فهرست مطالب
عمر یاغی، برنده نوبل شیمی، دستگاهی ساخت که با بهرهگیری از فناوری برداشت رطوبت هوا میتواند در شرایط خشکسالی نیز آب آشامیدنی پاک تولید کند.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، این فناوری سبز برداشت رطوبت هوا میتواند در زمان از کار افتادن شبکههای مرکزی آب بر اثر طوفانهای سهمگین یا خشکسالیهای طولانی، منبعی مطمئن از آب آشامیدنی فراهم کند؛ راهکاری که به گفته بنیانگذار آن برای جزایر آسیبپذیر حکم نجاتبخش را دارد. این سامانه بر پایه «شیمی رتیکولار» بنا شده است؛ شاخهای پیشرفته از علم مواد که امکان ساخت مواد مهندسیشده در مقیاس مولکولی را فراهم میکند. این مواد قادر هستند رطوبت موجود در هوا را جذب و حتی در اقلیمهای خشک و بیابانی، آب تولید کنند.
حتما بخوانید: رباتها اکوسیستم آبی سنگاپور و امارات را نجات میدهند + ویدیو
01
از 02فرایند تولید آب آشامیدنی در خشکسالی
شرکت فناوری Atoco اعلام کرده است که واحدهای این فناوری (هماندازه یک کانتینر ۲۰ فوتی) به طور کامل با انرژی حرارتی کار میکنند و میتوانند در سطح شهرها مستقر شوند. هر واحد توان تولید روزانه تا هزار لیتر آب پاک را دارد؛ آن هم در شرایطی که زیرساختهای متمرکز آب و برق بر اثر خشکسالی یا خسارات ناشی از طوفان مختل شدهاند. یاغی، برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۵ معتقد است که این نوآوری ظرفیت تغییر معادلات جهانی آب را دارد و میتواند برای جزایر منطقه کارائیب حیاتی باشد که به طور مکرر با خشکسالی دستوپنجه نرم میکنند. او همچنین فناوری برداشت رطوبت هوا را پاسخی عملی برای کشورهایی میداند که پس از طوفانهایی نظیر توفند بریل و توفند ملیسا ناچار هستند به جوامع گرفتار و منزوی، آب برسانند؛ طوفانهایی که هزاران نفر را از دسترسی به آب محروم کردند.
بیشتر بخوانید: سالانه آب شیرین برای ۲۸۰ میلیون نفر هدر میرود
به گفته او، سیلابهای ویرانگر ناشی از این طوفانها خانهها و زمینهای کشاورزی را نابود و زندگی هزاران نفر را در کارائیب مختل کرده است؛ هشداری روشن درباره ضرورت تقویت تابآوری سامانههای تامین آب در مناطق خاص، بهویژه کشورهای جزیرهای کوچک که در خط مقدم رویدادهای جدی اقلیمی قرار دارند. به گفته عمر یاغی، این فناوری میتواند جایگزینی پایدار و همسو با اهداف اقلیمی برای گزینههایی مانند نمکزدایی از آب دریا باشد؛ روشی که با تخلیه شورابههای غلیظ به اقیانوس، خطر برهمزدن تعادل زیستبومهای دریایی را به همراه دارد.
02
از 02جهان در آستانه ورشکستگی آبی
ماه گذشته، گزارشی از سازمان ملل هشدار داد که جهان وارد «عصر ورشکستگی جهانی آب» شده است؛ وضعیتی که در آن نزدیک به سهچهارم جمعیت کره زمین در کشورهایی با ناامنی آبی یا بحران حاد آب زندگی میکنند. بر اساس این گزارش، حدود ۲.۲ میلیارد نفر همچنان به آب آشامیدنی ایمن دسترسی ندارند، ۳.۵ میلیارد نفر از خدمات بهداشتی مدیریتشده محروم هستند و نزدیک به ۴ میلیارد نفر دستکم یک ماه در سال با کمآبی شدید مواجه میشوند.
در کشور سهجزیرهای گرنادا که در سال ۲۰۲۴ بر اثر توفند بریل آسیب گستردهای دید، این فناوری نوظهور کورسویی از امید ایجاد کرده است. به گفته داون بیکر، مقام دولتی و فعال محیط زیست در کارییاکو، قابلیت کارکرد فناوری برداشت رطوبت هوا به صورت خارج از شبکه و تنها با اتکا به انرژی محیطی، برای شرایط این جزایر یک مزیت راهبردی محسوب میشود. کارییاکو و پتی مارتینیک که هنوز با پیامدهای بریل دستوپنجه نرم میکنند، ناچار هستند برای مقابله با فصلهای خشکی که هر سال طولانیتر و شدیدتر میشود، آب را از گرنادا وارد کنند. بیکر تاکید کرد که در چارچوب برنامههای جامع بازسازی و افزایش تابآوری، این فناوری جدید تولید آب حتی در خشکسالی، چند چالش کلیدی را هدف قرار میدهد: هزینه بالای واردات آب، خطر آلودگی در زنجیره تامین، آسیبپذیر بودن سامانههای متمرکز در برابر خسارات طوفانی و ضرورت استقرار راهکارهای غیرمتمرکز که در زمان فروپاشی زیرساختهای سنتی نیز فعال بمانند.
برای مطالعه بیشتر: چهار نقطه روشن در اخبار تغییرات اقلیمی سال ۲۰۲۵ + تصاویر
یاغی که در کودکی در یک جامعه پناهندگان در اردن بزرگ شده است، بیان کرد که تجربه زندگی در خانهای بدون آب لولهکشی و برق، الهامبخش مسیر علمی او بوده است. او در سخنرانی ضیافت نوبل خود روایت کرد که آب تنها هر یک یا دو هفته یکبار از سوی دولت به جامعه بیابانی آنها میرسید و زمزمه «آب در راه است» موجی از اضطرار در محله ایجاد میکرد تا پیش از قطع جریان، هر ظرفی پر شود. او این دستاورد را «علمی برای بازتعریف ماده» توصیف کرد و از رهبران جهان خواست موانع را بردارند، از آزادی آکادمیک صیانت کنند و از جذب استعدادهای جهانی استقبال نمایند. به گفته او، در حوزه اقلیم، زمان اقدام جمعی فرا رسیده است؛ علم موجود است و آنچه اکنون نیاز است، شجاعتی همسنگ با عظمت چالش پیشرو است تا سیارهای درخور امیدهای نسل آینده به آنان سپرده شود.
