، با برخی از بزرگترین ابزارهای جهان برابری میکند. آزمایش کوتاهمدت آن در سال گذشته بیش از ۲ هزار جرم فضایی را شناسایی کرد، هرچند بیشتر آنها بسیار دور هستند.
برای مطالعه بیشتر: بلوکهای سازنده حیات در محیط های رادیواکتیو فضا کشف شدند
پس از کشف اجرام، تلسکوپهای با میدان دید محدود میتوانند مدار آنها را ردیابی کنند. اگرچه برخی اجرام نامشخص باقی میمانند، اما بیشتر اجرامی که ورا روبین شناسایی میکند، پس از تعیین مدار برای قرنها امن تلقی خواهند شد. هرچند، این تلسکوپ نقاط کور دارد؛ بهویژه اجرامی که بیشتر در سمت خورشید قرار دارند و شبها دیده نمیشوند. راهحلی برای این مشکل پیشنهاد شده است، اما زمان اجرای آن هنوز مشخص نیست.
واقعیت تلخ این است که اگر یک سیارک «قاتل شهر» در سالهای آینده برخورد کند، قبل از شناسایی ۹۹ درصد تهدیدات، واکنش جهانی آماده نخواهد بود. ایجاد مأموریت دفاعی دشوار است، چرا که هر آژانس فضایی میداند احتمال برخورد به شهر آنها کم است و هماهنگی برای بودجه مشترک برای منفعت همه، حتی برای مأموریتهای فضایی به سختی انجام میشود. میلیاردرها میتوانند با تأمین بودجه DART II کمک بزرگی کنند، اما حتی افرادی که موشکهای شخصی دارند، انگیزه چندانی نشان ندادهاند. با در نظر گرفتن نزدیک به یقین بودن وقوع زلزلههای ویرانگر و پیامدهای شدید تغییرات اقلیمی در دهههای آینده، سیارکها بههیچوجه دلیلی نیستند که بیش از حد نگران خواب خود باشیم.
