سازمان هواشناسی ایران به‌عنوان نهاد اصلی پایش و پیش‌بینی وضعیت جوی، نقش مهمی در مدیریت بحران‌هایی مانند سیل، طوفان و بارش‌های شدید دارد.
به گزارش سرویس اخبار داخلی تکناک، با این حال، بررسی‌های میدانی و دیدگاه‌های کارشناسی نشان می‌دهد که این سازمان در ارائه پیش‌بینی‌های دقیق، به‌ویژه در بازه‌های کوتاه‌مدت و در مناطق حساسی همچون کلان‌شهر تهران، با چالش‌های جدی روبه‌رو است.
یکی از مهم‌ترین نقاط ضعف، وضعیت شبکه رادارهای هواشناسی کشور است. رادارها ابزار کلیدی برای شناسایی به‌موقع پدیده‌های شدید جوی مانند رگبارهای ناگهانی و سیلاب هستند. با این حال، طبق گزارش‌های منتشرشده، بخشی از رادارهای موجود برای مدت‌های طولانی از مدار بهره‌برداری خارج بوده‌اند. حتی بر اساس اعلام رسمی، شبکه راداری کشور تنها حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد از داده‌های مورد نیاز را تأمین می‌کند؛ موضوعی که دقت هشدارهای کوتاه‌مدت را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد.
پیش‌بینی دقیق وضعیت هوا تنها با داده‌های سطح زمین ممکن نیست و نیازمند اطلاعات کامل از لایه‌های مختلف جو است. این اطلاعات از طریق ایستگاه‌های رادیوسوند تأمین می‌شود. با این حال، در حال حاضر تنها تعداد محدودی (حدود ۲ تا ۳ ایستگاه) در کشور به‌صورت فعال عمل می‌کنند. چنین کمبودی باعث می‌شود تحلیل ساختار سامانه‌های جوی و پیش‌بینی تغییرات آنها با عدم‌قطعیت بالایی همراه باشد.
مرتبط: پیش بینی میزان بارندگی ها در ایران تا ۶ ماه آینده
نبود مدل عددی بومی و منطقه‌ای
چالش دیگر، فقدان یک مدل عددی بومی و متناسب با شرایط اقلیمی ایران است. اتکا به مدل‌های جهانی بدون انجام ریزمقیاس‌سازی و تنظیم منطقه‌ای، می‌تواند منجر به خطاهای سیستماتیک شود. گزارش‌ها نشان می‌دهد که در برخی موارد، پیش‌بینی بارش ۲۴ ساعته با بیش‌برآوردی تا حدود ۳۰ درصد همراه بوده است. این اختلاف‌ها در شرایط بحرانی می‌تواند پیامدهای قابل‌توجهی داشته باشد.
این کاستی‌ها زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم ارزش پیش‌بینی‌های هواشناسی در رخدادهای پرخطر و حساس مشخص می‌شود؛ رخدادهایی که مستقیماً با جان و مال شهروندان در ارتباط است. استفاده از تعبیر کلی «خطا» بدون تحلیل شفاف علل آن، نمی‌تواند جایگزین اصلاح ساختاری و ارتقای زیرساخت‌ها شود.
در نهایت، توسعه و نوسازی شبکه‌های دیده‌بانی، افزایش ایستگاه‌های پایش جو بالا، سرمایه‌گذاری در طراحی مدل‌های بومی و ارتقای نظام پاسخ‌گویی، اقداماتی ضروری برای بهبود دقت پیش‌بینی‌های هواشناسی در کشور به شمار می‌رود؛ اقداماتی که تعلل در اجرای آنها می‌تواند هزینه‌های جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد./منبع:فارس
