طرح نصب سامانه‌های خورشیدی ۵ کیلوواتی در ۱۲ هزار مدرسه کشور که از سوی سازمان ساتبا اعلام شده، را می‌توان یکی از مهم‌ترین گام‌های دولت در پیوند دادن سیاست انرژی با حوزه آموزش دانست.
به گزارش سرویس اخبار داخلی تکناک، این پروژه ۶۰ مگاواتی، در ظاهر یک برنامه زیرساختی برای تولید برق پاک است، اما در ابعاد گسترده‌تر می‌تواند نشانه‌ای از تغییر تدریجی نگاه ایران به مسئله امنیت انرژی، مدیریت مصرف و فرهنگ‌سازی زیست‌محیطی باشد.
بر اساس اعلام ساتبا، تجهیزات اصلی شامل پنل خورشیدی، اینورتر و سازه‌های نگهدارنده توسط دولت تامین می‌شود و اجرای پروژه با همکاری آموزش و پرورش، استانداری‌ها و شرکت‌های توزیع برق پیش خواهد رفت.
این مدل همکاری چندلایه نشان می‌دهد که دولت تلاش دارد پروژه را از سطح یک اقدام نمادین فراتر برده و آن را به یک برنامه ملی تبدیل کند. انتخاب مدارس به عنوان بستر اجرای این طرح نیز از چند جهت قابل توجه است؛ زیرا مدارس در سراسر کشور پراکندگی جغرافیایی دارند و می‌توانند به نقاط پایدار تولید برق کوچک‌مقیاس تبدیل شوند.
در شرایطی که شبکه برق ایران در تابستان با افزایش شدید مصرف و ناترازی تولید مواجه است، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی کوچک‌مقیاس می‌تواند بخشی از فشار وارد بر شبکه را کاهش دهد. هرچند ۶۰ مگاوات در مقیاس کلان تولید برق کشور رقم بسیار بزرگی محسوب نمی‌شود، اما اهمیت واقعی این طرح در ماهیت توزیع‌شده آن نهفته است. تولید برق در محل مصرف، ضمن کاهش تلفات انتقال، تاب‌آوری شبکه را نیز افزایش می‌دهد و در مناطق دورتر می‌تواند بخشی از مشکلات افت ولتاژ یا کمبود برق را جبران کند.
مرتبط: قطعی برق تولید صنایع را نصف کرده است!
از سوی دیگر، این پروژه می‌تواند به بستری آموزشی برای نسل آینده تبدیل شود. نصب سامانه‌های خورشیدی در مدارس تنها به معنای تولید برق نیست؛ بلکه فرصتی برای آشنایی دانش‌آموزان با مفاهیمی مانند انرژی پاک، توسعه پایدار و مدیریت منابع طبیعی فراهم می‌کند. در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، مدارس نقش مهمی در ترویج فرهنگ استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر دارند و ایران نیز می‌تواند از این ظرفیت برای تغییر نگرش عمومی نسبت به مصرف انرژی بهره ببرد.
با این حال، موفقیت طرح به چالش‌های اجرایی آن وابسته است. تجربه پروژه‌های مشابه در کشور نشان داده که تامین تجهیزات به‌تنهایی کافی نیست و موضوع نگهداری، خدمات پس از نصب و تامین مالی بلندمدت اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد.
در مجموع، طرح خورشیدی‌سازی مدارس را باید فراتر از یک پروژه برق‌رسانی ارزیابی کرد. این برنامه در صورت اجرای صحیح، می‌تواند همزمان سه هدف مهم را دنبال کند: کاهش فشار بر شبکه برق، ترویج فرهنگ انرژی پاک و تقویت اقتصاد سبز. موفقیت یا شکست آن نیز می‌تواند معیاری برای سنجش توانایی ایران در عبور تدریجی از الگوی سنتی مصرف انرژی به سمت توسعه پایدار باشد.
