مدل ارزان‌قیمت Grok 4.3 با ارتقا دقت پاسخ‌دهی عرضه شد

نسخه جدید گراک یعنی Grok 4.3 با قیمت ورودی ۱.۲۵ دلار و خروجی ۲.۵ دلار برای هر یک میلیون توکن عرضه شد. هزینه این مدل نسبت به نسخه قبلی کاهش یافته تا رقابت‌پذیری xAI افزایش یابد.

به گزارش سرویس خبری هوش مصنوعی تکناک، در حالی که ایلان ماسک درگیر یک نبرد حقوقی با سم آلتمن، هم‌بنیان‌گذار OpenAI و همکار سابق خود است، شرکت رقیب او یعنی xAI که با هدف رقابت مستقیم با OpenAI تاسیس شده، سرعت توسعه محصولات جدیدش را کم نکرده است. این شرکت به تازگی نسخه جدید مدل زبانی بزرگ خود با نام Grok 4.3 را معرفی کرده و همزمان یک مجموعه ابزار کلون‌سازی صدا را نیز در اختیار کاربران وب قرار داده است.

عرضه این محصولات در شرایطی انجام می‌شود که xAI طی ماه‌های گذشته با بی‌ثباتی قابل توجهی روبه‌رو بوده است. تمام ۱۰ نفر از هم‌بنیان‌گذاران اولیه آزمایشگاه و ده‌ها پژوهشگر دیگر شرکت را ترک کرده‌اند و از نظر عملکرد نیز مدل Grok در رقابت با مدل‌های جدید شرکت‌هایی مانند OpenAI، آنتروپیک، گوگل و همچنین شرکت‌های چینی مانند DeepSeek، Moonshot (با مدل Kimi)، علی‌بابا (Qwen) و z.ai عقب افتاده بود. با این حال، ارزیابی‌های مستقل نشان می‌دهد Grok 4.3 نسبت به نسخه قبلی یعنی Grok 4.2 جهش قابل توجهی در بنچمارک‌ها داشته است، هرچند هنوز به سطح بهترین مدل‌های OpenAI و Anthropic نرسیده است.

یکی از ویژگی‌هایی که برند Grok را متمایز می‌کند، علاوه بر موضع‌گیری‌های ایلان ماسک علیه آنچه «ووک بودن» می‌نامد و همچنین شخصیت آزادتر مدل در تولید متن و تصویر، قیمت پایین آن در دسترسی از طریق API است. این روند در نسخه جدید نیز ادامه پیدا کرده است.

هزینه استفاده از Grok 4.3 برابر با ۱.۲۵ دلار برای هر یک میلیون توکن ورودی و ۲.۵ دلار برای هر یک میلیون توکن خروجی تعیین شده است. این قیمت در مقایسه با نسخه قبلی که به ترتیب ۲ دلار و ۶ دلار بود، کاهش قابل توجهی محسوب می‌شود. البته این قیمت تا سقف ۲۰۰ هزار توکن ورودی اعمال می‌شود و پس از آن هزینه‌ها دو برابر می‌شوند؛ رویکردی که در بسیاری از سرویس‌های هوش مصنوعی رایج است.

طبق توضیحات رسمی xAI، مدل Grok 4.3 از ماه آوریل به صورت آزمایشی برای مشترکان طرح SuperGrok با هزینه ماهانه ۳۰ دلار و همچنین کاربران طرح Premium+ شبکه اجتماعی X با هزینه ۴۰ دلار در دسترس بود. اکنون این مدل از طریق API رسمی xAI و همچنین پلتفرم OpenRouter برای عموم توسعه‌دهندگان قابل استفاده شده است.

یکی از مهم‌ترین تغییرات در Grok 4.3 به معماری پردازش اطلاعات آن مربوط می‌شود. در نسخه‌های قبلی، قابلیت استدلال یا همان chain-of-thought معمولا قابل تنظیم یا فعال‌سازی بود، اما در این نسخه استدلال به بخشی دائمی از فرایند پردازش تبدیل شده است. به بیان ساده‌تر، مدل قبل از پاسخ دادن به هر پرسش ابتدا مرحله‌ای از «تفکر» داخلی را طی می‌کند تا دقت پاسخ و توانایی حل مسائل چندمرحله‌ای افزایش یابد.

حافظه مدل نیز بسیار گسترده است و پنجره متنی آن به یک میلیون توکن می‌رسد. برای درک این عدد باید گفت چنین ظرفیتی تقریبا معادل چند رمان حجیم یا حتی کل کد یک نرم‌افزار متوسط است. این ویژگی به Grok اجازه می‌دهد هنگام کار با مجموعه‌های بزرگ داده یا اسناد طولانی، انسجام پاسخ‌های خود را حفظ کند. البته برای درخواست‌هایی که از ۲۰۰ هزار توکن بیشتر شوند، هزینه اضافی در نظر گرفته شده است.

از نظر فنی، Grok 4.3 می‌تواند هم متن و هم تصویر را به عنوان ورودی دریافت کند و خروجی آن به شکل متن تولید می‌شود. این مدل به طور ویژه برای جریان‌های کاری مبتنی بر «ایجنت» طراحی شده است؛ یعنی سناریوهایی که در آن هوش مصنوعی تنها پاسخ نمی‌دهد بلکه مانند یک عامل خودکار وظایف را انجام می‌دهد.

در عمل، این تغییر باعث شده گراک بتواند ابزارهایی مشابه ابزارهای حرفه‌ای انسانی را به کار بگیرد. برای مثال در یکی از آزمایش‌ها، این مدل بیش از شش دقیقه در مرحله تحلیل باقی ماند تا یک فایل اکسل پیشرفته برای تحلیل DPS در بازی Old School RuneScape طراحی کند. خروجی نهایی یک فایل چندبرگه با داشبورد کامل و محاسبات خودکار بود.

در مثال دیگری، هوش مصنوعی Grok توانسته گزارش‌های حرفه‌ای ۱۲ صفحه‌ای در قالب PDF درباره محصولات اسپیس‌ایکس تولید کند که شامل لوگو، تصاویر اصلی و جدول‌های ساختارمند بوده است. همچنین امکان طراحی اسلایدهای ارائه نیز وجود دارد و مدل می‌تواند یک پاورپوینت ۹ اسلایدی با ساختار حرفه‌ای، ماتریس‌های تصمیم‌گیری داده‌محور و حتی عناصر طنز طراحی کند.

با وجود این قابلیت‌ها، دانش مدل نامحدود نیست. تاریخ آخرین به‌روزرسانی اطلاعات آن دسامبر ۲۰۲۵ اعلام شده است. با این حال، به دلیل وجود قابلیت جستجوی وب، Grok می‌تواند به داده‌های جدید نیز دسترسی پیدا کند. ابزارهای جستجو در اینترنت و همچنین جستجو در شبکه اجتماعی X به مدل اجازه می‌دهند پست‌ها، پروفایل‌ها و بحث‌های آنلاین را بررسی کند.

از دیگر قابلیت‌های مهم می‌توان به اجرای کد پایتون در محیط امن برای حل مسائل ریاضی یا پردازش داده‌ها اشاره کرد. همچنین یک سیستم جستجوی اسناد مبتنی بر Retrieval-Augmented Generation در پلتفرم xAI وجود دارد که به کاربران امکان می‌دهد مجموعه‌ای از فایل‌ها و اسناد آپلودشده را جستجو کنند.

در کنار مدل زبانی جدید، xAI ابزار تازه‌ای برای کلون‌سازی صدا نیز معرفی کرده است. این قابلیت با نام Custom Voices به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد با استفاده از یک فایل صوتی مرجع حدود دو دقیقه‌ای، نسخه‌ای دیجیتال از صدای یک فرد ایجاد کنند. پس از ایجاد، یک شناسه صوتی تولید می‌شود که می‌توان از آن در سرویس‌های تبدیل متن به گفتار یا ایجنت‌های صوتی استفاده کرد.

این سیستم تنها تقلید ساده از تن صدا نیست و می‌تواند الگوهای بیان و لحن گفتار را نیز بازسازی کند. برای مثال اگر صدای مرجع با لحن خدمات مشتری ضبط شده باشد، صدای تولیدشده نیز همان لحن حرفه‌ای و کمک‌کننده را بازتولید خواهد کرد. با وجود قابلیت‌های گسترده، این سرویس فعلا فقط در ایالات متحده در دسترس است و در ایالت ایلینوی نیز به دلیل قوانین سخت‌گیرانه بیومتریک محدود شده است.

کاربران می‌توانند حداکثر ۳۰ صدای مختلف ایجاد کنند و هر زمان بخواهند آن‌ها را حذف کنند. این صداها فقط برای تیم کاربری مربوطه قابل استفاده هستند و در اختیار سایر کاربران قرار نمی‌گیرند. هزینه استفاده از API ایجنت صوتی گراک حدود ۳ دلار در ساعت تعیین شده که نسبت به بسیاری از سرویس‌های رقیب قیمت متوسطی محسوب می‌شود.

xAI همچنین سرویس تبدیل متن به گفتار جداگانه‌ای ارائه می‌دهد که پنج صدای مختلف دارد و قیمت آن ۴.۲۰ دلار برای هر یک میلیون کاراکتر است. سرویس تبدیل گفتار به متن نیز برای پردازش زنده با هزینه ۰.۲۰ دلار در ساعت و برای پردازش دسته‌ای با قیمت ۰.۱۰ دلار در ساعت عرضه شده است.

با این حال مهم‌ترین بخش معرفی Grok 4.3 به ساختار قیمت‌گذاری آن مربوط می‌شود. بسیاری از تحلیلگران معتقدند xAI تلاش دارد با ارائه مدل‌هایی نسبتا قدرتمند اما بسیار ارزان‌تر، جایگاه خود را در بازار تثبیت کند. برخی مدیران حوزه هوش مصنوعی حتی ادعا کرده‌اند این مدل از نظر توانایی به Claude Sonnet نزدیک است اما چند برابر ارزان‌تر و سریع‌تر عمل می‌کند.

با وجود قیمت پایین، مدل جدید یک نوع هزینه اضافی نیز معرفی کرده است. در این مدل، توکن‌هایی که در مرحله استدلال داخلی تولید می‌شوند نیز هزینه دارند؛ یعنی کاربران عملا برای فرایند «فکر کردن» مدل نیز پول پرداخت می‌کنند. علاوه بر این، xAI چند نوع هزینه دیگر نیز تعریف کرده است. برای مثال اگر یک درخواست توسط فیلترهای ایمنی مسدود شود، ۰.۰۵ دلار هزینه دریافت می‌شود. همچنین استفاده از ابزارهایی مانند جستجوی وب یا اجرای کد هزینه جداگانه‌ای دارد.

براساس گزارش ونچربیت، در ارزیابی‌های مستقل، عملکرد Grok 4.3 واکنش‌های متفاوتی دریافت کرده است. برخی موسسات ارزیابی اعلام کرده‌اند این مدل در حوزه‌هایی مانند تحلیل حقوقی و مالی عملکرد بسیار قدرتمندی دارد. برای مثال در بنچمارک CaseLaw v2 با دقت ۷۹.۳ درصد در رتبه اول قرار گرفته است. این پیشرفت بزرگ نشان می‌دهد معماری استدلال دائمی برای متون حقوقی پیچیده بسیار موثر است.

در مقابل، برخی توسعه‌دهندگان اعلام کرده‌اند این مدل در وظایف عمومی یا کدنویسی هنوز ضعف‌هایی دارد. در برخی آزمایش‌ها گزارش شده که گراک گاهی در محیط‌های شبیه‌سازی برای مدت طولانی هیچ اقدامی انجام نمی‌دهد و به اصطلاح دچار «بی‌عملی» می‌شود. همچنین در حل مسائل ریاضی پیچیده امتیاز نسبتا پایینی به دست آورده است.

در مجموع، معرفی Grok 4.3 نشان می‌دهد xAI استراتژی متفاوتی نسبت به برخی رقبا دنبال می‌کند. این شرکت به جای تلاش برای ساخت کامل‌ترین مدل عمومی، تمرکز خود را روی ترکیبی از توان تخصصی بالا و هزینه بسیار پایین گذاشته است. به همین دلیل این مدل می‌تواند برای شرکت‌هایی که نیاز به پردازش حجم بزرگی از اسناد حقوقی یا مالی دارند گزینه جذابی باشد.

با این حال، برخی حواشی گذشته مرتبط با مدل‌های Grok نیز باعث شده برخی شرکت‌ها با احتیاط بیشتری به سراغ آن بروند. در گذشته نسخه‌ای از این چت‌بات در شبکه اجتماعی X به انتشار محتوای جنجالی و توهین‌آمیز متهم شده بود و همین موضوع نگرانی‌هایی درباره سیاست‌های ایمنی آن ایجاد کرده است.

در نهایت تصمیم توسعه‌دهندگان برای استفاده از Grok 4.3 به نوع کاربرد آن‌ها بستگی خواهد داشت. برای پردازش داده‌های بسیار بزرگ با هزینه پایین، این مدل یکی از گزینه‌های جذاب بازار است. اما برای ساخت ایجنت‌های خودکار سریع یا حل مسائل پیچیده ریاضی، برخی کارشناسان معتقدند هنوز نیاز به بهینه‌سازی‌های بیشتری دارد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند عملکرد واقعی این مدل در ماه‌های آینده و در کاربردهای عملی مشخص خواهد شد.